Persschouw
1996-06-14
De 0 is van organist- Jaargang 40
- nummer 12
Een sleute1fituur in het kerkelijk gebeuren is de organist. Maar bijna overal in onze kerken gaat de goede man of vrouw schuil achter z'n orgel, of achter een gordijntje. En hoe vaak wordt dat niet gezegd, ..het orgel speelt nu ..;"
alsof dat orgel helemaal vanzelf al die klanken tevoorschijn weet te brengen.
Tot in de vorige eeuw, en hier en daar zelfs tot in deze eeuw, was orgelmuziek eigenlijk uit den boze. Als er al een orgel hing in Gereformeerde kerken - vaak nog van voor de reformatie, of later aangepast op initiatief van de stedelijke overheid - dan mocht dat hooguit gebruikt worden voor en na de diensten.
In de dienst maakte men gebruik van een voorzanger, vaak de plaatselijke schoolmeester en/ of koster.
Voorzanger
In de tijd van de vroege reformatie droeg zo'n man die naam terecht: hij zong de gemeente de psalmen voor, regel voor regel. Die psalmen en hun melodieën waren immers allemaal nieuw en vreemd? Later was hij degene die bij het inzetten van een lied de juiste toon aangaf Wanneer kerkeraad en gemeente zover waren, en er genoeg geld in kas was, ging men over tot de aanschaf van een orgel.
Vak apart
En daarmee deed de .figuur van de organist zijn intrede. De taak van de organist was en is nog steeds de muzikale ondersteuning van de gemeentezang en de omlijsting van de erediensten.
Van de kennis en de vaardigheden van de organist, en van de bereidheid van gemeente en predikanten, hangt het af of en hoe die taak verder gestalte en kleur krijgt. In tal van gemeenten blYft het bij het zaterdagse orgelbrie.1Je.Hooguit in voor- en naspel komt iets van de organist zelf naar voren. Daarnaast zijn er tal van gemeenten waar de organist in zaken van liturgie een grote eigen inbreng heeft.
Samenwerking
Over drie zaken is in kerkelijke kringen altijd het meest te doen: over de preek, over het kerkgebouwen over het orgelspel.
Dat maakt dat een goede samenwerking tussen predikant, koster en organist van groot belang is.
En van de gemeente wordt op z'n minst gevraagd te beseffen dat een echte eredienst meer is dan alleen maar een goede preek. Heel de eredienst. van het orgelspel voor de dienst tot en met de laatste tonen bij het verlaten van de kerk, moet als een offer gezien worden.
En een offer aan God moet verantwoord zijn, stijlvol. verzorgd. Om zover te komen, moeten de drie meest betrokken dienstknechten in het Huis des Heren op elkaar aan kunnen.
Kerkmuziek
Naast de nodige vaardigheden om te kunnen musiceren moet de organist ook beschikken over betrokkenheid bij het kerkelijk leven. Het is niet zomaar muziek die hij maakt en stimuleert, het is kerkmuziek. Ook muzieknoten spreken geloofstaal. Is hij of zij in staat uit de gemeente te halen wat er in zit?
En uiteraard speelt ook de kwaliteit van het instrument een grote rol. Mensen schrikken nogal eens van de kosten die een orgel met zich meebrengt, aan nieuwbouw, restauratie of gewoon onderhoud. Maar dat mag geen beletsel zijn: ook het orgel speelt in de offerdienst van de gemeente een rol.
Opnieuw een artikel van de hand van Drs. E.H. van der Weide, predikant te Nijverdal, dat hij publiceerde in het 'Gereformeerd Kerkblad' voor de provincies Drenthe, Flevoland en Overijssel.
Hier wordt op een verantwoorde en stimulerende manier geschreven over de functie. die gemeenteleden 's zondags op de orgelbank en in de kerkbank hebben te vervullen. Wanneer we ons de stijl van Psalm 100 steeds meer eigen maken. zal de HERE als de God van het Verbond de lof ontvangen, die Hem eeuwig toekomt!
Enschede, O. Mooiweer