Hoe nuttig is de kerk?
2007-05-11
In De Reformatie van 7 april laat ds. Bas Luiten (GKV Zwolle) zijn gedachten gaan over het nieuws dat kerken per 1 januari 2008 een beschikking moeten hebben van de belastingdienst die hen aanwijst als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Zonder zo’n beschikking kunnen giften aan die kerk niet langer als aftrekposten voor de belasting worden opgevoerd. Luiten moet niets hebben van klaagzangen als zou dit een volgende stap zijn in het marginaliseren van geloof en kerk. Hij vindt het terecht dat de overheid objectieve maatstaven aanlegt waaraan een beweging die zich ‘kerk’ noemt zou moeten voldoen. Hij vervolgt: - Jaargang 51
- nummer 10
Nu heb ik nog niet geschreven wat ik eigenlijk wil zeggen. Wat mij vooral van het hart moet is: waar maken de kerkleden met hun negatieve reacties zich eigenlijk druk over? Want de voorwaarden die de belastingdienst stelt, zijn (voor zover te lezen viel) minimaal en volstrekt logisch!
Niets anders wordt ons gevraagd dan een ordentelijke boekhouding en een beleidsplan, waaruit blijken kan dat we tot nut van de samenleving bezig zijn. Is dat te veel gevraagd? Mogen we daarop niet afgerekend worden?
Dit ligt m.i. op hetzelfde vlak als dat je van een vijgenboom mag vragen, dat er vijgen aan groeien. Waar heb ik dat eerder gelezen? Stel je voor, dat een kerk tegen de belastinginspecteur zou moeten zeggen ‘daar houden we ons niet mee bezig’, zou ze dan niet haar ogen uit haar hoofd moeten schamen? En zou die inspecteur dan niet terecht concluderen: ‘dan bent u dus niet actief op mijn terrein, dus komt u niet voor aftrek in aanmerking’? Er zijn zoveel verenigingen bezig met hun eigen belangen, een damvereniging, een schietclub, en noem maar op. Geen denken aan dat de leden hun contributies mogen aftrekken van hun belastbaar inkomen.
Wanneer dan een kerk zich is gaan gedragen als een religieuze vereniging, geldt voor haar hetzelfde. Ja, zo helder ligt dat.De secretaris van het CIO bracht fijntjes onder woorden: ‘Kerken die er primair zijn voor hun eigen gelovigen, kan dat in de problemen brengen’.
Dat is het precies. Maar als daar de schoen wringt, moeten we niet beschuldigend wijzen naar de overheid, alsof zij ineens kerkonvriendelijk zou zijn. Dat soort reactie past ons niet. Want als er dergelijke problemen ontstaan, ligt het aan die kerken zelf. Doordat ze primair naar binnen gericht zijn, op de eigen leden. Doordat ze verzuimd hebben hun christelijke roeping om te zetten in beleid. Want juist dat is christelijk, dat zij in de voetstappen gaan van Hem die de wéreld zo liefhad, dat Hij Zich voor haar gaf aan het kruis.
Het meest wezenlijke van het christen zijn is het dienstbaar zijn in naam van de Heer. In seculiere taal: het nuttig zijn voor de samenleving. Al kan er verschil van mening zijn over wat werkelijk nuttig is en wat niet.
Mogelijk ontstaat daarover eens verschil van mening, het zij zo. Wat niet wegneemt, dat christelijke kerken ten allen tijde geroepen zijn Gods aanwezigheid in de wereld te laten zien en te laten horen, om langs allerlei wegen de mensen te nodigen tot het heil in Jezus Christus. Als zij daar werkelijk mee bezig zijn, in woorden en daden, kunnen ze dat ook laten zien, zelfs aan een objectieve nietchristen. () Het kan gebeuren, dat een niet-christen je wijst op je fouten.
Abraham wandelde met God. Toch ging hij niet eerlijk om met Abimelech, de koning van Gerar. Hij vertelde hem dat Sara slechts zijn zuster was, waarop de koning haar liet weghalen om haar tot vrouw te nemen. Bijna had Abimelech daarmee de toorn van God over zich heen gehaald! De schrik sloeg hem en al zijn dienaren om het hart, toen dat aan het licht kwam. Hij gaf Sara terug aan haar man, met vele gaven ter verzoening.
Maar daarbij maakte hij Abraham het verwijt, dat hij op een zeer opgepaste manier had gehandeld!
Daar kon de vader van alle gelovigen het mee doen. () Dit ging door mij heen, toen ik de berichtgeving las. Nota bene: nu vraagt de overheid ons naar het beleidsplan voor evangelisatie! In menige gemeente is dit een moeizaam traject, slechts door weinigen gedragen. We weten dat we het licht voor de wereld zijn. We horen het, we zeggen het, en toch wordt zoveel energie opgeslokt door interne zaken terwijl rondom ons de samenleving haar laatste restje christelijkheid bezig is te verliezen. Daar lijkt vrijwel niemand wakker van te liggen. Kerkdiensten een beetje meer openstellen voor mensen die onze gebruiken niet kennen? Een beleid daarover veroorzaakt de hevigste discussies. Slechts mondjesmaat is hier iets te bereiken, wat er van de kansel ook over gezegd wordt. Totdat de overheid wat zegt. Iets dat onze portemonnee raakt. En dan ineens klinkt de vraag: ‘we hebben toch wel een beleidsplan?!’ Jawel.
Wat mij brengt bij de vraag: mijn broeder en mijn zuster, wat raakt jullie nu echt? Dat je naaste verloren gaat, of dat straks je gift misschien niet meer aftrekbaar is?
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK in Enschede.