Een zonnige themadag in Houten
2010-04-16
Het was de eerste themadag van de NGK na zestien ontmoetingsdagen vanaf 1970. Het grootste verschil met eerder was misschien wel dat de dag een uur of drie verschoven was, met als extraatje een prima warm buffet tussen middag- en avondprogramma. Daar was ook de meeste gelegenheid voor ontmoeting en gesprek – toch een onmisbaar onderdeel van zo’n dag. Verder was het sportiever dan voorheen, met een zeer geslaagd zaalvoetbaltoernooi voor de jongeren, dat door het team van Arnhem winnend werd afgesloten.- Jaargang 54
- nummer 8
Ik zal de enige niet geweest zijn, die bij deze eerste themadag geen echt scherp beeld had van het thema van de dag. Het zou breed gaan over ‘christen zijn in deze tijd’ met alle spanningen van dien – Christen in-spanning.
Marionet
Maar al meteen in de openingstoespraak van ds. Tom Viezee bleek dat de thematiek meer met ‘gezag’ te maken had dan ik vooraf gedacht had. ‘Gezag is voor velen een vies woord’, zo Viezee, ‘dat mensen het gevoel geeft dat ze aan alle kanten vast zitten - als marionetten aan een touwtje. Maar wat gebeurt er met de marionet, die zich losknipt van de draadjes waaraan hij zich zo gebonden voelt? Een slapjanus, die weinig meer kan beginnen.’ De predikant uit Krommenie maakte daarmee duidelijk dat de vrijheid van een mens in ongebondenheid verwordt tot ‘waardeloze vrijheid’.
Niet onbelangrijk is vervolgens de vraag waaraan of aan wie een mens zich laat binden. Viezee zette zijn toehoorders Abraham voor ogen, die in verbondenheid met God leefde en in gehoorzaamheid zelfs zo ver ging dat hij bereid was zijn zoon te offeren.
‘Geven wij God zulke kansen, zijn we net als Abraham open voor Gods gezag over ons leven of varen we in onze keuzes op ons eigen gevoel? Buigen we voor het gezag van God, zodat Hij kansen krijgt om wonderen te doen in ons leven’ zo was een pakkende gedachte van Viezee, met een verwijzing naar de opgestane Heer en zijn weg in gehoorzaamheid. Wat ik meenam richting de workshops was in ieder geval dat Bijbels gezag niet de sfeer van ‘moeten’ en ‘dwang’ hoeft te krijgen, maar vruchtbaar wordt in verwachtingsvolle toewijding aan God en in de navolging van de Heer.
Onbekommerd
Gezongen werd er natuurlijk ook en dat onder leiding van een muziekgroep uit NGK Houten. Het gezang ‘Zingt een nieuw lied’ (LvdK 320) was de opmaat tot een flink aantal 20e en 21e eeuwse liederen, waarvan het lied ‘gemeente van Christus’ ongetwijfeld de jongste was. Die sloot in de eerste regels ook prachtig aan bij het verhaal van Viezee - ‘De gemeente van Christus, het huis van God de Vader, een plek op deze aarde waar ruimte voor Hem is’ (zie www.ngkhouten.nl onder lied van de maand).
De muziekkeuze typeerde de tamelijk onbekommerde sfeer van deze themadag. Ook ’s avonds toen de muziekgroep LEV een mix van Engelse en Nederlandse liederen ten gehore bracht. ‘Saviour, He can move the mountains’, zo klonk het vol overtuiging uit de speakers.
Zulke liederen zorgden er voor dat het thema ‘Bijbels gezag in onze tijd’ niet in de tobberige sfeer terecht kwam.
Ook vond ik het aardig om te zien dat de presentie ’s avonds weliswaar dunner was dan overdag, maar beter dan ik had verwacht. En ook al was de gemiddelde leeftijd een stuk lager dan in het middagprogramma, de zestig-plussers ontbraken niet in het avondprogramma!
Bijbels gezag
Bij het thema ‘Bijbels gezag in onze tijd’ gaf de workshop van ds. Ad van de Dussen natuurlijk een hele stevige ondergrond. Hij inventariseerde eerst maar eens de vragen, die er leefden onder de aanwezigen. ‘Hoe is het met het gezag van de Bijbel in het licht van de natuurwetenschappen’, vroeg iemand met een verwijzing naar Van Bekkum en de stilstaande zon. ‘Hoe is het eigenlijk met de samenstelling van de Bijbel en hoeveel doet dat ontstaansproces af van het gezag’, was de gedachte van een ander. En nog weer iemand anders vroeg zich af of je ook altijd tegen God ingaat als je het met Paulus oneens bent.
Van der Dussen nam zijn hoorders vervolgens mee langs theologen van naam, zoals Luther, Weber en Barth.
Luther had de ervaring dat het ene Bijbelboek hem krachtiger voor Jezus Christus plaatste dan het andere en vond om die reden de Bijbelboeken ook niet van gelijke zeggingskracht. Al deed hij niets af van de canon.
Een 20e eeuwse theoloog als Otto Weber had ook zo zijn onderscheidingen: sommige Bijbelse uitspraken zijn bekleed met goddelijk gezag en andere veel persoonlijker getint zijn (‘Niet ik, maar de Here, 1 Korintiërs 7). Verder maakt het ook uit of je in het Oude of in het Nieuwe Testament zit te lezen. Iemand als Karl Barth benadrukte dat je over het Woord van God niet kunt beschikken. Gods spreken legt beslag op je. Dat geeft ook zijn openheid om de Bijbel met alle mogelijke vragen onbevangen te lezen, zo van der Dussen.
Leider en NGK!
‘Kijk nou eens naar de onderwerpen op de komende Landelijke vergadering. Daar zie je toch overal de beweging naar boven, van plaatselijk naar landelijk. Met ten diepste de vraag om leiding, omdat gemeenten er plaatselijk niet goed uitkomen’. Ds. Willem Smouter zette in zijn workshop (het laatste taboe) meteen stevig in en liet zien dat een kenmerkende trek van het Nederlands gereformeerde – ‘vrijgevochten zooitje met de dunste kerkenorde en de helft luistert er niet naar’ - van binnenuit onder druk staat. NGK en leidinggeven was en is een spannende combinatie, waarin je de weerstanden proeft, maar ook de schreeuwende behoefte. Smouter ging met name in op de vragen die spelen rond het leiding geven van kerkenraad en predikant in de gemeente. ‘Als kerkenraad en predikant geef je altijd leiding, of je daar nu voor kiest of niet. Als je er niet van kiest dan geef je ook leiding, maar meestal de verkeerde’, zo was één de pittige uitspraken van de Apeldoornse predikant. Positief vond Smouter de ontwikkeling in veel gemeenten dat er ambtsdragers worden vrij gemaakt voor de leidende en bestuurlijke taken.‘Beleid kan geen bijzaak zijn’.
Creatief
En zo was er veel meer te genieten. Je kon ook twee uur gaan schilderen onder leiding van Irene van de Bos.Het moest gaan over contrasten, zelfbedacht of vanuit de lezing van ds. Viezee (vrij-gebonden). Voor menigeen was het de eerste keer, maar met vaak prachtige resultaten.
Weer anders creatief was Sjaak Biewenga, die vanwege zijn voorzitterschap van Alpha-Ede (komend seizoen) de workshops van Jaap Berends en Willem Smouter bezocht. Hij stak er wel wat van op, al moest hij wel een stevige vertaalslag maken van kerkenraad naar studentenvereniging. Maar de sfeer was goed, zo vond hij, en zijn jeugdige aanwezigheid bleef niet onopgemerkt!
Natafelen
Tussen workshops en avondprogramma viel dus de maaltijd van friet of chinees. Het werd minder een zapmoment dan ik vooraf vreesde.
’s Avonds had ds. Maikel de Kreek zijn verhaal over de grote keuzes in je leven en dan met name de keuze voor de Heer. Wil je zijn naam ‘christen’ wel dragen, ondanks alles wat er in kerk en klooster struikelt, ondanks de scheve blik waarmee je wordt aangekeken. Ik vroeg me natafelend af of het niet aardig was geweest om ’s avonds nog wat aan te haken bij het thema gezag en bijvoorbeeld een militair, een leraar en een politieman eens iets te laten vertellen over hun christen-zijn en hun concrete keuzes in het dagelijks leven. Dan was het thema met zijn keuzemogelijkheden misschien nog wat praktischer geworden.
Verder was het natuurlijk een dag op een prachtige locatie met heerlijk weer, prima leiding en toch ook veel oude en nieuwe bekenden.
Drs. Freddy Gerkema is predikant van de NGK van Amersfoort-Noord en redactielid van Opbouw.