Opzij, opzij, opzij
1996-10-18
Een Nederlandse studente nodigde onlangs minister Jo Ritzen van Onderwijs en Wetenschappen uit om een dagje met haar mee te lopen. Zij had het gevoel gekregen dat de minister niet meer precies weet waarmee hij en zijn ambtenaren de laatste jaren bezig zijn. De minister nam de uitnodiging aan en een televisieploeg mee, waardoor heel Nederland daags na het uitstapje de minister gezellig in spijkerbroek en windjack achterop een fiets zag springen op weg naar universiteitsgebouwen, bibliotheken en mensa's. De vraag of de minister weet waarmee hij bezig is, was ook bij mij opgekomen. Vijf jaar geleden rondde ik mijn studie af en sindsdien is er veel veranderd in het hoger onderwijs. De maximale studieduur werd met een jaar gekort, de beurs met enkele honderden guldens, regels voor bijverdienen wijzigden zich jaarlijks, en de tempobeurs zag het licht, gevolgd door de prestatiebeurs. Loopt een student met een tempobeurs het risico dat hij een jaar studiefinanciering moet terugbetalen als hij niet de vereiste studiepunten in de wacht sleept (al snel een slordige achtduizend gulden), bij de prestatiebeurs die sinds september dit jaar van kracht is, beginnen eerstejaars met een lening. Alleen als zij hun studie binnen de toegestane termijn afronden, wordt de lening - bij vier jaar dus al snel 32.000 gulden....omgezet in een gift. - Jaargang 40
- nummer 21
Geen tijd te verliezen
Onder al deze wijzigingen die de prestaties moeten opvoeren, ligt een zielige werkelijkheid verborgen. Die van de student die geen tijd heeft te verliezen. Niet aan sport of gezelligheid, maar ook niet aan sociale verplichtingen, aan het zoeken naar antwoorden op levensvragen, aan het zoeken naar zichzelf. Tijd is geld, heel veel geld. Het pad van pubers gaat niet over rozen. Dat is algemeen bekend. Maar de weg van veel achttienplussers is nog veel hobbeliger. Zij stappen een heel nieuw leven binnen, vaak zonder de directe bescherming van familie en vrienden. Zij worden geconfronteerd met nieuwe keuzes, nieuwe verantwoordelijkheden.
Met zichzelf. De verstandige-grote-mensen-wereld lijkt dat te zijn vergeten en staat vaak maar al te snel klaar met haar oordeel. En maar al te makkelijk is men bereid om te korten op beurs en tijd zonder daarvoor extra (studie)begeleiding voor deze groep mensen te bieden. De prijs van Ritzens onderwijsbeleid is hoog. Want om de confrontatie met al die nieuwe keuzes tot een goed einde te kunnen brengen, is het belangrijk dat studenten tijd hebben om eens af te slaan van de hoofdweg van de studie en een zijpaadje bewandelen. Ook al is die weg een beetje om, of leidt hij ogenschijnlijk tot niets, de wandeling heeft de student iets geleerd.
Dan bevriezen ze
Een hoop wegen en paadjes op maatschappelijk en kerkelijk terrein kunnen echter niet meer worden ingeslagen.
Omdat er geen tijd voor is. Spreek over een paar jaar maar eens met dit nieuwe type studenten. Zolang het over studie, studiepunten en tentamendata gaat, weten ze correct te antwoorden. Maar snijdt men andere onderwerpen aan, dan bevriezen ze. De conversatie zal snel eindigen en ieder gaat zijns weegs. Men heeft een student gesproken...
Natuurlijk. Er moet bezuinigd worden en belastingbetalers worden niet vrolijker van studenten die zich uitleven op andere laantjes dan die van de vlijtige bestudering van het hun voorgeschotelde lesmateriaal. Maar het pad van een student is niet altijd even feestelijk en gezellig als het lijkt, en het bewandelen van af en toe eens een zijweggetje is noodzakelijk om op den duur een evenwichtig mens te worden. En daaraan gaan de belastingbetaler en de minister gemakshalve voorbij.