Moet Barbertje hangen?
1996-07-26
Barbertje moet hangen, zeggen we als iemand die volkomen onschuldig is, toch de schuld ergens van krijgt en daarvoor moet boeten, niet omdat men overtuigd is van zijn schuld, maar omdat men hem nu eenmaal wil treffen.- Jaargang 40
- nummer 15
Deze uitdrukking is ontstaan naar aanleiding van een verhaal van Multatuli, die altijd steen en been klaagde dat de mensen zo slecht kunnen lezen en maar met een half oor luisteren. De uitdrukking zelf onderstreept die klacht.
Het verhaal gaat over een man, Lothario, die voor een rechter verschijnt op de aanklacht van moord op Barbertje. Nog voordat hij iets tot zijn verdediging heeft kunnen zeggen, wordt hij ter dood veroordeeld. Zelfs als Barbertje persoonlijk, in levenden lijve, komt getuigen dat Lothario haar alleen maar goed gedaan heeft, blijft het vonnis gehandhaafd en krijgt de gerechtsdienaar opdracht Lothario weg te voeren en op te hangen. Volgens dit verhaal zou de uitdrukking dus moeten luiden: Lothario moet hangen. Maar de volksmond maakte ervan: Barberge moet hangen. Dat bewijst de waarheid van Multatuli's klacht, dat het vaak maar half tot de mensen doordringt wat er gezegd of geschreven wordt.
Sommige bijbelteksten overkomt dat ook. Wie een toren wil bouwen, moet eerst de kosten berekenen, zegt Jezus in Luc. 14:28vv. Wij horen daarin: voordat je aan iets begint, moetje eerst over de nodige zekerheden en garanties en middelen beschikken. Maar Jezus bedoelt: als je Mij wilt volgen, moet je juist afstand willen doen vanje zekerheden enjezelf willen prijsgeven. Ook bij het gelijkenis je van de koning die eerst nagaat of hij wel sterk genoeg is om een oorlog aan te gaan. laten we Barbertje hangen in plaats van Lothario.
We moeten beter leren lezen.