Win - win ... verlies?
1997-09-05
Chemiereus BASF heeft er een. Shell en Unilever hebben er een. Albert Heijn heeft er geen, maar het heeft de aandacht, verzekerde Ahold topman Van der Hoeven onlangs nog in TROUW. We hebben het over de ethische code. Grote bedrijven hebben - al dan niet op schrift gesteld - regels gemaakt óver wat kan en wat niet als het gaat om milieu, mensenrechten en dat soort zaken. Winst maken is allang niet meer alleen heilig. Evenwicht moet er zijn tussen zakelijk belang en andere maatschappelijke belangen. Ook de overheid doet mee. Economische groei én verbetering van het milieu kunnen hand en in gaan. Dat wordt een win-win-situatie genoemd. Het geheim van het paarse succeskabinet. Bijvoorbeeld: Schiphol kan groter groeien door een vijfde start- en landingsbaan aan te leggen, die er dan voor zorgt dat de totale hoeveelheid lawaai voor de omgeving vermindert. Winst voor Schiphol en winst voor de omwonenden. Wat kan een mens nog meer wensen?- Jaargang 41
- nummer 18
Ethisch verantwoord gedrag en toch genieten meer en meer welvaart.Weg met de onheilsprofeten van de nulgroei!
Apekool
Vroeger dachten we dat het tegengaan van milieuvervuiling, het respecteren van mensenrechten e.d. én het .
vergroten van de welvaart niet hand in hand konden gaan. Welvaartswinst betekende bijvoorbeeld milieuverlies. En dus kon milieuwinst alleen bereikt worden ten koste van economische groei en welvaart. Het kostte wat. Offers moesten worden gebracht. Wie daar vandaag nog mee komt wordt voor gek versleten. Mensen die nog vinden dat multinationals het in zich hebben om de menselijke maat te veronachtzamen krijgen van Ahold topman Van der Hoeven in TROUW de wind van voren: "Apekool, pure apekool, Jaren-zestig denken ..."
Sprookje
En toen kwam - net voor de zomerhet RIVM-rapport. Dit Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu becijferde dat bij ongewijzigd beleid de milieudoelstellingen van het kabinet bij lange na niet gehaald zullen worden. Met name als het gaat om de uitstoot van CO2, kooldioxide, het gas dat het broeikaseffect veroorzaakt. Den Haag was in rep en roer. Een speciaal kamerdebat volgde. Het bedrijfsleven leek even in lichte paniek. En toen? Toen bleef alles bij het oude. Het kabaal verstomde. Kabinet en grootindustriëlen waren het RIVM zelfs dankbaar. Ze hadden ons weer even fijn wakker geschud! En dat was het dan ... Het win-win sprookje mag kennelijk niet verstoord worden.
Pijn in de portemonnee
Toch is er, behalve het alarmerende RIVM-rapport, nog een reden om te twijfelen aan de win-wintheorie. Het is namelijk een theorie die werkt zolang het economisch goed gaat. Dan kunnen we ons de luxe permitteren aardig te zijn voor milieu, mensenrechten e.d. Maar wat gebeurt er als het tij keert? Economen en groot-industriëlen wijzen op de onstuimige en ongeremde groei van de economie in het Verre Oosten. Een schoon milieu en mensenrechten staan laag op de prioriteitenlijst van de grote bedrijven daar. Het kost ze dus ook minder geld en dus kunnen ze goedkopere producten op de markt brengen. Als die ontwikkeling door zet, is het nog maar de vraag of het westerse bedrijfsleven de ethiek hoog in het vaandel kan en wil houden. Want dan gaat de ethiek pijn in de portemonnee doen. En de vraag is of de consument een stap terug zal willen doen: een offer brengen ten gunste van milieu en mensenrechten e.d. Het ziet er naar uit dat de luxe win-win theorie het toch zal moeten afleggen tegen de evangelische praktijk van Jezus: "ieder, die zijn leven zal willen behquden, die zal het verliezen; maar ieder; die zijn leven verloren heeft om Mijnentwil, die zal het vinden".