Gezin als bedrijf?
1997-11-14
Het wordt hoog tijd dat elke moeder betaald wordt voor de gezinsverzorging. Ze produceert tenslotte de nieuwe generatie, zorgt voor sociale veiligheid en heeft dus economische waarde. Dat vindt de Bond Moeder CAO die begin dit jaar is opgericht. De gezinsverzorger (m/v) van de kruisvereniging verdient immers ook geld voor zijn/haar werk, dus waarom de moeder niet? Een door de overheid te verstrekken salaris voor de moeder die de kinderen opvoedt, is volgens de bond een blijk van waardering. Maar wordt met dit voorstel om een 'zorgloon' te introduceren recht gedaan aan verzorger en gezin?- Jaargang 41
- nummer 23
Economie en gezin
Dat gezinnen een belangrijke rol spelen in het economisch leven staat buiten kijf. Zo bepalen de ontwikkelingen binnen gezinnen, de waarden en prioriteiten die daarbinnen worden gesteld, veel van de belangrijkste economische trends. Daarmee is de rol van gezinnen in het economisch leven echter niet uitputtend beschreven. Terecht wijst de Bond Moeder CAO erop dat gezinnen ook een belangrijke bijdrage leveren aan het 'sociaal kapitaal' van de samenleving. Het gezin vormt de leden van de samenleving en onderhoudt het zicht op normen en waarden in het sociale verkeer. Binnen gezinnen worden nieuwe generaties opgevoed, waardoor mede de basis wordt gelegd voor het toekomstig consumptiegedrag en het potentieel aan werknemers en ondernemers.
Verzakelijking
Kenmerkend voor gezinnen en gezinszorg is de onderlinge liefde. Het gezin is gebaseerd op het huwelijk (echtelijke liefde) en voortplanting (ouderliefde). Mensen trouwen gewoonlijk uit liefde en niet om er rijker van te worden.
Kinderen zijn naar bijbels gezichtspunt een zegen en niet bedoeld als investering (b.v. met het oog op de ouderdom). Ouders zorgen voor hun kinderen (en omgekeerd) zonder dat daar een onmiddellijke tegenprestatie tegenover staat. Er wordt binnen het gezin niet in klinkende munt gekocht en verkocht. In de uitoefening van het gezag over hun kinderen zullen ouders hun eigen belang niet vooropstellen, maar zich veeleer opofferen voor hun kinderen. Goede ouders geven hun kinderen wat zij nodig hebben en onthouden ze wat niet goed voor ze is. Dit is niet alleen een hooggestemd ideaal, maar een voorwaarde voor een gezonde ontwikkeling van de samenleving, ook voor het economisch leven. De Bond Moeder CAO heeft dus in zekere zin gelijk: zorgarbeid in gezinnen is van onschatbare waarde. Aan de economische waardering van die zorg schort het nog wel eens. Zo wordt de zorg voor een groep kinderen in onze samenleving ongeveer op hetzelfde niveau gewaardeerd als het passen op een terrein met geparkeerde auto's. Meer waardering voor gezinsarbeid is dan ook noodzakelijk.
Door de waardering voor gezinszorg uit te drukken in een 'salaris' voor de gezinsverzorger (meestal de moeder), dreigt echter verzakelijking van de gezinsverhoudingen. Huwelijk en gezin worden opgevat als (duurzaam) contract tussen individuele gezinsleden en de moeder wordt een betaalde gezinsmanager.
Versterking gezin
Met het oog op versterking van de gemeenschapszin in gezinnen en in de samenleving verdient een meer structurele benadering van zorgarbeid in gezinnen steun. Zo kan de kinderbijslag worden verhoogd, waarbij rekening wordt gehouden met gestegen kosten van zorg in gezinnen (o.a. onderwijsbijdragen). Ook kan de voetoverheveling in de inkomstenbelasting worden omgebouwd tot een vergoeding voor onbetaalde verantwoordelijkheden (zorg, opvoeding). Een dergelijke ondersteuning door de overheid doet meer recht aan de eigen aard en verantwoordelijkheid van gezinnen, dan salariëring van de gezinsverzorger.
Het laatste voorstel kleurt uiteindelijk gezinnen: geven en dienen moeten voldoende gecompenseerd worden door ontvangen en nemen. Daardoor wordt de bijdrage van gezinnen aan het sociaal kapitaal in de samenleving - waarop de Bond Moeder CAO haar voorstel mede baseert - niet versterkt, maar juist afgebroken.