Een weinig wijn
1997-08-22
Het artikel: 'Verantwoordelijkheid in afhankelijkheid' 4, 27 juni 1997, van ds J.M. Mudde, brengt mij tot een volgende reactie. Wat de ziekte of zwakte, waarmee Timotheüs behept was, moge geweest zijn, is niet zondermeer duidelijk.- Jaargang 41
- nummer 17
Een diagnose stellen in de huidige, medische terminologie is een hachelijke zaak. Het was een kwaal, waarin de maag betrokken was, chronisch was en vaak recidiverend. In het Grieks staat: tas puknas sou astheneias, letterlijk: de herhalingen van je zwakheid. Daarom veronderstel ik, dat het een chronische, recidiverende gastroenteritis, (maagdarmontsteking) was. Dan is melk niet het aangewezen geneesmiddel. Wel rode wijn. Misschien zou het beste zijn, helder, niet besmet bronwater. Maar dit was niet altijd ter beschikking in de antieke wereldsteden. Water raakt nu eenmaal gauw bedorven en besmet. Maar wijn is wel zuiver te bewaren en heeft een desinfecterende werking bovendien vanwege het alcoholgehalte. In onze middeleeuwse steden kende men hetzelfde probleem Daar was wijn geen volksdrank, maar wel bier. Vandaar de vele brouwerijen in die steden. In de scheepvaart was dit ook bekend. Water bedierf ten laatste en stonk.
Maar bier bleef altijd goed drinkbaar. Het advies dat Paulus aan Timotheus gaf, was dus een heel verstandige raad. Waarom zou hij in onze tijd uit een ander vaatje (dan wijn- of biervat) moeten tappen? Hoe kwam Paulus aan dit verstandig, medisch advies? Wel wie anders kan hem dit gezegd hebben dan "zijn geliefde geneesheer Lucas". Deze Lucas heeft Paulus tot zijn levenseinde (2 Tim4: 11) gediend en verzorgd als zijn lijfarts. Volgens dr G.A. Lindeboom in zijn boek: Dokter Lucas, had Lucas een grondige, medische opleiding genoten aan de artsenschool te Pergamum Hij was daar geschoold in de holistische geneeskunde volgens Hippocrates. Het advies, dat Paulus gaf, was dus in alle opzichten, ook volgens huidige maatstaven, voldoende medisch onderbouwd.
Nu is het op zichzelf misschien niet zo belangrijk, of Paulus een verantwoord medisch advies gaf Maar zo gemakkelijk wordt dan ook zijn oordeel over de homoseksualiteit in Rom. 1 als ondeskundig en achterhaald afgewezen. Sommige exegeten, verwerpen dit oordeel, als van Godswege, omdat Paulus niet voldoende psychiatrisch geschoold was. Gelukkig wist Paulus één ding zeker.
Het Evangelie is een kracht Gods tot behoud voor een ieder die gelooft. Redding, behoud, soteria, heeft te maken met het lichaam (Jac.5:15),met de ziel. het psychische, alsook met de geest des mensen. Het heil is holistisch, voor heel de mens.
Antwoord
Kort wil ik ingaan op de reactie van mijn vroegere huisarts, dokter T.R. Tjerkstra. Zijn opmerkingen raken een niet onbelangrijke detail van mijn kijk op 1 Tim5:23. Tjerkstra namelijk is a.g.v. de door hem uit de tekst afgeleide diagnose van Timotheüs, maagkwaal van mening, dat Paulus een ook naar de huidige medische maatstaf nog steeds bruikbaar medisch advies heeft gegeven. Hoewel ik er niet aan twijfel dat Paulus' advies het beste was, dat hij naar de maatstaven van zijn tijd geven kon, blijf ik echter van mening. dat de hedendaagse arts in deze tijd Timotheüs een ander recept zou voorschrijven.
Hoe boeiend ik de analyse van Tjerkstra ook vind,. wat hij schrijft over de kwaliteit van het drinkwater en de inbreng van Lucas vind ik leerzaam, tegen zijn exegese van 1 Tim. 5:23 zijn verschillende bezwaren in te brengen. Het belangrijkste bezwaar is, dat zijn diagnose van Timotheüs' maagziekte - z.i. een chronische. recidiverende gastroentiritis - baseert op het combineren van de woorden 'maag' en 'gedurige ongesteldheden'. Op literaire gronden van medicijnen weet ik vrijwel niets ijykt deze diagnose me echter onjuist te zijn. Timotheüs blijkt - blijkens de tekst - niet één, maar meer dan één probleem met zijn gezondheid gehad te hebben. Allereerst had hij een maagkwaal, waarvan de aard vanwege het ontbreken van nadere gegevens geheel in het ongewisse blijft. Vervolgens waren daar zijn 'gedurige ongesteldheden', oftewel. de ene kwaal volgde de andere op. Met het oog op zowel de maagkwaal als de overige lichamelijke klachten schrijft Paulus dan het gebruik van een weinig wijn voor. Een tweede bezwaar tegen dokter Tjerkstra z'n uitleg is m.t., dat Paulus Timotheüs niet het drinken van water ontraadt. maar het drinken van een weinig wijn aanbeveelt.
Het is dus twijfelachtig, of hij een weinig wijn voorschreef vanwege de slechte kwaliteit van het drinkwater. En daarom blijf ik erbij: hoe begrijpelijk dit recept in Paulus, tijd ook geweest moge zijn - Hippocrates immers beschouwde wijn als een in verschillende opzichten geneeskrachtig middel gesteld dat wij tegenwoordig bij een arts zouden komen met een ziektebeeld als dat van Timotheüs en de beste man zou ons alleen maar het drinken van een weinig wijn voorschrijven, dan vermoed ik dat we een second opinion zouden aanvragen ...