Kerk in de wereld
1996-05-17
Een paar jaar geleden werd in Den Haag een kantoor van een uitzendburo verbouwd. Tijdens de verbouwing probeerde men zo goed en zo kwaad als het ging door te werken. Boven de ingang hing een bord: "wegens werkzaamheden geopend".- Jaargang 40
- nummer 10
Deze herinnering komt bij mij boven bij het volgen van de discussie die door ds. De Jong met zijn lezing over het gemeente-zijn naar binnen en gemeente-zijn naar buiten op gang is gebracht.
Naast al het goede dat door ds. De Jong en laatst door ds. Kranenburg naar voren is gebracht over de krisis die er is in de kerk heb ik één ding pijnlijk gemist. Dat is de ontferming en bewogenheid voor mensen buiten de kerk. Als wij als kerk nadenken over de vragen van deze tijd dan ontkomen wij ook niet aan een bezinning op de vraag wat de betekenis is van de kerk voor de wereld om haar heen. Ik vraag me zelfs af of we als kerk vruchtbaar bezig kunnen zijn zonder die vraag aan de orde te stellen. Vandaar mijn wens voor de kerk: wegens werkzaamheden geopend. Dat is niet alleen nodig voor de wereld, maar ook voor de kerk.
Juist van mijn werk in de wereld heb ik veel geleerd wat ik als een kostbare schat met me meedraag. Ik wil proberen daar in dit artikel iets van te laten zien. Naast mijn werk in de gemeente heb ik in de loop der jaren een werkterrein gekregen in de Haagse rosse buurt. Ik mag daar pastor zijn van vele prostituées en van een paar van hun klanten. Samen met een enthousiast team van medewerksters proberen we gestalte te geven aan de roeping die wij voelen om ook daar iets van de liefde van onze Heiland te laten zien.
Onze roeping
Als ik in de evangeliën lees over Jezus dan ontmoet ik bij Hem een geweldige bewogenheid met mensen.
Zijn hart stond open voor mensen binnen en buiten de synagoge, ja ook mensen buiten het volk Israël. Die bewogenheid hoort ook een kenmerk van de kerk te zijn.
Mijn ervaring is dat God vandaag nog steeds zijn liefdevolle handen uitstrekt naar mensen in de kerk en buiten de kerk.
Ds. De Jong vraagt aandacht voor vragen binnen de kerk. Wat mij opvalt bij ds. De Jong en ook bij ds. Kranenburg is dat zij wel oog hebben voor de invloed van de wereld in de kerk. Maar tegelijk moeten we onder ogen zien dat niet alleen de wereld in de kerk terecht is gekomen, maar de kerk ook in de wereld. Aan het buitenloket van de kerk kloppen niet alleen mensen die van God niet weten, veel meer komen daar de teleurgestelden in de kerk of in God, de kerkmensen die om wat voor reden ook vervreemd zijn van de kerk maar toch hun binding aan God niet verloren hebben.
Een aspect van onze tijd is dat kerk en wereld door elkaar zijn geklutst. Ik merk dat heel specifiek in mijn werk onder prostituées. Voor meer dan 90% hebben wij te maken met christenmeisjes.
Ik had dat nooit verwacht. En voor al onze medewerksters is dit feit een schok en een grote verrassing geweest. De vrouwen zijn niet gereformeerd en (de meesten) gaan niet naar een kerk, toch zijn het onze zusters.
Dat proef je als je met ze omgaat.
Ondanks hun levensomstandigheden blijven ze hopen op God. Ik meen dat het onze plicht is als Nederlandse kerken om de pastorale en diakonale zorg voor deze rechteloze en uitgebuite mensen in nood niet te verontachtzamen.
Verder geloof ik dat we niet eerst orde op zaken hoeven te stellen binnen de kerk voordat we een loket kunnen openen naar buiten. Juist zolang je alleen binnen de kerk blijft kan de discussie zo moeizaam en steriel verlopen.
Buiten de kerkmuren valt veel te leren. Problemen die ook binnen de kerk leven kom je op straat uitvergroot tegen.
Ik stuit in mijn werk in de rosse buurt op veel vragen. Vragen die op één of andere wijze ook binnen de kerkmuren op ons afkomen. Regelmatig worden er bij mij dingen op zijn kop gezet. Ik loop er tegen op dat ik moet leren leven met vele vragen waar ik geen pasklare oplossing voor weet. Wel zie ik soms Gods genade zeer verrassend doorbreken in de diepduistere wereld.
Voor mij zijn dat hele leerzame ervaringen waarvan ik hoop dat ze ook heilzaam mogen zijn voor mijn werk binnen de kerk.
Vragen
Om te beginnen: wat een ontdekking dat de meeste prostituées achter de ramen gelovige vrouwen zijn. Zusters van mij... In dat werk? En toch stoppen ze niet meteen met dat werk als ik hen daartoe uitnodig. Zijn ze in de uitoefening van hun vak verloren? Voor henzelf is dit vaak een angstige vraag.
Maar ik proef bij hen een geweldig verlangen naar de Here. Vorige week spraken we in een bordeel over de gelijkenis van de 10 meisjes (ik heb ze maar meisjes genoemd, maagden vond ik in deze omgeving te pijnlijk). Ik legde uit: 5 waren wijs, zij hadden zich goed voorbereid. Dat komt omdat zij verlangden naar het feest. Zij wilden erbij aanwezig zijn, daarom hun secure voorbereidingen. De andere 5 vonden een feestje wel leuk maar de bruidegom zei hun niet zo veel, daarom waren zij wat nonchalant in de voorbereiding. Ik vroeg: "zien jullie uit naar de komst van Christus?" Hun reactie was hartverwarmender dan de reactie die de meeste kerkmensen misschien zullen geven. Er was een enorm verlangen naar Christus. Maar misschien begrijpt u ook dat zo'n gedeelte waarin Jezus zegt van de 5 dwazen: "ga weg van Mij" een grote angst te weeg brengt. "Wil Hij mij wel kennen nu ik zo leef?"
Zijn deze vrouwen verloren door hun werk? Ik zie dat ze nu 'verloren' zijn.
Het zijn verloren levens die zich bevinden in de buitenste duisternis van onze maatschappij... En Gods hand gaat naar hen uit. Toen Christus op aarde was ging zijn hand uit naar hoeren en tollenaars, tot mijn verrassing is dat vandaag nog precies zo.
Dan een ontmoeting met een jongeman, een aantal jaren jonger dan ik uit een zelfde soort nest, gelovig, wil God dienen, maar is verslaafd aan sex. Heeft God hem afgeschreven? Nee, duidelijk niet. Een ontmoeting met zo'n jongen stelt wel vragen aan mijzelf: Staat hij zo ver van mij af?
Je komt serieuze islamieten tegen die zeer integer willen leven naar de wil van Allah. Mensen die daarin dichtbij je kunnen staan, soms dichter dan sommige christenen.
Bij zoveel mensen met wie ik om ga, heb ik vragen. Prostituées die verkondigen: over een half jaar, dan stop ik.
Want het werk dat ik doe is moeilijk en het mag niet van God. Moeten ze dan niet direkt stoppen? Of bij een getuigenis: ook hier is God bij me. Maar ondanks mijn vragen kniel ik met ze neer en bid voor ze zoals zij dat zo graag willen. We bidden voor bescherming, voor vergeving van zonden. Ja, ook altijd voor een nieuw leven. Dat wil ik graag, en ik gun het ze zo.
Genade mag er zijn voor iedereen.
Onze vragen hoeven ons getuigenis niet in de weg te staan. Vrijwel al die vragen kan ik laten liggen in mijn contacten buiten de kerkmuren. Hoeveel vragen ik ook heb... bij iedereen kan ik aankomen met het eenvoudige verhaal van de verlossing door Christus.
Bij de prostituée, bij de hoerenloper en bij de Islamiet die graag de wil van Allah wil doen. Waarom zou ik hen het zicht op de genade van God onthouden?
Die mag toch zijn voor iedereen?
We hoeven als kerk echt niet uit al onze vragen te zijn voordat we naar buiten treden. Ik ben er niet zo bang voor dat wij onzeker zijn over sommige van onze standpunten of dat wij de antwoorden niet weten.
Wij hoeven niet eerst een afgerond standpunt te hebben over homoseksualiteit of over euthanasie om buiten de kerk te kunnen treden. Daar hoeven we vooreerst helemaal niet over te spreken. Ons getuigenis in deze wereld is Jezus Christus.
Mag je later nog eens naar een antwoord zoeken samen met de persoon voor wie de vraag leeft? En mag iemand die de Here heeft leren kennen ook nog eens zelf ontdekken wat' God van hem of haar vraagt? Onze God is een God van liefde die rekening.
houdt met de omstandigheden waarin iemand leeft. Een God die toch voor een mens een weg weet te vinden.
Wij hoeven niet massieve antwoorden te geven. In de mensen buiten de kerk waarmee we omgaan hoeven wij geen hoerenlopers, homoseksuelen, prostituées of wat dan ook te zien. Wij moeten mensen zien, zoals Jezus de mens zag waarmee Hij in contact trad.
Kerk in de wereld
Dat is de basis van ons werk in de rosse buurt van Den Haag; wij zien mensen in nood en accepteren hen als mensen. Mensen voor wie onze Heiland zijn bloed heeft gegeven, maar die door anderen (en soms ook door eigen schuld) uitgebuit en vernederd worden. Zij hebben de liefdevolle aanwezigheid van de kerk hard nodig.
Daarom proberen wij als team van mensen uit verschillende kerken de kerk van Jezus Christus te presenteren in deze wijk.
Gelukkig is er nog een plaats voor de kerk in deze wereld, al is die plaats misschien bescheiden. In de week voor Pasen hebben we een prachtige lijdens- en paasdienst gevierd met 12 prostituées en ongeveer evenveel vrijwilligsters.
Het was een indrukwekkende dienst, juist omdat in zo'n gezelschap de Bijbel direkt de diepe zinvragen aan de orde stelt. Deze dienst was niet alleen indrukwekkend voor de prostituées, minstens net zo voor ons vrijwilligers. Het is een hele leerzame en heilzame ervaring voor kerkmensen om zo naast deze prostituées in de 'kerkbank' te zitten en samen te zingen tot Gods eer en samen te luisteren naar zijn woord.
Het was een belevenis die een diepe wer.kelijkheid liet zien: voor God zijn wij gelijk. Allemaal zondaars die de genade van de Here Jezus nodig hebben.
Het is een gemis van de kerk dat zo een dienst niet in de geregelde kerkdiensten van ons plaatsvinden kan (we zouden er zo veel van kunnen leren). Maar ik besef dat het niet alleen onwil is, ook een verschil van cultuur. Als wij als kerken maar bereid zijn deze mensen buiten de kerkmuren de hand te reiken. En als blijkt dat onze kèrk te ver van ze afstaat, dan met een aangepast filiaal in de eigen buurt.
Ik beschouw het als een blijvende plicht voor de kerk om goed te doen in de wereld, ook al verkeert de kerk in nog zo'n grote krisis. Het kan wel eens zijn dat we de krisis niet te boven komen zolang onze kerkdeuren niet wijd open staan.