What's in a name?
1996-07-12
Wij leven vandaag in een snel veranderende samenleving. Op veel manieren komen wij daar steeds opnieuw mee in aanraking. Op tal van terreinen zijn zekerheden of weggevallen, of staan voortdurend ter discussie. Ik noem, uiteraard onvolledig, in steekwoorden enkele ontwikkelingen die U zeker herkent. Het teloorgaan van de vertrouwde en overzichtelijke zuilenmaatschappij. De invloed van de Europese eenwording op onze welvaartsstaat. De val van de Berlijnse muur in 1989 en wat men noemt het verdwijnen van de grote ideologieën. Onze, met de komst van nieuwe Nederlanders, steeds meer multi-culturele samenleving. Voortgaande technologische vernieuwingen. Snel veranderende opvattingen over bedrijfsorganisatie en management. Ieder van ons ervaart deze ook in culturele leefstijl en sociale leefvormen doorwerkende veranderingen aan den lijve, is het niet bij zichzelf, dan wel bij kinderen of kleinkinderen. Ook ons rechtsstelsel weerspiegelt die bewegingen en veranderingen. 'Recht in beweging' luidde enkele jaren geleden daarom de treffende benaming van een justitiële beleidsnota. In deze nota werden de consequenties van onze snel veranderende samenleving voor het recht systematisch op rij gezet. Een van de terreinen waarop het recht voortdurend in beweging komt, is het personen- en familierecht.- Jaargang 40
- nummer 14
Ik noem bijvoorbeeld de steeds meer pluriforme opvattingen over de positie en status van het huwelijk en de pleidooien om andere leef- of samenlevingsvormen juridisch aan het huwelijk gelijk te stellen. In één adem kan ik dit aanvullen met discussies over de mogelijkheid van adoptie door 'stellen van gelijke kunne', zoals dat in de officiële stukken heet.
Een geladen debat
De invloed van de Europese eenwording werd door mij al genoemd. Ik wil dit verder illustreren met een discussie over het nieuwe naamrecht. Ons hoogste rechtsorgaan, de Hoge Raad, bepaalde in 1988 dat krachtens Europese wetgeving, ouders in Nederland een keuzerecht toekomt inzake de familienaam voor hun kinderen. Een keuzemogelijkheid die onze eigen wet-
geving tot dan toe niet kende. De regering kwam derhalve prompt met voorstellen voor een nieuw naamrecht naar het Parlement. Dat leidde onlangs tot een opvallend geladen debat in de Tweede Kamer. Als de ouders bij de geboorte van hun kind nog geen keuze gemaakt hebben of dit kind de familienaam van de vader of van de moeder zal dragen, hoe dan te handelen? Met andere woorden: welke geslachtsnaam zal het kind dan krijgen? Staatssecretaris Schmitz stelde voor: als de ouders hierover straks zelf geen keuze bepalen of er samen niet uitkomen, ontvangt het kind de naam van de moeder. SGPvoorman Van der Vlies, proefde in het voorstel van Schmitz sporen van vrijheids- en gelijkheidsdenken. Schutte, ook namens RPF sprekend, vond dat Schmitz voorbij ging aan de hoofd regel dat ouders ter zake zelf dienen te beslissen. D66 proefde een calvinistische inslag in de wijze waarop wij met wetgeving over naamgeving omgaan en wilde op onderdelen nog verder gaan dan Schmitz. In Amerika kun je regelmatig van familienaam wisselen, als je maar leges betaalt. Waarom kan dit niet bij ons, zo vroeg deze partij. Uiteindelijk besloot de meerderheid in de Tweede Kamer Schmitz niet te volgen.
Het blijft bij de naam van de vader als de ouders niet kunnen of willen kiezen. Dat sluit trouwens volgens mij ook het beste aan bij opvattingen die hierover in brede lagen van onze bevolking leven. Laten we zuinig zijn op waardevolle tradities en ons nuchter opstellen tegenover modernismen.
Tamar en Rachab
Opvallend was dat geen van de woordvoerders van de christelijke partijen bij deze discussie expliciet bijbelse gegevens of bronnen noemde. Zulke gegevens leveren niet altijd direct of indirect- eenduidige aanwijzingen voor handvatten in politieke vraagstukken. Een speurtocht naar deze bijbelse gegevens was overiqens erg boeiend.
Ik verwijs ervoor naar een overzicht onder het trefwoord 'naamgeving' in de Chr. Encyclopedie. Welke verheven gedachten en gevoelens werden in Israël al niet in namen uitgedrukt! En leest U in dit licht ook eens Jezus' geslachtsregister er op na in het eerste hoofdstuk van Mattheüs. Meestal wordt hier de naam van de man c.q. de vader genoemd. Maar niet bij uitsluiting! Zo lezen we er onder meer de namen van Tamar, Rachab, Ruth en natuurlijk Maria. Niet alleen mannen en vaders, ook vrouwen en moeders worden genoemd.
Kees Bremmer is lid van de Tweede Kamer voor het CDA