Weg van de kerk
1996-05-03
‘Open en vriendelijk’, ‘evangelisch’, ‘gezellig’, ‘niet bij te houden’, ‘echt christelijk’. Dat waren enkele typeringen van bezoekers van de 11e Nederlands Gereformeerde Ontmoetingsdag die zaterdag 13 april in de Veluwehal te Barneveld gehouden werd.- Jaargang 40
- nummer 9
"Een toogdag voor de volhouders en de die-hards", zoals de hoofdspreker ds. Ruard Ganzevoort van Doorn het zei. "Die komen wel, maar wat met de anderen die afhaken in de kerk?" Hij was naar eigen zeggen ingehuurd om het over die groep te hebben. Het thema van de dag luidde dan ook dubbelzinnig: 'Weg van de kerk'.
Voor de duidelijkheid: 'de volhouders die wel komen', dat waren er ruim 1700. En dit groeiende aantal bezoekers was niet alleen merkbaar bij de overvolle keuzeprogramma's voor de volwassenen, ook bij het programma voor de kinderen was er genoeg te doen.
Ontmoeting in lofprijzing
Het doel van de Ontmoetingsdag was volgens de gastvrouw, mevr. M. Vrijmoeth uit Zwolle, het loven van God en het ontmoeten van elkaar. In de opening zei zij enthousiast van de kerk te zijn omdat in de kerk de lof aan God nog wordt gehoord. In de kerk is er ook gemeenschap en zijn er bruisende activiteiten. Maar mevr. Vrijmoeth zag ook negatieve kanten: de vervreemding van de kerk onder jongeren.
De Ontmoetingsdag was er ook voor om samen met deze vragen bezig te zijn. Het traditionele 'lied van de dag' dat vervolgens o.l.v. de alt Joke de Vin werd ingestudeerd, gaf een eigen dichterlijke reactie op het thema: 'En daarom heb ik Uw gemeente lief/ omdat U voor haar, voor mij, bent gestorven/ Al heeft zij het ook honderd keer verkorven/ om U, Heer, heb ik Uw gemeente lief!' Johan Klein (tekst) en Harry van der Veen (muziek) waren aanwezig om het lied toe te lichten.
Terwijl de volwassenen zich in de grote zaal met het dagthema bezighielden, verzorgde Aad Peters in een kleinere zaal met z'n poppentheater het programma voor de jongeren.
Voor de kinderen van de basisschool was er in een nabijgelegen kerk het kindertheater 'Kom en zie' uit Krimpen a/d Lek. Dit programma werd begeleid door studenten van de PABO uit Ede.
Leuk
In de grote zaal werd het hoofdthema verder ingeleid d.m.V. videobeelden en een interview. De videobeelden waren van de hand van het echtbaar B. Holwerda uit Doorn en gaven een flitsende impressie van verschillende manieren van kerk-zijn en religieuze beleving.
Hierop volgde een interview met prof.dr. Gerust, docent gemeenteopbouw aan de Nederlands Gereformeerde theologische opleiding te Bergen aan Zee. Hij is ook auteur van een boek over gemeenteopbouw in NG-kring. Volgens prof. Gerust is er geen aanleiding tot zorg, ondanks alle verontruste signalen. Hij wees erop dat jongeren meehelpen met collecteren en het klaarzetten van de kerkzaal.
Op de vraag van de interviewer hoe leuk het in de kerk is voor jongeren, antwoordde prof. Gerust dat dat een verkeerd uitgangspunt is. "Het gaat er niet om of het leuk is. De nadruk ligt op de inhoud. We moeten niet vertrekken vanuit onze behoeften, zoals in Amerikaanse invloeden van bijvoorbeeld Willow Creek. De Heer bouwt zelf de kerk. We moeten geen wereldse methoden incorporeren. We hoeven in onze diensten geen melk te gaan geven voor buitenkerkelijken: onze taak is het geven van vast voedsel", aldus prof. Gerust.
Titanic
Ds. Ganzevoort die na dit interview het woord kreeg, zei het wel eens te zijn met prof.dr. Gerust (interview door A. Berger uit Driebergen en J. Bakker uit Houten). "Prof. Gerust noemt goede argumenten, maar desondanks zie ik talrijke klippen en ijsbergen.
Daarom moeten we opnieuw de kerkelijke koers bepalen voor de komende eeuw."
Ds. Ganzevoort begon zijn toespraak met het beeld van de Titanic. De kerkelijke situatie lijkt op de laatste avond in de scheepskapel van de Titanic: iedereen stelt vast dat de preek rechtzinnig was, terwijl ondertussen het schip bezig is te zinken. "Sommigen vinden bezinning op onze plaats als kerk niet nodig. We zijn gelukkig met onze orthodoxie, onze diensten en onze evangelische inslag. Dat mensen afhaken komt door hun ongeloof, vinden zij."
Ds. Ganzevoort vond bezinning daarentegen hard nodig om de volgende redenen. Ten eerste omdat we jongeren dreigen te verliezen. Voorlopig gaat het nog wel, maar op een wat langere termijn wordt het onzeker. Ten tweede omdat de kerk antwoord geeft op vragen die niet gesteld meer worden.
De eredienst is doorwrocht, maar volkomen irrelevant voor de wereld.
Volgens Ganzevoort komt dit omdat we onze roeping niet helder hebben en omdat de 'wereld' zo veranderd is.
Hij noemde in dit verband zaken als kerkelijke samensprekingen en de vrouw in het ambt: "gefröbel in de marge. Begrijpt u me goed: ik werk eraan mee als predikant, maar zijn het echt de zaken waar het om gaat? Er heeft een fundamentele verschuiving plaatsgevonden in de wereld. Het idee van een overkoepelende waarheid is weg, alles is radicaal verbrokkeld.
Daar hebben we als kerk mee te maken. Ik ben zelf ook een geseculariseerde gelovige en ik kan er niets aan doen."
Hoe moet het dan wel? Die vraag beantwoordde Ganzevoort aan de hand van Handelingen 2. Daaruit kun je afleiden hoe het onderwijs in de kerk moet zijn. Niet dogmatisch, want dan loop je het gevaar dat je verstart.
Je moet het verhaal laten leven en laten zien dat de mens daarin past. De sacramenten moeten niet door de traditie bepaald worden, maar ze moeten gevierd worden. De definitie van gereformeerd is volgens ds. Ganzevoort: de traditie die de traditie heeft om traditie overbodig te maken. "Nog eens", riep iemand uit de zaal en na herhaling kon deze spitsvondige uitspraak in zijn volle diepte doordringen.
Gat in de markt
Ds. Ganzevoort was positief over de rol die de kerk in deze tijd nog kan spelen. "Er is een gat in de markt: we verkondigen ware liefde en verbondenheid.
Die boodschap van de kerk heeft betekenis in het verstarde individualisme van vandaag." Tot slot van zijn klemmende toespraak zei ds.
Ganzevoort: "Kortom: zou het kunnen zijn dat we als kerk zelf het probleem zijn. Dat wij zelf het struikelblok voor het evangelie zijn en dat we daarom niet meer overkomen. We moeten daarom onze structuren en leerstellingen loslaten om met mensen met Christus op pad te gaan. We zijn onverstaanbaar geworden, broeders en zusters. Het wordt ook tijd dat we als Nederlands Gereformeerden het eigene van onze kerk gaan formuleren.
In het bedrijfsleven heet dat een 'mission statement'. Zou onze 'mission statement' kunnen luiden: 'Jezus Christus en die gekruisigd'. Of die leus van een bekend bedrijf: 'wij maken de dingen beter'. Of 1 Petrus 2: 'U bent een koninklijk priesterschap om de grote daden te verkondigen van de Here'?"
Voorin de zaal stonden bussen waarin reacties ('klaag- of jubelzangen') op het thema en de toespraak van ds. Ganzevoort gedeponeerd konden worden.
Keuzeprogramma's
Tijdens de pauze was er gelegenheid voor ontmoeting en het bezoeken van de stands. In die stands was half christelijk Nederland vertegenwoordigd: van de Nederlands Gereformeerde Kerk van Loosdrecht tot de Arabische Wereldzending. Ook verscheidene tijdschriften waren op de promotietoer: Uitdaging ('of wilt u niet uitgedaagd worden?') en Kivive ('dat is toch vrijgemaakt? dat was vrijgemaakt, mevrouw, maar nu staan we ook voor anderen open!'). Het middagprogramma begon voor de volwassenen met twee rondes keuzeprogramma's.
Ondanks de diverse mogelijkheden die de organisatie bood, was het bij verschillende keuzeprogramma's dringen geblazen. De workshop 'Kerk voor de Onkerkelijke' die verzorgd werd door de gemeente van Rotterdam-Overschie zat ondanks de ontmoedigende opmerkingen van prof. Gerust stampvol.
Ds. G. de Lange noemde de liefde van Jezus voor het verlorene onverantwoord groot. Hij vertelde over de basisprincipes van Willow Creek waarin de gemeente het middel in Gods hand is om niet-gelovigen te bereiken. Dat raakt de hele gemeente, niet alleen bepaalde commissies, volgens ds. De Lange. Vervolgens vertelden enkele kerke raadsleden over zeven werkgroepen in de Rotterdamse gemeente waarin over gemeenteopbouw gedacht wordt. Zij benadrukten dat gemeenteopbouw geen kwestie van organiseren is, maar van geduldig voorbereiden.
In een andere workshop sprak 'de van tv en krant bekende Aad Kamsteeg' over ontmoetingen met buitenlandse gelovigen. De plaats van het kind in de gemeente kwam aan de orde in de workshop van mevr. C. Lenstra-Vrijmoeth.
De maatschappij kwam aan bod in de workshop van ds. Peter Strating die vertelde over zijn project onder prostituées in Den Haag. Het thema 'weg van de kerk' werd verder uitgewerkt door Arnold van Heusden vanuit zijn werk als directeur bij de Evangelische Alliantie. Ook ds. Ganzevoort ging verder met bezoekers in gesprek over het thema in een eigen workshop.
Veel goeds Tijdens de keuzeprogramma's trad in de grote zaal van de Veluwehal de gospelgroep Hodia uit Wapenveld op.
Zij begeleidden ook de praisezang tijdens het slotgedeelte. Tot verbazing van sommige beschouwers gingen daarbij verschillende handen omhoog.
En dat was niet alleen om naar het zojuist binnengekomen kroost te zwaaien. Die ruim 300 kinderen zongen - voorin de zaal gegroepeerdhet op deze dag geleerde lied: 'Gods weg is de beste weg'.
Voordat de dag door mevr. Vrijmoeth samen met een paar jeugdigen met dankgebed afgesloten werd, gaf ds.
Ganzevoort een slotoverweging.
Daarin gaf hij enkele reacties door die hij in de loop van de dag gekregen had.
Een van de reacties: 'er is toch ook nog veel goeds'. Ds. Ganzevoort wees op Jozua 1 en Efeze 6 waarin Gods volk aangemoedigd wordt om stand te houden. "In de strijd moeten we elkaar vasthouden", zo besloot hij.