Ex Libris
1996-02-23
De Grap De Grap, geschreven door Milan Kundera, verscheen voor het eerst in Tsjechoslowakije in 1967. Kundera wordt tot de belangrijkste schrijvers van onze tijd gerekend, dus is het zinvol eens met zijn werk kennis te maken.- Jaargang 40
- nummer 4
De Grap is een roman die speelt in de communistische wereld. Om zijn vriendin te choqueren stuurt de hoofdpersoon haar een briefkaart met de woorden: Optimisme is opium voor het volk! Dat breekt hem zuur op; de communistische gemeenschap verstoot hem, hij wordt van de universiteit verwijderd en later zelfs gedwongen tot zware mijnarbeid.
Het is het bekende conflict tussen het individu en een totalitair systeem, maar op een indringende manier verwerkt in een knap geconstrueerde roman.
Over de opbouw vertelt Kundera zelf iets in 'De Kunst van de Roman': De Grap bestaat uit zeven delen (evenals latere boeken van hem) en er wordt verteld door vier personen. De hoofdpersoon vult 2/3 van het boek, de anderen samen 1/3, verdeeld in: 1/6, 1/9, 1/18. Die opbouw is niet opzettelijk, de schrijver zag het pas, toen een ander hem erop wees. Wel vergelijkt Kundera een roman met een muziekstuk en ook daar spelen opbouwen verhoudingen een wezenlijke rol.
Een heel bijzondere roman! Misschien stoort een lezer zich aan de openhartigheid op seksueel gebied, maar ik kan het boek aanbevelen.
Omvang: 343 blz.; Uitgever: Ambo, Baarn. Prijs: f 19,95
Het einde van de Diaspora Het einde van de Diaspora beschrijft hoe en waardoor het aantal joden in Europa na 1945 steeds verder is gedaald, namelijk van 4 miljoen naar de helft. De diepste oorzaak is nog steeds het antisemitisme dat nu eens sluimerend aanwezig is en dan weer openlijk en brutaal losbarst.
Het begon er al mee dat de joden die na de oorlog terugkeerden, helemaal niet erg welkom waren en het was geen vanzelfsprekende zaak dat ze hun eigendommen terugkregen, ook niet in Nederlantl. Ergens in Polen kregen driehonderd joodse overlevenden bij hun terugkeer het bevel van de burgemeester de stad binnen 24 uur te verlaten. In verscheidene andere plaatsen zijn terugkerende joden vermoord.
En in West-Europa ontstonden de kampen voor 'displaced persons' waarbinnen niet zelden de joden tot de lastigste soort gerekend werden.
Ze wilden namelijk een speciale erkenning vanwege hun jood-zijn, maar bijvoorbeeld de Britse regering vond dat ze net als de anderen behandeld moesten worden en niet "als een speciale categorie, vooraan in de rij".
Ja, je moet het even proeven!
Wie belangstelling heeft voor het jodendom en voor de geschiedenis na 1945, vindt in dit boek een grote hoeveelheid informatie. Maar het is geen kost om 's avonds voor het slapen gaan, nog even in te zien. De stijl is trouwens ook niet stimulerend, nogal droog met veel lange zinnen.
Oorspronkelijke titel: Vanishing Diaspora.
Schrijver: Bernard Wasserstein.
Vertaler: Tinke Davids. Omvang: 288 blz., uitgever: Ambo, Baarn. Prijs: f 49,50.
T. Hoekstra, Zwolle