Asielzoekers en vluchtelingen
1996-04-19
Na het diaconale conferentie gehouden referaat van P.J. van Kampen publiceren we nu de bij dezelfde gelegenheid gehouden inleiding van Ineke van Buren. Een verhaal uit de praktijk van asielzoekers. De inleidster is dan ook als maatschappelijk werkster betrokken bij één van de AZC’s in ons land.- Jaargang 40
- nummer 8
Elke gemeente in Nederland vangt vluchtelingen en asielzoekers op.
Daarom kunt u hen ook in iedere kerkelijke gemeente tegenkomen. Mensen kunnen in verschillende stadia van hun asielprocedure zijn, daarbij kunnen ze ook in verschillende lokaties verblijven, een kort overzicht.
Aanmeldcentra: (AC)
Vreemdelingen die in Nederland asiel aanvragen worden door de vreemdelingenpolitie doorgestuurd naar een AC. Hier wordt het asielverzoek ingediend en gekeken of het voor verdere behandeling in aanmerking komt. Als het antwoord hierop positief is wordt de asielzoeker binnen 24 uur in één van de OC's geplaatst. Doordat er nu (sinds okt. '94) een strenge voorselektie plaatsvindt, valt een kwart van de aanvragers af en komen uiteindelijk alleen de gegronde asielzoekers in de OC's terecht.
Opvang- en onderzoek Centra (OC): In het OC wachten de asielzoekers de eerste beslissing op hun asielverzoek af. Deze beslissing wordt genomen op grond van een uitgebreid 'nader gehoor' dat afgenomen wordt door een kontaktambtenaar van de IND (Immigratie en Naturalisatiedienst). Bij een afwijzing kan een asielzoeker in beroep gaan. Als de beslissing onveranderd blijft, moet de asielzoeker Nederland verlaten.
Asielzoekerscentra (AZC):
Asielzoekers die voorlopig in Nederland mogen blijven worden overgeplaatst naar een AZC of een noodopvangaccommodatie (AVO) in afwachting van het verdere verloop van de .procedure. De centra van het COA (Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers) zijn bedoeld voor asielzoekers.
Dit betekent dat mensen, van wie de procedure afgerond is, niet meer in het centrum thuishoren. Als het verzoek wordt afgewezen, dient men het land te verlaten. Wordt het verzoek ingewilligd, krijgt men dus een status en verhuist men naar een gewone woning ergens in Nederland.
Procedures kunnen uitlopen tot een periode van drie jaar, dus mensen kunnen lange tijd in een AZC verblijven.
Tot 31 december jl. konden mensen, die langere tijd in Nederland waren maar nog geen uitslag van justitie hadden, doorstromen naar de decentrale opvang. In deze zogenaamde ROA-woningen wonen 3 à 4 asielzoekers of een gezin in een woning van de gemeente.
Een bijzondere groep asielzoekers vormen de Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers (AMA's). Zij zijn zonder ouders in Nederland gekomen. De voogdijvereniging de Opbouw draagt de voogdij over hen en ziet toe op het verloop van hun procedure. Heel jonge AMA's gaan naar gastgezinnen toe. AMA's van ongeveer 11 tot 15 jaar wonen in twee kinderhuizen speciaal voor hen. De jongere van hen stromen later door naar een soort woongroep terwijl de oudere (en meer zelfstandige) AMA's naar woningen van de Opbouw gaan, waar elke dag een mentor komt kijken.
De 16- en 17-jarigen worden in AZC's met een zogenaamd AMA-projekt opgevangen.
Daarna gaan ook zij naar de huizen van de Opbouw, of op kamers als ze een verblijfsvergunning hebben gekregen.
Asielzoekers die uw gemeente bezoeken hebben in ieder geval:
- hun familie en bezittingen achter gelaten,
- zijn komen wonen in een hen vreemde kultuur,
- waar de inwoners een hen vreemde taal spreken, - angst om de procedure, ook als mensen mogen blijven kan het gebeuren rond landgenoten hen neerdrukken.
Daarnaast hebben velen:
- angst om achtergebleven en/of vermiste familie,
- schuldgevoel ("Waarom heb ik dit overleefd?")
Dit kan zich uiten in onder andere:
- psychosomatische klachten,
- een in onze ogen wispelturig gedrag,
- angst voor Nederlanders, wantrouwen in de bedoelingen van anderen.
Enkele aandachtspunten
Enkele aandachtspunten voor de kontakten met asielzoekers (en vluchtelingen): * Mensen hebben al enkele keren hun verhaal moeten vertellen. Dit is voor velen een aangrijpend iets. Daarom antwoorden mensen vaak ontwijkend als hen direkt naar hun vluchtverhaal wordt gevraagd. Bovendien komen mensen vaak uit een situatie waarin ze de ander niet zonder meer kunnen vertrouwen. Daarom is er tijd nodig om een vertrouwensrelatie op te bouwen. Toon daarom meer interesse in iemands land, kultuur, eten etc. en in iemands huidige leven.
* Asielzoekers uit hetzelfde land hoeven niet per definitie goed met elkaar op te kunnen schieten. Soms kan daar juist het wantrouwen extra groot zijn.
* Soms voelen asielzoekers zich snel gediskrimineerd. Ze zijn misschien hun hele leven gediskrimineerd en onderdrukt en hebben altijd voor zichzelf moeten knokken.
* In veel oosterse kulturen is de kommunikatie veel minder direkt dan hier.
Mensen kunnen zich bedreigd voelen door heel direkte opmerkingen of vragen en kiezen voor beleefdheid boven eerlijkheid. Dat kan betekenen dat ze 'ja' zeggen terwijl ze 'nee' bedoelen.
* In veel kulturen speelt het 'wij' een veel grotere rol dan hier, waar het 'ik' meer centraal staat. Mensen zijn erg gastvrij. Op de koffie komen, klinkt dan een beetje karig.
* In veel kulturen zijn andere manvrouw verhoudingen.
* Bij ons is tijd een kostbaar iets, in veel landen is tijd een eindeloos iets.
lets waar je vandaag niet aan toekomt kan morgen ook, dan is er weer een dag.
Kontakten vanuit de gemeente
Veel mensen komen uit een moeilijke situatie in politiek of religieus opzicht.
Daarom is de CDA een neutrale organisatie die ongeacht nationaliteit, etniciteit, religie, etc. mensen opvangt.
Politieke of religieuze aktiviteiten zijn in de centra niet toegestaan. U kunt mensen natuurlijk wel uitnodigen, halen voor de diensten of aktiviteiten organiseren buiten het centrum.
Natuurlijk kunt u de bezoekers van uw gemeente ook altijd bezoeken in het centrum, hun leefplek. Aktiviteiten kunt u in de meeste centra ook wel aankondigen via affiches en dergelijke.
Vrijwilligers zijn altijd nodig in de centra.
Daarbij is het prettig dat u het centrum vertelt waarom u dat wilt doen.
Wilt u evangeliseren dan is vrijwilligerswerk niet de juiste insteek, maar kunt u bewoners beter uitnodigen voor aktiviteiten elders. Wees open en eerlijk in uw kontakten.
Tenslotte: Wilt u asielzoekers helpen in het kader van hun procedure of vluchtelingen met huisvesting, in kontakten met instanties etc. dan is het verstandig altijd kontakt op te nemen met de officiële instanties. Anders kan het gebeuren dat dingen dubbel gebeuren, wat voor iedereen vervelend kan zijn.
Enkele afkortingen en termen: A-status: erkend worden als vluchteling volgens het verdrag van Genève.
VTV: Vergunning tot verblijf
VVTV: Voorlopige Vergunning tot verblijf
VD: Vreemdelingendienst
IND: Immigratie en Naturalisatie Dienst (Onderdeel justitie)
AMA: Alleenstaande Minderjarige Asielzoeker
VVN: Vereniging Vluchtelingenwerk Nederland.
Ik heb geprobeerd hier in het kort wat informatie te geven over asielzoekers die in Nederland verblijven. In een volgend artikel zal Helga Bronsveld meer ingaan op de gemeente en wat zij voor de asielzoekers kan betekenen.