Een gouden sleutel
1996-11-29
Tijdens huisbezoeken ben ik er diverse keren tegenaan gelopen dat ouders klaagden dat het bijbellezen aan tafel met opgroeiende / wat oudere kinderen moeilijk is. Met kleuters en jonge kinderen is het gemakkelijk genoeg. Maar met tieners! Hoe doe je het met hen op een zinvolle manier, zodat het gelezene overkomt? Welke gedeelten lees je? Hoe boei je ze? Over een sleutel als hulpmiddel. Een kleine handreiking.- Jaargang 40
- nummer 24
Levensbelang
Het lezen aan tafel is een goede gewoonte die we van vroeger aangehouden hebben. Van de noodzaak zijn we overtuigd, zeker nu het bijbels onderwijs op veel christelijke scholen aan het minder worden is. Drie keer per dag halen we niet meer, maar één keer lukt meestal nog wel. Hoewel, in onze overdrukke tijd is dat moeilijk genoeg; de één is al weer weg (naar catechisatie) voor de ander komt (van trainen). Toch is het, denk ik, van levensbelang aan deze ene keer per dag de hand te houden. Samen lezen, samen bidden en - zo mogelijksamen zingen. Na het avond-eten? Je zou kunnen afspreken dat wie beslist eerder wegmoet kan gaan, maar wel voor of na die tijd doorneemt wat de anderen gezamenlijk lezen.
Geen moeilijke gedeelten
Een groter probleem is het hoe je het bijbellezen aan tafel invult, tenminste voor de leeftijdsgroep vanaf ongeveer 15 jaar: Het heeft alleen zin als iedereen oppikt wat in het gelezen gedeelte staat. Anders wordt het lezen met het bidden een inhoudsloos ritueel dat nu eenmaal moet plaatsvinden voor je van tafel mag en bestaat het gevaar dat bijbel horen lezen iets wordt waarbij je met je gedachten rustig mag afdwalen zonder er iets van op te vangen.
Zoals vroeger (alleen vroeger?) tijdens moeilijke preken. Dat heeft dan wel consequenties voor de keuze van de bijbelgedeelten die je leest. Zelf heb ik juist daarom nooit 'moeilijke' gedeelten aan tafel gelezen zolang de kinderen klein waren (jonger dan 16).
Dus geen profeten, geen brieven, uitsluitend historische stof. Vanaf het moment dat ze zelf konden lezen had iedereen zijn eigen bijbel voor zichbij ons in de Groot-Nieuws-vertaling. Maar dan nog: een stukje Romeinen 3 lezen? Of Efese 1? Ik vind het absoluut ongeschikt; heb zelf al moeite het na één keer lezen te begrijpen, laat staan een niet hevig geïnteresseerde dochter van 16.
Niet prekend, maar direct
Maar, met een geschikt bijbelgedeelte zijn we er nog niet. Want de bijbel is wel het Woord van God Zelf. Ook in de stukjes die aan tafel gelezen worden, spreekt een liefhebbende Vader met zijn kinderen. Bereiken zijn woorden die kinderen ook? Komt bij ieder over wat Hij te zeggen heeft? Ook bij de zo juist genoemde dochter?
Sinds ongeveer een jaar gebruiken mijn vrouwen ik aan tafel SLEUTEL, een kwartaal uitgave van de Internationale Bijbelbond "bedoeld voor jongeren vanaf 16 jaar". We zijn allang geen 16 meer en onze kinderen zijn de deur uit, maar voorlopig houden we het bij de Sleutel en we kunnen goed begrijpen dat deze methode de opgroeiende jeugd aanspreekt. Hier heb je een gids die jongeren op een heel frisse manier meeneemt het bijbelgedeelte door. Niet prekend, ook niet tot op de bodem uitleggend, maar wel heel aansprekend, zeer direct. Neem nou het begin van een dagstukje: bijna iedere dag weten de schrijvers de aandacht te trekken met iets actueels dat de (jonge) lezer zal herkennen uit zijn eigen leven. En dat is dan meteen het opstapje naar het te lezen bijbelgedeelte dat daarmee naadloos blijkt aan te sluiten bij de eigen situatie van die lezer! Het stukje van 26 oktober begint: Feest vandaag.
"Nee he, is die asociale er ook weer ... " De hele dag heb je hard gewerkt. Moe kom je thuis. AI van ver hoor je muziek. Blijkt er een feest te zijn voor je broer. Feest! En waarom? Zeker omdat-ie al het geld van zijn pa heeft opgemaakt aan feesten en de hoeren ... Lees Lucas 15:25-32. En zo voort En 29 augustus: Gemist. Voor open doel. Je hoefde maar met je hoofd te knikken en je had gescoord. De beslissende goal nog wel. Zo heb je alles, zo heb je helemaal niets. Lees Handelingen 12.
Actueel
Het gelezen stukje wordt daarna niet nog eens uitgebreid naverteld of diepgravend exegetisch toegelicht; nee, de schrijver voert als het ware een gesprek met je. Hij is heel direct; wijst op opvallende dingen. Hij laat zien dat je niet te maken hebt met wereldvreemde opmerkingen van ene Paulus die vlak na het jaar nul leefde, integendeel, het blijken actuele woorden voor jou. Elke dag weer! De buitenkerkelijke mevrouw van wie Ds De Jong gehoord had dat ze niet veel aan de preek vond "omdat ze niet zo van geschiedenis houdt" maakt hier geen schijn van kans'. Niks geschiedenis. Elk bijbelgedeelte is een boodschap van God aan jou. En dat zal je als lezer weten ook! God heeft jou vandaag wat te zeggen. Elk stukje eindigt dan ook met een concrete uitdaging aan de lezer: bij voorbeeld om te gaan geloven of om een stukje van je leven te veranderen. Zulke opmerkingen gaan vaak vergezeld van een aanzet tot een gebed. Echt moeilijke teksten worden in voetnoten uitgelegd; soms door verwijzingen naar andere teksten.
Afwisseling
Per kwartaal is er in de keuze van de bijbelboeken genoeg afwisseling tussen het Oude en het Nieuwe Testament; historische boeken, profeten, brieven, in elk nummer komen psalmen aan bod. Korte bijbelboeken worden in hun geheel behandeld; lange, in stukjes geknipt, over de kwartalen verdeeld. Het lopende kwartaal geeft Lukas 11 Um 19, Johannes 1, 1 Kor 8-16, Micha en Habakuk. Als op een bepaalde datum een nieuw bijbelboek begint, gaat er een inleidinkje op dat boek aan vooraf. En ook die inleiding is pakkend, gericht op een jong publiek. Als voorbeeld geef ik het begin van de inleiding op 1 Corinthe: Zomaar een stad. Een flink winkelcentrum met veel luxe artikelen. Een prachtig cultureel centrum waar van alles te beleven valt. Een aantal kerken, een moskee. Een serie woonwijken.En een tippelzone. Niet veel anders is de stad Korinte. Het is een belangrijke haven en handelsstad. Er wordt goed geld verdiend en uitgegeven.Door de vele mensen die er komen en gaan, zien de mensen 'het breed'. Er kan en mag veel. En er is de grote rosse buurt, geëxploiteerd door de Artemistempel. En zo voort.
U ziet: Sleutel is niet bang voor moeilijke bijbelgedeelten. Dat brengt me op de keuze van de bijbelvertaling. Hoewel Sleutel uitgaat van de NBG-vertaling, zou ik zelf de Groot-Nieuwsvertaling gebruiken of Het Boek; de NBG blijft nu eenmaal moeilijk met een voor onze tijd achterhaald taalgebruik. Uit wat ik tot nu toe geschreven heb, zal duidelijk zijn dat Sleutel in de eerste plaats geschreven is voor persoonlijke bijbelstudie; er worden aan de lezer zo nu en dan vragen gesteld die niet iedereen zo gemakkelijk zal beantwoorden in een groepje, zelfs niet in gezinsverband. Toch weet ik uit eigen ervaring en van wat ik van anderen hoor dat Sleutel het aan tafel uitstekend doet.
Aantrekkelijk uiterlijk
De boekjes - elk kwartaal komt er een nieuwe uit van 96 pagina's - zien er leuk uit. Ze hebben een lekker formaat (18 x 12 cm), een kleurige omslag en de tekst wordt opgevrolijkt met humoristische tekeningetjes. Het taalgebruik is dat van jongeren: aan Engelse woorden geen gebrek. Naast de dagstukjes heeft ieder nummer een aantal vaste rubrieken: Special heet het hoofdstuk waarin - en nu wel diepgravend, maar zeer leesbaar een bijbels begrip uitgewerkt wordt: het offer (1996, nr 2), de namen van God (1996, nr 3) en profetie (1996, nr 4). In de rubriek Hamvraag wordt, alweer: heel grondig, een vraag van een lezer besproken. Dit jaar achtereenvolgens over samenwonen, over relaties, over de doop. En dan heb ik de boek- en CD-besprekingen nog geen eens genoemd.
Ook voor ouderen
Ik hoop duidelijk gemaakt te hebben dat u, als u opgroeiende kinderen heeft, Sleutel zeker eens zou moeten proberen. Waarschijnlijk betekent het ook een verrijking van uw eigen bijbelgebruik. Mijn vrouwen ik hebben diverse dagboekjes geprobeerd of bekeken: Leidraad, De kracht van hunne kracht, Okke Jager, de stukjes uit Visie, enz., enz., enz. Je krijgt de indruk dat veel van die boekjes uit in stukjes geknipte of ingedikte opgewarmde preken bestaan. Hoe dan ook: we zijn aan de Sleutel blijven hangen. De jeugdige belevingswereld waarvan uitgegaan wordt en het taalgebruik storen ons absoluut niet. Integendeel, we voelen ons maar al te vaak aangesproken. Nog één ding: wie kiest voor gebruik aan tafel zou er goed aan doen meer dan één exemplaar te nemen. Zelf meelezen werkt het beste; niet iedereen is volledig op luisteren ingesteld. En, een zoon of dochter die inderdaad aan zelf stille-tijd-houden toekomt, is zeker een Sleutel waard. Sleutel is een uitgave van de Internationale Bijbelbond, Postbus 352, 4100 AJ Culemborg. Hier kunnen ook proefnummers aangevraagd worden (tel. 0345 - 517834).
P.S. Ik ken een Ned. Geref. Kerk waar de jeugdouderlingen de kerkenraad voorgesteld hebben alle 16- en 17--jarigen een abonnement op Sleutel te geven.
Noot:
1 Zie: Opbouw van 28 juni 1996, blz. 245