De schaduwzijde van de Afrikagemeenschap
1997-12-27
Je moet al in een andere cultuurkring geleefd hebben om eens van een afstand kritisch naar die van jezelf te kunnen kijken. Vanuit Afrika zie je dan dat het Westen oftewel biljartballen hard, onbuigbaar zijn en zeer kunnen maken.- Jaargang 41
- nummer 26
De Afrikaan vindt de Europeaan dikwijls hard, ongepolijst, met nauwelijks consideratie voor menselijke verhoudingen, zijn eerlijkheid is tegelijk kwetsend en maakt meer stuk dan dat het heelt. Dat je moet me maar nemen zoals ik ben past echt bij bikkelharde biljartballen. Je moet eerder bang zijn voor dat we moeten eens praten. Waarom niet veilig onder de tafel laten wat er ongezien niemand kwaad doet. De Westerse samenleving is wel reuze efficiënt maar is er ver vandaan gemeenschap te zijn. Wij in Europa weer vinden juist dat vertrouwelijk-hartelijke eerder wat ongemakkelijk en klefjes. De Afrika-gemeenschap mag dichter bij de gemeenschap der heiligen liggen dan een Westerse samenleving, het is ook maar een aardse medicijn om zichzelf onveranderd en -wat saai overeind te houden in de wereld, en blijft zo vaak hangen in weliswaar warme maar toch stereotiepe formaliteit.Tegenover ons je moet me maar nemen zoals ik ben zou je het Afrikaanse je mag raden wie ik ben kunnen stellen. Het deurtje naar "ik" blijft dikwijls in het slot. Men zal niet gauw zoals in de doktersspreekkamer in Nederland, zijn hele hebben en houwen op tafel leggen. Ondanks urenlang gepraat, blijft het vaak bij oppervlakkige stereotiepen. Hoe vaak heb ik niet een vrouw van haar man en omgekeerd na jaren getrouwd te zijn, horen zeggen: angimazi oftewel ik ken hem niet. Juist in dat dicht op elkaar zitten in de gemeenschap kan onderling wantrouwen makkelijk groeien. Wie even wat verder kijkt in de familie dan het mooie bordje "gemeenschap" stuit al gauw op vele intriges met de daarbij behorende spanning van wantrouwen en jaloezie. Maar wie met de vuist op tafel zou slaan en naar ons model zou uitroepen: nu moeten we eens praten, zou verwonderde blikken op zich gericht zien; "waar heb je het eigenlijk over; er is bij ons niets aan de hand". Het zijn alleen naïeve Europeanen die in Afrika overal de zorgeloze zwartman tegenkomen die geen stress zou kennen en van maagzweren niet weet.
Ontlading van de spanning gaat dan tenslotte ook vaak met grote ongelukken gepaard; het wordt een geweldige ruzie waarbij de messen zomaar getrokken worden, indien niet erger. Of het kan zover komen dat één van de partijen naar de toverdokter stapt om er achter te komen wie verantwoordelijk is voor alle zeer in ons midden. Wie dan als heks wordt aangewezen, wordt de woestijn ingestuurd en draagt dan ook de blaam van alles. Ik heb een paar gevallen meegemaakt waarin de man triomfantelijk me kwam vertellen dat het zijn vrouw was die voor alle kwaad verantwoordelijk was, de heks, of waar de vrouw de klager was werd de man aangewezen. De situatie thuis is dan wel ontIont maar met recht kun je dan opperen of het middel niet erger was dan de kwaal. De medicijn was wel erg bitter! Men kan in Europa heel wat van Afrika leren maar men idealisere het toch niet! Ook in Afrika is geen stukje Paradijs meer over!