Hoe gaan we om met veranderingen?
1999-12-24
In het vorige nummer van Opbouw werd Ds Smouter geciteerd die tijdens de Ouderlingenconferentie 1999 sprak over de Gereformeerde cultuur van de stoere mannenbroeders.- Jaargang 43
- nummer 26
Is dat geen karikatuur? Is het niet te gemakkelijk om op die manier naar onze voorvaderen te kijken, alsof ze collectief 'fout' zaten? aldus één van de vragenstellers tijdens de conferentie.
Ds Smouter: "Natuurlijk bedoel ik niet dat 'iederen fout zat'. Wel denk ik dat die benadering van 'stoere gelovigen, die niet over hun persoonlijk geloof kunnen of willen praten' geen Bijbelse benadering is geweest.
Omgekeerd: we moeten dus niet van verbazing van onze stoel vallen als men tegenwoordig meer over geloofservaring spreekt."
Leren
Een gemeentelid vertelde hoe hij in moeilijke tijden getroost was door een tekst uit de Bijbel. "Als ik de Bijbel niet zou kennen had ik ook die tekst niet kunnen vinden". De vraag aan de inleider op deze dag: "Moeten we in een tijd waarin mensen het zoveel over hun gevoel hebben niet juist het belang van Bijbelse kennis extra onderstrepen?"
Ds Smouter: "Het is in ons leven met God belangrijk dat we weten waar we God voor kunnen bidden en waar we Hem voor kunnen danken. Die onderwerpen kunnen we ook in het midden van de gemeente neerleggen.
Wat je met God méémakt mag je bij Hem brengen.
Die teksten zijn erg belangrijk. Natuurlijk moeten we de Bijbel kennen en er in lezen. Maar een tekst gaat pas echt leven als je door die tekst erváárt dat het echt waar is wat er staat."
Pauze
De pauzes van bijeenkomsten in de Jeruzalemkerk vormen steevast een belangrijk onderdeel van de dag. De kerk biedt volop ruimte voor personlijke ontmoeting. Onder het genot van broodjes, koffie en melk konden de aanwezigen met elkaar in gesprek gaan. Oude bekenden spraken elkaar, ervaringen werden uitgewisseld.
Het tweede deel van de pauze werd gevuld door organist Gert Grakist uit Doorn, die op verdienstelijke wijze een aantal orgelwerken ten gehore bracht. Een welverdiend applaus vanuit de zaal werd zijn deel. Daarna was het weer tijd voor het thema van de dag. Vanuit 3 plaatselijke kerken vertelden ambtsdragers iets over het omgaan met veranderingen binnen de gemeente.
Zeist
De Nederlands Gereformeerde kerk in Zeist is een kleine gemeente (ruim 150 leden) met weinig jonge gezinnen. In januari 1997 ging drs. H. de Jong met emeritaat.
Hoe moest het nu verder met die kleine plaatselijke kerk? Wat is de rol van de individuele gemeenteleden?
Wat is de taak van de kerkenraad? Daarover vertelde br. Van Oord.
Aanvankelijk heeft een werkgroep, bestaande uit 2 leden van de kerkenraad en 3 gemeenteleden zich al 'brainstormend' beraden op de toekomst. Men heeft veel met elkaar gesproken en vooral met elkaar gebeden.
Uiteindelijk koos men voor een andere weg: de gemeenteleden moeten zelf aangeven welke weg 'past' in Zeist. Er werd een vragenlijst 'uitgezet'. De samenvatting van de uitkomsten van die lijst bleek niet eenvoudig. Uiteindelijk kwam er een 'visiedocument' tot stand, dat noodgedwongen vrij abstract moest blijven. Er waren zòveel verschillende reacties dat het onmogelijk bleek om alle uitkomsten eenduidig vast te leggen.
"Gemeente, ga zelf aan het werk en wacht niet af wat de kerkenraad besluit" was één van de uitkomsten van dit visiedocument.
Concreet werd dit gestalte gegeven door op zoek te gaan naar de (vele) afzonderlijke gaven binnen de gemeente. En terwijl de gemeente van Zeist daarmee bezig was werd men onverwachts gezegend.
Gemeenteleden deden mee aan een Alpha-cursus, er ontstonden nieuwe contacten en tegen alle menselijke verwachting in kreeg de gemeente een eigen predikant.
Barendrecht
Hoe zijn de veranderingen in Barendrecht gegaan?
De gemeente telt ruim 300 leden; er zijn vrij veel jonge leden. Br. van Driel gaf aan dat er in zijn gemeente heel verschillend wordt gedacht over zaken als Bijbelklas, Opwekkingsliederen, kindgerichte diensten, het 'open' Avondmaal. Hij sprak van een probleem: aan de ene kant verontrusting bij gemeenteleden dat het te snel gaat, aan de andere kant frustratie bij anderen dat het allemaal zo langzaam gaat. Om zich op dit probleem te bezinnen werd er door de kerkenraad een conferentie belegd. Er werd gesproken over het 'waarom' van veranderingen in de eredienst (Bijbels gezien, historisch gezien, de hedendaagse 'trends'). Vervolgens werd over hetzelfde thema gesproken tijdens huisbezoeken, op gementevergaderingen, er werd een enquête uitgezet, er werd in het kerkblad over geschreven, sprekers werden uitgenodigd, er verscheen een notitie. Kortom: de leden werden zoveel mogelijk geïnformeerd. Br. van Driel achtte dit essentieel: je moet de gemeente niet overvallen, maar je moet veranderingen inbedden in het samenleven als gemeente. De praktische ideeën die uit al deze acties naar voren komen kunnen vervolgens worden geïnventariseerd. Het is erg belangrijk dat je er ook samen voor bidt dat de plannen tot zegen van de gemeente mogen zijn.
De gemeenteleden worden op de hoogte gebracht van de plannen, er wordt geargumenteerd (waarom wel, waarom niet?) en tenslotte wordt er een besluit genomen of en hoe een verandering in gang wordt gezet binnen de Nederlands Gereformeerde kerk van Barendrecht.
Assen
De Nederlands Gereformeerde kerk in Assen telt 265 leden. Br. Van der Veen vertelde aan de verzamelde ambtdragers iets over de veranderingen die in zijn gemeente hebben plaatsgevonden. De leeftijd waarop de catechisaties beginnen is verlaagd naar 10 jaar. Op die leeftijd kun je kinderen mestal gemakkelijker bereiken met de inhoud van de Bijbelse boodschap dan wanneer ze wat ouder zijn. Er is in Assen nagedacht over de middagdienst.
Deze tweede dienst heeft o.a het karakter gekregen van een thema-dienst. Soms wordt het thema van de ochtenddienst 's middags uitgediept, op een andere zondag is er 's middags een zangdienst of een jongerendienst. Daarnaast is de gemeente onderverdeeld in 7 kringen die ieder ongeveer 15 adressen omvatten. Tenslotte is er besloten dat de ambten in Assen zijn opengesteld voor zusters in de gemente.
Een bijzonderheid is daarbij dat Assen echtparen kent die samen ouderling zijn. Onderling wordt er door deze echtparen afgesproken wie welke taak heeft binnen de kerkenraad en binnen het pastorale werk.
Forum
In het volgende nummer van 'Opbouw' lopen we een aantal gespreksgroepen langs. Waarover spraken zij? In dit verslag luisteren we nog even naar twee vragen die aan het forum (bestaande uit de eerdergenoemde broeders uit Assen, Barendrecht en Zeist, samen met ds. Smouter) werden gesteld.
Zou het niet handig zijn als er een handleiding kwam hoe je een beleidsplan kunt maken? Vanuit het forum werd deze vraag enigszins gerelativeerd.
Sommige mensen menen dat beleid een 'vies' woord is, iets 'van de wereld'. Nee: beleid is geen onzin, het kan handig zijn om beleid te ontwikkelen.
God wil het leiderschap binnen de gemeente ook gebruiken.
Maar een gemeente staat of valt niet met het vastgelegde beleid. En een 'spoorboekje' hoe je moet handelen per gemeente bestaat nu eenmaal niet.
Iedere gemeente is anders en in ieder plaatselijke kerk is God ook weer op een andere manier aan het werk. Wel is het verstandig als de werkwijze van commissies goed op papier staat. Wat het beleid betreft is het misschien beter om te spreken over een bepaalde visie, een richting waarin je als gemeente wilt werken.
"Denk eens hier aan.
Denk eens daar aan." Als je daarmee bezig bent is het altijd verstandig om er iemand 'van buiten' bij te vragen (zoals de STAGG, de EA, het GSEV, een individueel persoon die vertrouwen geniet).
Visie op de kerk
Een heel ander thema werd aangereikt door ds Job Smit uit Apeldoorn. In de kerkgeschiedenis is veel gesproken over de vraag wie God is. Welk beeld hebben we van Hem? Maar welk beeld hebben we van de kerk?
Hebben we daar wel genoeg met elkaar over gesproken. Het lijkt er op dat we bij de kerk nog steeds denken aan een gebouw, midden in het dorp. Op zondag komt daar dan een grote groep mensen bij elkaar om te bidden, te zingen en naar een preek te luisteren.
Maar als je een jong stel in de gemeente hebt. Ze komen nooit in de kerk.
Ze gaan niet naar de catechisatie.
Opeens ontdek je dat ze trouw naar een Alpha-cursus gaan. En ze zeggen: "Dat is voor ons de kerk!" "Wat voor antwoord hebben we daar dan op?" zo vroeg ds.
Smit zich af. "Hebben we wel voldoende nagedacht over de vraag wat ons beeld van de kerk is? Is de kerk ook, net zoals in het Nieuwe Testament, wanneer je er twee-aan-twee op uittrekt? " Vanuit het forum werd beaamd dat het goed zou kunnen zijn om deze vragen nog eens dieper te doordenken.
Zo'n vraag raakt de wijze waarop we met elkaar gemeente zijn. Het zou kunnen zijn dat je dan als kerkelijke gemeente heel andere accenten legt dan ('alleen') bij de eredienst.
(wordt vervolgd)