Een nieuwe kerkzaal voor Dordrecht
1999-12-24
De stadsbus van Dordrecht stopt precies op de goede plek. Ik hoef niet te zoeken: de ballonnen wijzen mij de weg. Het is vandaag feest, want de Nederlands Gereformeerde Kerk van Dordrecht opent vandaag het vernieuwde kerkgebouw.- Jaargang 43
- nummer 26
Nieuw?
Eigenlijk is 'De Open Hof' niet een nieuw kerkgebouw.
Hier stond al jaren lang een houten noodgebouw (een voormalig schoolgebouw) dat door de Nederlands Gereformeerden in Dordt werd gebruikt als kerkgebouw.
Een deel van de noodgebouwen staat er nog steds, maar het totaal is bijna onherkenbaar geworden. Is het een verbouwing?
Nee, eigenlijk is het nieuwbouw, met nog een paar oude lokalen, die eveneens bijna onherkenbaar zijn verbouwd.
De overgang tussen oud en nieuw is te zien aan een metalen steunbalk, die door de ontwerper bewust in de kleur grijs is gehouden. Die balk markeert de grens tussen het oude gedeelte en de nieuwbouw.
Collage
Een fotocollage laat zien hoe 'het' geweest is. Eerst moest een deel van het oude gebouw gesloopt worden. Ramen, planken, balken, leidingen: alles wat los en vast zat moest verwijderd worden.
Datzelfde lot onderging ook een aantal bomen en struiken in de directe nabijheid van het oude gebouw. Toen de grond bouwrijp was kon de eerste paal geslagen worden.
Dat gebeurde in juni door zr. Van Eijsden, het oudste vrouwelijke gemeentelid.
De tweede collage laat veel feestvreugde zien: nu kan de nieuwbouw beginnen.
De derde collage laat de grootste klus zien: nieuwbouw en verbouw.
De fundering en de buitenmuren van de nieuwe kerkzaal werden opgetrokken door een aannemer; de rest was het werk van de gemeenteleden.
Maar daarmee was het karwei nog niet geklaard.
Na de sloop en de nieuwbouw volgde nog de verbouw van het oude gedeelte. De ruimten in het oude deel werden naar moderne maatstaven aangepast, zoals een grote garderobe en een professionele keuken.
Hoe organiseer je nieuwbouw?
Sommige mensen zeggen dat als je ruzie in je kerkelijke gemeente wilt, je moet beginnen aan plannen voor nieuwbouw.
Want -om het met het thema van de ouderlingenconferentie te zeggenzoveel hoofden, zoveel zinnen. Iedereen heeft wel een mening over de stoelen, de verlichting, de aankleding van de muren, het orgel en zeker ook over de kosten. Zijn ze er in Dordt zonder kleerscheuren vanaf gekomen?
Aan Mark de Vries, die o.a. de PR rond verbouw en opening voor zijn rekening heeft genomen, vraag ik hoe zo'n betrekkelijk kleine gemeente zoveel werk heeft kunnen verzetten. Mark legt uit dat er veel voorwerk aan vooraf gegaan is. Er is ruim 6 jaar gesproken over nieuwbouw. Dat geeft ook aan dat de start niet eenvoudig was: eerst moet je het met elkaar eens zien te worden. Pas in het afgelopen jaar kwamen de plannen in een stroomversnelling. De daadwerkelijke verbouw en nieuwbouw heeft veel energie van de gemeenteleden gekost. Alleen al de organisatie was een enorme klus. Wie doet wat?
Waar vind je in zo'n korte tijd -waar ook nog een vakantieperiode in vielzoveel mensen die zoveel kunnen doen? Alles moest geschilderd worden? Wie kan en wil er schilderen?
Wie kan helpen de enorme platen in het plafond van de kerkzaal te bevestigen? Wie schakelen we in bij het aanleggen van de elektrische bedrading en de verlichting?
Wie kan de toiletten betegelen? Zijn er mensen die trottoirtegels kunnen leggen? Maar ook: wie organiseert het allemaal 'bij elkaar'? Wie kan er zorgen voor een hapje en een drankje voor de harde werkers? Hoe wordt de gemeente op de hoogte gehouden? Kortom: enorm veel werk in een heel korte tijd.
Tweedehands?
Het vele werk duizelt me een beetje. Was er in Dordt geen 'tweedehands'-
gebouw beschikbaar?
Daar is inderdaad ook naar gezocht, maar uiteindelijk bleek dat niet de oplossing. Bovendien is de gemeente van Dordrecht een gemeente met veel jonge gezinnen.
Dat betekent dat er veel bijzalen nodig zijn voor créche, kindernevendiensten en verenigingsactiviteiten.
Die faciliteiten waren in dit gebouw allemaal al min of meer aanwezig, alleen moest er het een en ander gemoderniseerd en aangepast worden.
Uiteindelijk is het allemaal gelukt. De gemeente werd wekelijks op de hoogte gehouden via een bouwbulletin.
Men is binnen de begroting (van 6 ton) gebleven.
En de bouw was ruim voor de winter klaar. Een resultaat waar men in Dordrecht best trots op mag zijn.
Kerkzaal
Mark laat vervolgens de kerkzaal zien. Het plafond, blauw, met tientallen spots, symboliseert de nachtelijke hemel. De gele vloer staat symbool voor de dag en het zonlicht. En daarmee geeft de ontwerper aan dat God dag-ennacht aanwezig is.
De kerkzaal is ruim en vooral multifunctioneel.
Er worden niet alleen kerkdiensten gehouden, de ruimte leent zich ook prima voor lezingen, festen, toneelvoorstellingen en concerten. Op het podium (dat ook nog uitgebreid kan worden) staat de preekstoel die ook in de oude kerkzaal al dienst deed. De avondmaalstafel is (mede met het oog op de groei van de gemeete) uitgebreid. Aan de wand hangen drie kleitabletten die ook in vorige kerkzalen in kunstzinnige vorm de 'zin' van het gemeente-zijn uitbeeldden.
De kerkzaal is bijzonder sfeervol, met smaak ingericht. Een bijzonder detail hierbij zijn de deurknoppen.
Deze zijn van hout, in de vorm van een vis. Een idee van bouwteamlid Ad Kleingeld.
Toespraken
Om 4 uur is het tijd voor de officiële opening.
Nando van Essen, lid van het bouwteam, bijt de spits af. We zingen Lied 320: "God wil alhier met ons verkeren, hier wordt een huis voor Hem bereid." Van Essen vertelt iets over de bouw. De eerste paal in juni, een kerkzaal onder de open hemel. Nu, in november, is het toch wel handig dat er een dak op zit.Daarna krijgt Ad Kleingeld het woord. "Is dit wel een kerk? Er staat geen toren bij, zelfs geen kruis. Maar wie de functie van deze kerkzaal wil ervaren moet op zondag een bezoekje aan 'De Open Hof' brengen.
Dan komt deze zaal tot zijn bestemming. De eerste mensen zijn er om 9 uur, de laatsten vertrekken tussen 2 en 3 uur in de middag. Natuurlijk: ook op de andere dagen zijn er veel activiteiten in het gebouw, maar de zondagse eredienst vormt de kern van het gemeentezijn.
Vervolgens gaat Kleingeld in op de symboliek van het gebouw, zoals die van de kleurstelling.
Dat er in het plafond 3 zware balken en 12 dwarsbalken zijn verwerkt is een bouwkundig verhaal, maar tevens ook nog eens een mooi Bijbels symbool. Kleingeld denkt met dankbaarheid terug aan de samenwerking met de vele vrijwilligers die allemaal onvermoede talenten lieten zien. Zo zijn de zware platen in het plafond bevestigd 'door mensen die nog nooit een boormachine in handen hadden gehad'.
De vertegenwoordiger van het aannemingsbedrijf dat de buitenkant van de kerkzaal heeft gebouwd (Tasta Bouw) was enthousiast over de goede en efficiënte samenwerking met het bouwteam. En eerlijk gezegd was hij ook verbaasd.
"Alles doen we zelf? Wie dan? Hoe dan?
Zóveel enthousiaste amateurs: dat kan toch nooit goed gaan? Toch is het allemaal goed gegaan.
Een resultaat dat er mag zijn....
Kerkenraad en Commissie van Beheer
Vele wekelijkse vergaderingen, honderden telefoontjes, duizenden gereden kilometers, eveneens duizenden vrijwilligersuren verder kan dan uiteindelijk de sleutel van de kerk door een lid van het bouwteam (Frits van Heusden) worden overgedragen.
Want bij een kerk gaat het uiteindelijk niet om hout of steen, maar om de mensen die samen de Kerk vormen. Daarom wordt nu de kerkenraad eigenaar van het gebouw.
De voorzitter van de kerkenraad, Bertus van der Vegt, zegt namens de raad dat hij God bijzonder dankbaar is voor dit prachtige geschenk. En na deze zeer intensieve periode van bouwwerkzaamheden komt er nu -letterlijk en figuurlijk- weer meer tijd vrij voor het bouwen aan het geestelijk huis, zoals de prediking, catechese, bijbelkringen, alpha-cursus, het dovenpastoraat.
De kerkenraad heeft vooral als taak om zich op prediking en pastoraat te richten.
Daarom wordt de sleutel door br. Van der Vegt weer symbolisch overgedragen aan de Commissie van Beheer.
Doven
Het viel me al direct op dat er veel 'getolkt' werd in het kerkgebouw. Ook de toespraken worden door een doventolk in gebarentaal 'vertaald'.
Het blijkt dat het kerkgebouw tevens 'de kerkelijke basis' vormt voor een aantal dove en slechthorende mensen uit de regio. "Sinds 1996 bent u hier echt een Open Hof voor deze mensen", zegt Nelly Faber van het dovenpastoraat. "Er worden speciale kerkdienste gehouden en we mogen het gebouw gebruiken voor onze bijbelkringen.
Daarmee vormt het een thuis voor ons." Ze onderstreept de dankbaarheid van het dovenpastoraat door aan de Nederlands Gereformeerde Kerk een kunstwerk aan te bieden: een kruis en een oor, als symbool voor het pastoraat aan dove mensen.
Kunstwerk
Ds. Han Horsman (die ook enthousiast gesloopt en gebouwd heeft) kan nog net de opening van de nieuwe kerkzaal meemaken, over een aantal weken doet hij intrede in Zwolle. "Het thema van advent is licht," zo haakt ds. Horsman in op deze periode van het kerkelijk jaar. Daarna gaat hij in op het kunstwerk dat naast de preekstoel hangt. Het is een mozaïek van stukken glas, die samen de vorm van een ster hebben.
Leden van de jeugdgroep hebben dit kunstwerk, samen met kunstenaar Jan van 't Hoff, gemaakt. "Dit mozaïek symboliseert de veelkleurigheid van de christelijke gemeente. Maar als het goede licht van Christus dwars door al die verschillende leden heen schijnt gaat de gemeente pas echt stralen." Dit gezegd hebbende steekt hij een stekker in een stopcontact.
Het veelkleurige mozaïek wordt nu doorstraald door het licht. Met dit mooie symbool is het vernieuwde kerkgebouw 'De Open Hof' van Dordrecht officieel geopend.
Een gebouw van hout en steen, maar bedoeld tot opbouw van een geestelijk huis, inmiddels ook voor mensen van buiten de eigen kerkelijke gemeente.
"God wil aan ons telkens weer tonen dat Hij genadig is en trouw.
Dat Hij met ons samen wil wonen geeft ons de moed voor dit gebouw.
Hij heeft de hand en het verstand gezegend voor het werk de bouw van Christus' Kerk".