IKON
2007-04-27
Er ritselt iets van verandering in kerkelijk Nederland. De verlamming lijkt te worden afgeschud, er ontstaat een nieuw bewustzijn als kerk iets te bieden te hebben dat de moeite meer dan waard is.- Jaargang 51
- nummer 9
Decennialang gold de IKON als de voorloper en wegbereider op de weg naar een vrijwel volledig geseculariseerd Nederland. En mocht hier en daar een kritisch geluid gehoord worden over de koers van deze kerkelijke omroep, dan werd dat afgedaan als niet serieus te nemen uiting van mensen die de tijd en de onvermijdelijke loop der dingen niet verstonden.
Maar in een vorige maand gepubliceerd nieuw ‘mission-statement’ meldt de IKON meer nadruk te willen leggen op zijn protestants-christelijke ‘roots’. En ter voorbereiding op een gesprek met de IKON heeft de leiding van de PKN uitgesproken dat de IKON weer moet laten zien een kerkelijke zendgemachtigde te zijn. Hoog tijd, vindt Jan van Butselaar (Centraal Weekblad, 30 maart); en nog niet meer dan een begin:
Het is jammer voor ze dat ze toch nog heel wat beter voor hun identiteit zullen moeten uitkomen, zich heel wat beter op hun eigenlijke opdracht zullen moeten concentreren. Het gaat namelijk maar niet om ‘roots’, waarover nog een vermoeden bestaat in de ingewanden der organisatie; de halfzachte uitdrukking ‘protestantschristelijke roots’ of ‘protestants-christelijke traditie’ die allerlei (voormalig) christelijke organisaties zo graag bezigen, is voor de IKON te mager. De voor de IKON onontkoombare werkelijkheid is dat deze zendgemachtigde bestaat bij de gratie van de kerken, die haar zendtijd en een pot met geld daarvoor ter beschikking stellen.
Die zendtijd en die pot met geld hebben de kerken niet van zichzelf. Die is door een vriendelijke overheid aan de kerken gegund, zoals die ook wordt gegund aan moslims, boeddhisten, joden en noem maar op. De bedoeling van de overheid was niet er een extra VPRO bij te creëren - die hadden we (gelukkig) al. De bedoeling van de overheid was de waarde van geestelijke instituten in dit land tot uitdrukking te brengen. De kerken, op hun beurt, waren blij met de geboden mogelijkheden op radio en tv. Om samen sterk te staan brachten ze die onder in een stichting: de IKON.
Die is opgericht om te laten zien en te laten horen wat kerken doen en wat haar boodschap is. Niet om eindeloze discussieprogramma’s op te zetten met allerlei neuzelaars die kunnen komen vertellen wat ze al dan niet geloven, maar om Jezus Christus en de komst van zijn rijk te verkondigen.
Niet om op de zondagmorgen columns uit te zenden die de mensen het laatste beetje lust om naar de kerk te gaan beneemt, maar om ze uit te nodigen de lof van God te zingen.
Ik zie de IKON lieden al meewarig lachen. Weer zo’n dominee die niet weet wat er te koop is in medialand.
Iedereen weet toch dat het zo niet langer kan, zo vierkant? Zo kun je geen programma maken waar mensen naar kijken of luisteren. Je moet laten zien dat je tolerant bent, niet prat gaan op je identiteit, je moet vooral mooie programma’s maken. Dan dien je de mensen, en de kerk wil toch dienen? Jazeker. De kerk wil dienen.
Maar ze dient de mensen en de wereld door haar boodschap duidelijk weer te geven. Daar is ze trouwens voor. Als dat niet meer gebeurt, heeft kerkzijn geen zin meer. () Kerk zijn is verkondigen. Kerk zijn is troosten.
Kerk zijn is vieren. Dat zal ze in al haar activiteiten laten uitkomen, ook in haar activiteiten in de media. () Wordt het nog wat met de IKON?
Laat ik het nog eens hardop zeggen: de kwaliteit van hun programma’s is hoog, ze slepen de ene prijs na de andere in de wacht. Ze hebben eerste klas programmamakers in huis, waar andere omroepen jaloers op zijn. Ze hebben een fijne neus voor wat hoge kijkcijfers scoort, met oud-politici als interviewers en voormalige leden van het koninklijk huis als geïnterviewden. Daar is allemaal niets mis mee. Alleen: het is hun opdracht niet!
Het is een beetje als een hardloper die de finish niet eens haalt, maar waarvan ter vergoelijking gezegd wordt: maar hij kan toch zo goed zwemmen... De kerken hebben een ongelooflijk goed instrument voor publieke verkondiging in handen, maar hebben zich dat nu al jaren uit handen laten spelen door slimme jongens. () Wordt het nog wat met de IKON? We wachten af. Anders heb ik nog een leuke suggestie voor de kerken. Zouden ze niet eens met Joop van den Ende kunnen gaan praten? Die is nu 65+ en wil vast nog wel wat nieuws gaan doen. Met de zendtijd en het budget die de kerken van de overheid krijgen, vindt hij het vast wel een uitdaging een aantrekkelijk informatieprogramma over kerk en christelijk geloof te ontwikkelen. Het proberen waard; veel hebben we niet te verliezen.
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK in Enschede.