Cup a soup
1999-12-10
De Christelijke Gereformeerde dr. G.C. den Hertog heeft onze taal verrijkt met een nieuw begrip, voor een nieuwe manier van bijbelstudie: de 'cup a soup-methode'.- Jaargang 43
- nummer 25
In het oktobernummer van het altijd lezenswaardige blad Kontekstueel heeft hij erover geschreven.
Hij heeft eerst verteld hoe hijzelf het zich van vroeger herinnert: er waren bepaalde vaste vormen, waarin de bijbel aan de orde kwam: Het gevoel heerste dat alles wel vast lag, en dat er niet veel nieuws uit de Bijbel te halen viel - het draaide uiteindelijk toch alleen om het tot geloof komen... Zo wás het dus, in de beleving van Den Hertog. Maar: Terwijl ik zo schrijf, dringt opnieuw tot me door wat er allemaal veranderd is.
Om ons heen, in de cultuur, maar niet minder ook in orthodox-gereformeerde kring. Aan de buitenkant vallen nog steeds bepaalde patronen van toen te herkennen, maar veel meer is er verschoven en veranderd. () Een eerste, grote verschil is voor mijn besef dat we er vandaag stilzwijgend van uitgaan dat de Bijbel vooral ons gevoel wil raken. De meeste bijbelstudies die ik onder ogen krijg mikken niet op een eens even stevig met elkaar doorpraten, maar meer op het op gang brengen van persoonlijke gesprekken over ervaringen die je opdoet, en over levensvragen. Als ik die verschuiving naast de ontwikkelingen in de cultuur leg, vallen de parallellen op. Waar is de maatschappijbetrokken theologie gebleven? Het is alles ervaring, levensverhaal, enz., wat de klok slaat. De Bijbel wordt gelezen, toegesneden op het innerlijk, op de vragen waar je als jongere mee zit (als je er niet mee zit, is dat vaak ook een reden om af te haken: wat heb je dan in de kerk te zoeken?).
() Een tweede gevolg van de gesignaleerde manier van bijbellezen is dat je voedsel geeft aan de idee dat je van het lezen van de Bijbel mag vragen dat je er wat aan hebt. Is dat dan niet zo?
Ja, maar er moet wel wat bij gezegd. Vandaag meen ik aan te voelen dat men vindt dat de Bijbel direct antwoord moet geven op onze vragen. Ik ken veelgebruikte bijbelstudies waarvan de makers zich niet of nauwelijks moeite geven om na te gaan wat de boodschap toen was, en tot wat voor Israël of gemeente een bijbelboek of brief precies gericht was - nee, kort door de bocht de vragen van jongeren ertegenaan gelegd, en ziedaar de antwoorden. Een soort cup a soup-methode.
Deze twee elementen - verinnerlijking van de boodschap en bijbellezen vanuit onze (echte of geconstrueerde?) vragenzijn voor mijn besef vandaag in hoge mate bepalend voor de omgang met de Bijbel in het orthodoxe protestantisme. Waag het niet er wat van te zeggen!
Je bent toch al blij als jongeren met de Bijbel bezig zijn?! Ze kunnen toch beter Opwekking zingen dan dat ze in een disco rondhangen? Wat zou je dan zeuren?! Dit is wat mij betreft een heel herkenbaar verhaal. Zo doen wij dat vandaag, en zo vinden we het ook goed. Maar Den Hertog heeft er zo z'n vragen bij: Intussen heeft het ook vandaag wel zijn gevolgen.
Hoe gaat het met de jongeren die zo de Bijbel hebben leren lezen als ze ouder worden? Op de leeftijd van 25 ‡ 30 jaar openbaren zich vaak de eerste problemen met bijbellezen, kerkgang, gebed. Een paar jaar geleden maakten ze nog deel uit van de jeugd, kwamen ze samen met andere jongeren de kerk binnen, zaten bij elkaar, waren trouwer in kerkbezoek dan vele ouderen, maar nu ze wat ouder worden, gesetteld zijn, een paar kinderen hebben, worden de contacten in de kerk minder, bovendien eist het werk steeds meer van hen, en je wilt wat verdienen voor je huis en voor leuke dingen. Is het vreemd, dat deze generatie eenvoudige en aansprekende preken wenst?
En weer kijkt een oudere generatie je verwijtend en/of verwachtingsvol aan. Nee, de vraag of het goed is, of ze gelijk hebben wordt niet gesteld.
'Doe er iets aan, je ziet toch hoe ze zich langzaam maar zeker naar de rand bewegen...' Neem het deze dertigers en hun ouders eens kwalijk... Wie heeft hun geleerd dat de Bijbel een weerbarstig boek is, dat het in het geloof niet 'werkt' zoals bepaalde populaire liederen suggereren? Maar is er ook iemand, die de vinger aan de pols houdt, als deze dertigers ineens bij zichzelf bespeuren dat dat innerlijk van hen ook zonder bijbellezen en gebed zich nog heel prima voelt, en dat ze verder ook heel 'lekker in hun vel zitten'?
En als ze dan inmiddels de NRC voor hun werk lezen, en bloot staan aan een constante confrontatie met een moderne kritische benadering van de Bijbel, of eigenlijk: de stelselmatige negatie, de niet-relevant-verklaring van de Bijbel, is er vaak geen houden meer aan.
De gestadige druppel heeft de steen al te ver uitgehold.
We zitten wel wat klem: aan de ene kant kunnen en willen we niet terug naar vroeger, maar aan de andere kant merken we ook dat deze 'nieuwe' manier van bijbelstudie mensen minder dan vroeger een stevig fundament geeft voor hun verdere leven. Oplossingen zijn er niet zomaar. Twee dingen zijn wel zeker: aan consumentisme gaat de kerk ten onder, en een oplossing komt er in elk geval niet als we het probleem niet onderkennen.
M.H.T. Biewenga, Emmeloord