Hervormd/Gereformeerd in Well
1997-10-03
In aansluiting op wat ik de vorige keer schreef over m'n familie in het dorpje Well wil ik nog iets vertellen over de kerkelijke situatie in Well in het verleden. Maar eerst nog even dit: m'n grootouders kregen 9 kinderen, waarvan er 3 heel jong stierven. Ook stierf er nog een zus van m'n moeder op 25-jarige leeftijd. Van de 9 waren er dus nog 5 over. Het gezin woonde in een deel van het Pannenhuis. Volgens de overlevering was hier o.a. een klooster, waarover verder echter weinig bekend is. Van dat Pannenhuis is niets meer over. In 1941 werd een deel door brand verwoest en in de laatste oorlogswinter (1944/45) werd de rest voor een deel kapot geschoten en later is alles wat er nog was afgebroken. Als we vroeger bij oom Aart logeerden was er zondags een probleem M'n ouders werden, toen ze een paar jaar in Zaltbommel woonden, gereformeerd in verband met de vrijzinnigheid in de hervormde kerk. Als ze in Well waren blijven wonen, zouden ze dat nooit gedaan hebben. Eigenlijk moesten we zondags naar de gereformeerde kerk, maar we gingen liever naar de hervormde kerk.- Jaargang 41
- nummer 20
Ik schreef al eens over de Afscheiding in de Bommelerwaard. Ik wees er toen op, dat de afgescheiden kerken nogal 'zwaar' waren, terwijl de hervormde kerken wat 'lichter' waren. Hoewel men zich bij het-zich-afscheiden beriep op de belijdenis der kerk wilde men vooral niets weten van het 'sedert 1816 bestaand 'zoogenaamde hervormd genootschap'. De afgescheiden kerken in de waard hadden bijna alle dezelfde problemen, die te maken hadden met de zg. 'valse mystiek'. Dat was ook in Well het geval, niet alleen in de vorige eeuw, maar ook in deze eeuw. Leer en leven waren niet in overeenstemming met elkaar. Terwijl later de gereformeerde kerken in de waard veranderden, was dat in WeILniet het geval. Dat was te merken zondags op de preekstoel. Er was vaak een leesdienst en de preeklezende ouderling deinsde er niet voor terug om gedurende drie kwartier, soms een uur, op hoogdravende manier een preek te lezen, waarbij hij zelf zorgde voor de z.L nodige aanvullingen, als de preek te kort was. Ik bewaar aan de hervormde kerk van Wel! goede herinneringen.
In september 1944 moest Zaltbommel evacueren en we hebben toen 2 1/2 maand in Well gewoond. De hervormde kerk kreeg toen net een nieuwe predikant, de later door de televisie bekend geworden A.C.D. van den Bosch. Bij de intrede preekte hij over 1 Cor. 2:2: 'Want ik heb niet voorgenomen iets te weten onder u dan Jezus Christus en Dien gekruisigd' (oude vertaling). Aan dat voornemen heeft hij zich gehouden. De gereformeerde kerk van WeIl bestaat niet meer. Van het kerkgebouw is een woning gemaakt. In het verleden is veel gesproken over ware en valse kerk. We zijn er nu wat voorzichtiger mee. Dat is maar goed. want het is niet altijd duidelijk wat waar en wat vals is.