De reis van ons leven
1996-07-12
In december vertrok het gezin Eenkhoorn (ouders en drie tieners) uit Schagen voor een reis van 6 weken naar Zuid-Afrika en Botswana. Ze hebben er veel gezien. Misschien wel het meest opvallende feit is dat ze er 3000 dia’s maakten….Over de reis en de dia’s gaat dit vraaggesprek met de heer A.J. Eenkhoorn.- Jaargang 40
- nummer 14
Waarom noemde u de reis naar Zuid-Afrika 'de reis van ons leven'?
"Om te beginnen was ik nog nooit in het buitenland geweest. Mijn vrouw wel; zij heeft veel jaren van haar jeugd in het buitenland doorgebracht. Het was voor mij en voor de kinderen zondermeer een bijzondere ervaring om in het buitenland te zijn. Achteraf zeggen we: het was een heel mooie vakantie. We hebben ontzettend veel gezien. Maar wat ons vooral bij is gebleven, dat zijn de ervaringen rond het zendingswerk."
Het zendingswerk heeft veel indruk gemaakt. Wat vindt u daarvan het meest opvallend?
"De indruk die ik vroeger van het zendingswerk in Zuid-Afrika had was een beetje dat het een soort 'blo-vakantieoord' is. Dat denk je ook als je foto's en dia's ziet. Het is een prachtig land met een schitterende natuur en een aantrekkelijk klimaat. Dat is de ene kant. De andere kant is dat we geconfronteerd werden met het feit dat het op de zendingsterreinen heel erg hard werken is. Neem alleen maar eens de enorme afstanden die de zendelingen af moeten leggen. Je reist bij wijze van spreken van de kop van Noord-Holland tot Amsterdam over vaak slechte wegen voordat je op je eigen werkterrein bent. De weerbarstigheid van het zendingswerk is pas tijdens deze reis voor ons gaan leven. Natuurlijk denk je thuis aan de zending, je bidt ervoor, er wordt wel eens een zendingsavond gehouden, maar eigenlijk moet je er geweest zijn om de werkelijkheid tot je door te laten dringen. Je moet het gebied ruiken en proeven."
Waarom hebt u de reis naar Zuid-Afrika gemaakt? Dat was toch wel een erg grote stap in één keer als je nooit in het buitenland bent geweest... "De reden om te gaan was dat ik beloofd had aan onze beste vrienden, ds. en mevrouw Baron, om eens langs te komen. En als je iets beloofd hebt, moet je dat ook doen."
Wat was uw eerste indruk van Zuid-Afrika?
"Na 10 minuten waren we eigenlijk al verkocht. De weidsheid, de glooiende berghellingen, de kleuren, het klimaat.
We vertrokken uit Nederland bij min TC, in Johannesburg was het + 22'C. Dan rij je naar Vrijheid, dwars door dat mooie land, een rit van zo'n 450 km.
Inderdaad is je eerste indruk dan ook: hier heb je altijd vakantie!"
U hebt - toen u dia's liet zien - wel gezegd dat al die hekken rond de huizen u deprimeerden. Dat lijkt mij niet plezierig.
"Inderdaad, die hekken. En er zijn zelfs tralies voor de openslaande ramen. Die maatregelen zijn bedoeld om de misdaad tegen te gaan."
Ik heb wel eens begrepen dat het erg gevaarlijk is om 's avonds nog de deur uit te gaan...
"Er is 's avonds gewoon niemand op straat. Toen we een keer 's avonds een paar mannen op straat zagen lopen, werden ze aangehouden door de politie, die hen vroeg wat ze deden. Verder doe je er alles met de auto. Onze dochter wilde een keer 's avonds op de fiets terugrijden vanaf het huis van kennissen. Dan kijken ze je daar toch wel erg vreemd aan."
Hoe zit het dan met het kerkelijk leven? Zijn er geen verenigingen en kerkenraadsvergaderingen?
"Het kerkelijk leven speelt zich bijna helemaal op zondag af. Dat geldt ook voor catechisaties en verenigingen.
Wel hebben onze zendelingen 1x in de maand een gezamenlijke gebedssamenkomst. Daaraan zie je ook dat de grenzen tussen de zendende kerken in het Nqutu-District langzamerhand vervagen. Wat de avonden betreft moet je overigens niet vergeten dat de dag in Zuid-Afrika alom 5 uur begint. Om half tien 's avonds liggen de meeste mensen in bed."
Botswana
U bent in Botswana geweest. Het leek me op de dia 's één grote zandbak.
"Inderdaad: dat zie je al uit het vliegtuig. Het is een steppewoestijn, waar met een liniaal een paar strepen doorheen zijn getrokken: de wegen. Dat zand gaat je leven (als je niet uitkijkt) helemaal beheersen. Ik had nog geen problemen met het fototoestel gehad; hier begon het na een paar dagen vervaarlijk te knarsen. De computer van onze kennissen in Botswana was afgedekt met plastic, zelfs als er op getypt werd. Als je je gedoucht hebt, voel je na een paar minuten alweer...zand ..."
U bent in Botswana op bezoek geweest bij fam. Wessels. Zij werken als zendelingen voor de Christelijke Gereformeerde kerken, evenals fam. Visser, die er als vertalers werken. Kunt u iets over het zendingswerk daar vertellen? Wat zijn de verschillen met Zuid-Afrika?
"De familie Wessels woont in het noorden van Botswana, in de omgeving van Ghanzi, midden tussen de mensen uit het gebied, in een soortgelijk huis. Dat is dus wel een verschil met Zuid-Afrika, waar de zendelingen op grote afstand van hun werkterrein wonen. In het gebied wonen ook veel mensen die hun eigen omgeving verlaten hebben, op zoek naar werk. Het meest opvallende gegeven voor het zendingswerk is dat bijna iedereen analfabeet is. Dat betekent dat je op het geheugen van de mensen moet werken. De Zulu's in Zuid-Afrika zijn doorgaans meer geschoold dan de bosjesmensen in Botswana. Er zit ook een verschil in de houding van de mensen. De bosjesmensen zien zichzelf als uitschot. God is er voor de andere volkeren, zij tellen zelf niet mee. De Zulu's zijn daarentegen een zelfbewust volk, dat trots is op de eigen cultuur. Opvallend is wel dat de kunst van de bosjesmensen in commercieel opzicht zeer in trek is (de Bushman-paintings), terwijl de Zulu's heel weinig geld krijgen voor hun eigen producten. Nog een verschil is dat de Bosjesmensen geen voorouderverering kennen, terwijl het op het zendingsterrein in Zuid-Afrika een voortdurend gevecht is tegen die voorouderverering.
Wat een verschillen op zo korte afstand... Tenminste, zo lijkt het op de kaart.
"Vergis je niet: de afstand tussen Ds. Wessels en Ds. Baron (die studievrienden zijn) bedraagt 1500 km. Als je een Groninger en een Italiaan naast elkaar zet, zit er ook een wereld van verschil tussen."
De zending in Botswana doet ook aan ontwikkelingshulp. Daarbij was sprake van cactussen en vliegjes. Hoe zat dat precies in elkaar?
"Ja, dat gaat om het cocheneal-insekt (ook wel als cochenille geschreven). Het is een insekt dat op grote cactusbladeren wordt aangebracht. Er wordt dan een rode kleurstof afgescheiden. Die kleurstof wordt verzameld en verkocht. Je let daar eigenlijk niet op, maar het viel ons opeens op dat deze natuurlijke kleurstof in een aantal Nederlandse voedingsmiddelen wordt verwerkt (zoals in muisjes van De Ruyter en in Yogho, Yogho). Het gaat hierbij dus om een project van de kerk. Het is erg belangrijk dat de plaatselijke bevolking een perspectief opbouwt, dat men voor zichzelf een toekomst gaat zien. Daar ontbreekt het in Botswana vaak aan."
Landgegevens - Zuid- Afrika telt ongeveer 25 miljoen inwoners. De oppervlakte bedraagt 1.221.000 vierkante km. (circa 35x Nederland). Het land kent sterk verstedelijkte gebieden met miljoenensteden en zeer dunbevolkte gebieden. - Botswana (vroeger: Beetsjoeanaland) telt ongeveer 800.000 inwoners. De oppervlakte bedraagt 600.400 vierkante km. (circa 17 x Nederland). De bevolking van het dunbevolkte land (1 inwoner per vierkante km.) woont grotendeels op het platteland; de hoofdstad Gaborone telt 40.000 inwoners. |
Zending in het Nqutu-district
En dan de zending in het Nqutu-District. U bent met zendelingen op pad geweest ....
"Op zondag gingen we voor het eerst mee het district in. Wat je dan direct al opvalt is dat veel zaken anders zijn dan je je had voorgesteld. Ik had me nooit gerealiseerd dat Nqutu een flinke plaats is met winkels, een ziekenhuis en werkgelegenheid. De zendelingen overwegen om er een christelijk centrum te starten. Het eigenlijke werk van de zending vindt nog altijd plaats in de huttengroepen die zo kenmerkend zijn voor het gebied. De eerste dienst die we meemaakten werd gehouden in zo'n hut. Dan zit je daar met 60 mensen bij elkaar: iedereen zit op de grond, alleen de gasten zitten op een bankje. Er is geen orgel. Als organist van de gemeente van Den Helder ben ik natuurlijk erg geïnteresseerd in orgels, maar. .. ik heb het niet gemist. Zo'n kerkdienst is zó authentiek. Je verstaat er niets van en toch ... je weet waar het over gaat. Dat komt omdat de dominee met handen en voeten preekt: alles wordt heel beeldend uitgelegd. Ik heb 4 keer een preek van Ds. Baron over Zacharias en Elisabeth gehoord en 4 keer ging de preek anders. Ik spreek de taal niet, maar ik kon het gewoon zien. Er staat wel iets op papier, maar het komt vooral ook op de verbeelding, de uitbeelding aan. Je ziet het gewoon voor je! Daardoor is zo'n preek ook voor ons te volgen."
Hoe zit het met de verhouding mannen-vrouwen in de kerk?
"Nog altijd zijn mannen een uitzondering; als er 60 vrouwen zijn, zijn er misschien 5 of 6 mannen. Meestal zijn het oude mannen. Een moeite in het zendingswerk is dat je daar steeds weer tegenaan loopt. Jongens van een jaar of 9 gaan vaak al met hun vader mee op zoek naar werk. Dan zie je ze dus eigenlijk al niet meer ..."
Ik heb begrepen dat het hutbezoek een belangrijk onderdeel is van het werk in het Nqutu-District.
"Ja, tijdens die hutbezoeken hoor je wat er onder de mensen leeft. Je ontmoet mensen die niet in de kerk komen.
Mensen dragen zaken aan die hen bezig houden. Zo vroegen mensen tijdens een hutbezoek of Ds. Baron een gebedssamenkomst wilde houden in verband met het toenemend geweld in het Nqutu-District. Die bijeenkomst werd gehouden en daar waren ook vrouwen bij die anders nooit kwamen; ze waren uitgenodigd door gemeenteleden.
Zo'n hutbezoek heeft ook een belangrijke functie om elkaar te bemoedigen.
Ik heb me afgevraagd: helpt zo'n gebedssamenkomst wel? En iedere zendeling zal bij zichzelf op een bepaald moment zulke vragen stellen. Maar ds. Baron vertelde dat je mensen echt ziet veranderen. Als jongeren tegen hun moeder zeggen dat ze - als ze naar de gebedssamenkomst iswraak zullen nemen op iemand (en dat betekent vaak: doodslag) en ze zitten als ze thuis komt gewoon rustig bij elkaar .... Dat kun je alleen verklaren als het werk van de Heilige Geest."
En dan tenslotte die 3000 dia's. Twee dia's werden gebruikt voor het Jaaroverzicht van het Informatieboekje.
Wat doet u met die andere dia's?
"Natuurlijk gebruik je ze lang niet allemaal.Maar ik ging wel weg met het idee dat ik later aan anderen wilde vertellen over de zending.Eigenlijk was dat programma al klaar voordat we vertrokken. We hebben een aantal dia's bij elkaar gebruikt om er een dia-klankbeeld over de zending van te maken. Soms vinden mensen dia's ouderwets, maar ik denk dat als je het goed doet, je daarmee een prima medium in handen hebt, dat het beter doet dan een amateur-videofilm.
Het zijn verschillende programma's geworden, die afzonderlijk zo'n 25 minuten duren. Daarbij krijg je een indruk van het werk in Botswana en in Zuid-Afrika. Een andere serie vertelt alleen over het werk in het Nqutu-District. Wat ik zo bijzonder vind in die combinatie is dat je ziet dat in het zendingswerk de grenzen van de kerk weg vallen: het draait allemaal om hetzelfde: het verkondigen van het Evangelie. Behalve onze 'eigen' dia's zijn we ook betrokken bij het maken van dia-presentaties van andere zendingswerkers. Waarom ik daar tijd voor vrij maak? Omdat ik vind dat dit belangrijke werk op een goede manier getoond moet worden aan de mensen in Nederland."
Als u belangstelling hebt voor een diapresentatie kunt u contact opnemen met fam. A.J. Eenkhoorn, Sperwerhof 63, 1742 EG Schagen; 0224- 298676.