l'Abri was jarig
1996-07-26
In april bestond l’Abri 25 jaar. Reden om met drs. W.G. Rietkerk, die al sinds zijn studietijd op allerlei manieren nauw betrokken is bij l’Abri, terug te blikken in de geschiedenis. In een volgend nummer van Opbouw kijken we meer inhoudelijk naar het werk van l’Abri.- Jaargang 40
- nummer 15
Het jubileum werd gevierd met een speciale dag in de Utrechtse Jeruzalemkerk. Het thema was: 'Kunnen we moreel zijn zonder God?'
Nadenken over de vragen van deze tijd
Het thema van de jubileumdag geeft goed weer waar l'Abri altijd mee bezig is geweest: nadenken over vraagstukken die van invloed zijn op het denken van de hedendaagse mens. In onze tijd zijn vragen rond normen en waarden een belangrijk gespreksonderwerp, zowel in de politiek als in de media en het onderwijs. Steeds vaker komt daar de vraag naar voren waar we die normen en waarden vandaan moeten halen. l'Abri is met die vragen bezig vanuit een duidelijk christelijke overtuiging. Dat wil echter niet zeggen dat de medewerkers van l'Abri geen open oog en oor hebben voor meningen van andersdenkenden. Er is bij hen altijd interesse in en waardering voor de inzet van niet-christenen geweest. Aan de andere kant speelt de vraag: hoe leggen we als christenen getuigenis af? Hoe communiceren we met niet-christenen?
Daarbij wordt zelfkritiek niet geschuwd. Welke plaats neemt het geloof in in ons eigen leven?
De wortels van I'Abri
Vijfentwintig jaar l'Abri. Bij dat gegeven is een kanttekening op zijn plaats. Het gaat hierbij om de Nederlandse afdeling van l'Abri. De wortels van het werk van l'Abri liggen al veel vroeger, bij het werk van Francis en Edith Schaeffer. Zij werden door een klein Amerikaans kerkgenootschap uitgezonden naar Europa. Als rondtrekkend zendingsechtpaar trokken ze van Noorwegen tot Spanje en weer terug. Een accent lag daarbij bij kinderevangelisatie; denk maar aan het werk van Timotheüs en van vakantiebijbelscholen in onze kerken. Dr. en mevrouw Schaeffer waren zeer bewogen mensen die voortdurend in gesprek waren met anderen. Ze stelden ook hun huis open voor gasten; het was een komen en gaan van mensen.
Toen ze in Zwitserland verbleven, ontstond uit het werk van de Schaeffers een kleine gemeente, die leden onttrok aan de Rooms-Katholieke kerk. Daar was een aantal autoriteiten niet blij mee. Het echtpaar Schaeffer werd een visum geweigerd. Edith Schaeffer beschrijft hoe ze juist in die tijd op een bijzondere wijze de leiding van God hebben ondervonden. Ze konden toch in Zwitserland blijven en ook hun gebed om een eigen ruimte voor het werk werd op een bijzondere wijze verhoord. In 1955 werd 'officieel' met het werk van l'Abri begonnen.
Contacten met Nederland
AI vanaf 1948 had dr. Schaeffer contact met prof. Rookmaaker. Ze ontmoetten elkaar op een conferentie van de Ieee. Vanwege hun interesse in kunst en cultuur hebben ze wederzijds veel voor elkaar betekend. Familie Rookmaaker verbleef vaak in de zomer in Zwitserland. Omgekeerd kwam dr. Schaeffer naar Nederland om lezingen te houden. Hij kwam ook op de (vrijgemaakte) Theologische Hogeschool in Kampen. In 1960 was het in de 'groentijd' een verplichting voor eerstejaars om een lezing van dr. Schaeffer bij te wonen. Daar hoorde de toenmalige student Wim Rietkerk voor het eerst dr. Schaeffer spreken. Zijn lezing ging over de hoofd problemen van de moderne mens. Wim Rietkerk raakte zeer onder de indruk van de inhoud van deze lezing. .Schaetter raakte precies het thema aan waar ik op mijn manier ook naar zocht. Hier ging het over de basisvragen. De mensen moeten weten dat God bestaat; de realiteit van God staat op het spel. Dat waren heel andere vragen dan de vragen die je doorgaans in de colleges hoorde (al waren natuurlijk ook daar uitzonderingen). Het ging ook over heel andere vraagstukken dan de onderwerpen die doorgaans in de kerken tot felle diskussies leidden."
In de zomer naar Zwitserland
In het najaar schreef Wim Rietkerk een briefje naar dr. Schaeffer met de vraag of hij de komende zomer in l'Abri mee zou mogen werken. Een tijd later kreeg hij post uit Zwitserland, met een krabbeltje: 'Welkom!' Wim Rietkerk trok inderdaad de volgende zomer naar Zwitserland. En er volgden meer zomerperioden in l'Abri, vaak samen met studiegenoten die inmiddels ook predikant zijn in de Nederlands Gereformeerde kerken. Ds. Rietkerk vertelt dat deze ontmoetingen in Zwitserland hem sterk hebben gevormd. "Het was allemaal zo verbonden met de praktijk. Daar kwam dan het heel persoonlijke getuigenis van dr. Schaeffer bij; je merkte dat levend christendom een echte realiteit kan zijn, tastbaar, voelbaar. Het is misschien wel net zo'n ervaring als datgene wat Aad Kamsteeg de laatste tijd beschrijft in o.a. het Nederlands Dagblad. Daarnaast kwam ik in aanraking met andere manieren om met je geloof om te gaan, zoals het kringgebed. In die tijd was het nog heel gewoon dat alleen de vader en in de kerk de dominee voorgingen in gebed, hier leerde ik wat het is om samen te bidden."
In Eck en Wiel...
De Nederlandse vestiging van l'Abri startte in 1971 onder leiding van prof.dr. H.R. Rookmaaker en mevrouw A.M. Rookmaaker-Huitker. Ook in Nederland liggen de wortels van het werk al eerder. Zo bestond er al een aantal jaren een kring in Baambrugge, en waren er bijeenkomsten in Assen en Groningen. Toen kwam de vraag wat een geschikte plaats zou zijn om het werk een 'basisplek' te geven. Moest dat de stad zijn, of juist het platteland? Uiteindelijk leidde het spoor naar de herenboerderij Huize Kortenhoeve in Eek en Wiel: een rustiek gelegen landgoed met veel ruimte er om heen. Aan het huis en op het land (met o.a. een boomgaard) viel ook veel werk te doen, maar dat past ook binnen de doelstelling van l'Abri. 's Morgens is er ruimte voor persoonlijke studie en bezinning (onder leiding van een medewerker van l'Abri), 's middags wordt er in en rond het huis gewerkt.
... en in Utrecht
Jarenlang vormde Eek en Wiel de basis voor het werk van l'Abri in Nederland. Een aantal medewerkers heeft het huis bewoond, zoals familie ds. N. Cornelisse (die later naar Canada vertrok), Hans en JoAnn van Seventer, Wim en Greta Rietkerk en Pieter en Anke van Kampen. Na het vertrek van ds. N. Cornelisse naar Canada kwam l'Abri in Nederland voor de vraag te staan of de basis van het werk verder in Eek en Wiel of in Utrecht zou moeten liggen. 'Huize Korten hoeve' trok minder gasten. Er vond een omslag in de cultuur plaats. Het was de tijd van de studieduurverkorting, van no-nonsense. Studenten konden er minder gemakkelijk een tijd tussenuit om zich te bezinnen. In 1983 werd in de binnenstad van Utrecht een tweede huis geopend. Eck en Wiel werd niet afgestoten, maar het werd een soort retraiteplaats. "We hebben dat wel eens genoemd: we leggen de baby te slapen. Die keuze hebben we toen gezien als Gods leiding, we wisten niet waar we ons werk voort zouden moeten zetten, maar op deze manier kregen we de tijd om ook verder na te denken," aldus ds. Rietkerk.
Wim en Greta Rietkerk woonden in die tijd door de week in Utrecht en in het weekend in Eck en Wiel. De periode waarin Huize Kortenhoeve als retraiteplaats werd gezien heeft ruim 10 jaar geduurd, van 19841994.
Een schuilplaats
Het pand in Utrecht ligt op een bijzondere plaats. Dat merk je alleen al aan de vele toeristen die hier hun ogen uitkijken.
Vanuit de studeerkamer van ds. Rietkerk heb je een schitterend uitzicht op de Domkerk en -toren.
Achter het huis is een beschutte tuin, die oorspronkelijk een deel van een kloostertuin was. Wie de huizen van Eck en Wiel en Utrecht naast elkaar ziet, merkt dat ze allebei een eigen sfeer hebben. Dat kan ook niet anders: een oude hoeve op het platteland is nu eenmaal heel anders dan een huis in de binnenstad. In Eck en Wiel is het mogelijk om voor kortere of langere tijd te verblijven en om mee te draaien in de studiegemeenschap.
Utrecht is meer gericht op activiteiten. Wekelijks zijn daar lezingen, discussies en/of films. Toch valt de bezoeker bij beide huizen ook iets heel gemeenschappelijks op, en dat is de sfeer. Je vindt er geen eenduidig interieur, geen zaal waar mensen netjes in het gelid kunnen zitten. Het oogt allemaal heel gemoedelijk, heel huiselijk, met gewone stoelen, soms bijna bejaarde bankstellen en een open haard. Dat alles past ook bij de betekenis van het woord l'Abri: het is een schuilplaats.