Het begon met groene kool
1997-05-02
Wintertijd is groene kool-tijd. Onze Zoeloes probeerden hier en daar wel kolen te verbouwen en sommigen kregen er dan ook altijd wel een stuk of wat uit de grond. Maar omdat het traditioneel niet tot het gewone landbouwproduct behoort, bleef het bij een halfhartige poging na de maïsoogst.- Jaargang 41
- nummer 9
Jammer, het is voedzaam, gezond en staat ook nog hoog op het zwarte menu; en die twee gaan niet altijd samen. Foei toch, de mensen moeten een halve dag reizen om een zak kolen te kopen, en weet je wat ze uiteindelijk betalen? Een ijverige zendeling ziet al gauw mogelijkheden. Twintig kilometer verder zijn er blanke boeren die er duizenden verbouwen.
"Maar mijn Zoeloes komen daar pas twee, drie tussenhandelaren verder aan te pas", zo dacht hij. Dan was zo'n kooltje natuurlijk wel verdriedubbeld in prijs. Wanneer hij ze nu eens zelf bij die boeren zou opkopen! De Toyota-pickup laadde er zomaar driehonderd.
De zending hoefde er alleen maar de onkosten van transport en winkel uit te halen.
Het werd een success-story! Zo goedkoop hadden de mensen nog nooit kool gegeten. Twee-, driemaal per week moest de chauffeur op pad.
Tegen de tuinvrouw zei ik: zie je wel hoe belangrijk het is kool te verbouwen thuis. Je hebt genoeg grond immers? Maar er kwam nauwelijks reactie. Ik probeerde het tevergeefs nog eens op een andere manier. Eindelijk kwam het woord eruit dat ik nooit meer zal vergeten: "wanneer de umfundisi goedkope kool verkoopt, zal ik het nooit meer verbouwen". Zij was toch een ijverige vrouw met altijd hongerige kinderen en kleinkinderen om zich heen? Hoe meer de mensen mij smeekten deze succesactie toch niet te staken, des te meer begon ik eraan te twijfelen of het toch wel zo'n success-story was. Mijn prachtige plan de mensen te stimuleren zelf aan de gang te gaan viel in honderd duigen.
Het effect was averechts. Ik doodde het initiatief dat nog over was!
Natuurlijk besefte ik wel dat elke zendeling met het Evangelie bezig, doende is veranderend op de cultuur van de gemeenschap in te werken of hij wil of niet. Wie God zegt of gebed, draagt nieuwe waarden aan waarvan hij hoopt dat men zich die zal eigen maken ten koste van andere bestaande waarden. Mag ik het zo zeggen: tegen die schade is een zendingsman van hoger hand wel verzekerd.
Maar door de groene kool begon ik in te zien dat ik bezig was met het veranderen van cultuurpatronen buiten mijn directe zendingsopdracht om. Of kon ik toch wel als gewone naastenhulp doorgaan met koolverkoop, zoals Paulus zegt in verband met het aan afgoden geofferd vlees: zonder navraag te doen? De weerbarstige, grillige, mysterieuze maar altijd boeiende Afrikacultuur had mijn aandacht voorgoed gevangen. Daarover zullen de volgende 'Snippers' dan ook gaan.