Zo is het genoeg
1997-10-31
Wie zich als Nederlandse dominee geroepen voelt naar Afrika te gaan voor zendingswerk en er terechtkomt in een door de Angelsaksische cultuur beademd gebied, moet vooral niet denken dat hij er een status krijgt als een predikant in Nederland. In het oude vaderland wordt hij zendeling genoemd wat dan betekent een bevestigd predikant in zendingsdienst.- Jaargang 41
- nummer 22
Hier is hij "missionary". Maar dat is in het Engels iets anders. Elke schoenmaker die ook wel eens bij zijn leest vandaan wil en zich geroepen voelt tot zendingswerk, is een "missionary". Word je gevraagd wat je werk is en je antwoordt getrouwelijk "missionary", dan heb je de kans dat je aangekeken wordt alsof je de zoveelste mislukte schoenlapper bent.
Daarbij komt dat in een samenleving dikwijls vergeven van racistische vooroordelen - en zo was (is?) de onzeiemand die zijn leven geeft aan de zwarten, toch wel een wat merkwaardig heer moet zijn. Je staat in elk geval wel een paar treetjes lager dan b.v. een Methodistische predikant in een nette blanke voorstad. Je moet daar niet tragisch over doen, want blijf je lang genoeg op een zelfde plaats aan het werk dan word je tenslotte beoordeeld op wat je bent of niet bent. Zo heb ik dat tenminste op het vroeger overwegend-Engelse dorp Richmond ondervonden.
In de blanke Afrikaanse samenleving van gemengde Nederlandse, Duitse en Hugenoten-afkomst van Zuid-Afrika ligt dat even anders. Daar kent men de figuur van schoenlapper-missionary niet. Maar er is verschil tussen blank en zwart, en zo was daar de opleiding vroeger tot zendeling behoorlijk korter dan die van een echte predikant. De eerste werd "Eerwaarde" genoemd, de tweede "Weleerwaarde". Ik heb nog een zendingsman van de Dopperkerken gekend die al had hij dezelfde opleiding gehad als de "gewone" dominees pas op latere leeftijd voor her eerst in de blanke kerken mocht voorgaan. Zoiets is nu verdwenen, maar het is me nog wel herhaaldelijk overkomen dat ik "Eerwaarde" werd genoemd of - achter mijn rug door zeker wat domme, rechtse Afrikaners - "Kafferdominee". Het dorp Richmond waar ik begon, was voor 95% Engels met een paar Afrikaners als politiemannen en bij het spoor. Op een dag hadden de politiemannen een probleem. Er was een Afrikaanssprekende wegwerker die geen familie had, op het dorp overleden. De man moest toch ordentelijk begraven worden. Pietermaritzburg dat wel een Afrikaanse kerk had, was toen nog heel ver, te ver om er een "echte" predikant vandaan te roepen. Wat moesten ze nu doen? Maar gelukkig hadden ze op het dorp nog zo'n jonge Nederlandse kafferpredikant die dat wel even kon doen. Die jongeman van achter in de twintig was gewillig.
Hij had in zijn beste Afrikaans een kort toespraakje voorbereid. Las een stukje uit de Bijbel met als hoorders de hele politiemacht van Richmond, te weten een blanke sergeant en een agent, bad het Onze Vader en wilde juist zijn toespraakje beginnen toen de strenge sergeant hem met een bruusk gebaar stopte en zei: zo is het genoeg! Dat is ook de enige keer geweest dat ik in mijn ambtelijke loopbaan een blanke heb begraven. Maar die éne was ook genoeg!