Van traditionele familie tot kerngezin tot...?
1997-10-03
Vader. moeder, kinderen; zo Is onze samenleving opgebouwd uit kerngezinnen; zo Is het bij de buren links, bij de buren rechts en aan de overkant van de straat. Vader en moeder, elk in de toebedeelde rol. voeden samen de kinderen op. Wee de oom of de oma die zich ermee bemoeit! Toen ik als zendeling begon te werken, trof ik nog maar weinig van die voor ons heel gewone gezinnen aan. Maar wel overwegend traditionele of uitgebreide families van grootouders, getrouwde broers soms elk met één vrouw, soms met meer, samen één grote familie .. Elk kerngezin heeft er wel zijn eigen rondavel of rondavels maar alles binnen dat grote familieverband. Het zijn dan ook altijd "onze" kinderen. De broers heten ook allemaal vaders van alle kinderen die dan ook tegen alle "tantes" moeder zeggen. Elk kind heeft een heel stel vaders en moeders. In zo'n familieverband Is het helemaal niet ingrijpend voor de kinderen wanneer moeder (de echte) eens een dag of wat op bezoek gaat bij haar eigenfamilie of zelfs niet wanneer vader (de echte) eens een week of wat van huls Is. Er blijven genoeg vaders en moeders over. Elk van hen heeft evenveel rechten en plichten om de kinderen (niet biologisch de zijne) mee op te voeden, grootvader en grootmoeder niet het minst. De kinderen noemen elkaar dan ook niet neef en nicht maar het zijn allemaal broers en zusters. Nu verwesterst de Afrika-samenleving in hoog tempo. De werkgevers in de steden, de behuizingsprojecten voorzien alleen huizen voor gezinnen naar Europees model. De jonge moeder vandaag wil niet meer onder schoonvaders autoriteit staan. Daarmee krijgt vader de voor hem vreemde rol toegeschoven van solo-opvoeder waaraan hij nog helemaal niet toe Is. De moeder heeft geen co-moeders meer naast zich staan. Niemand kan in het opvoedingsproces van kinderen meer als vroeger op anderen terugvallen. Bij velen Is het kerngezin nog een vreemd, onwerkelijk iets terwijl het uitgebreide gezin er nauwelijks meer Is. Daarbij komt dan nog als gevolg van die stedelijke ontreddering dat in een derde van alle Afrikagezinnen geen vader te bekennen Is. In het beste geval werkt hij ergens; maar de kans Is even groot dat hij een verre anonymus blilft. De moeder die de veiligheid van de uitgebreide familie mist en voor wie geen veilige kanalen voor haar seksuele behoeften gegraven zijn, vindt tijdelijk een man en houdt er weer een kind aan over. Maar die kinderen hebben mondjes. En moeder zoekt werk en laat haar kinderen achter bij een buurvrouw, een nichtje of bij een al wat ouder kind van een paar mannen terug. En Afrika zinkt steeds verder weg in chaos waaraan in elk geval voor een groot deel- het Westen debet is.
- Jaargang 41
- nummer 20