Vrijheid en solidariteit
1995-01-27
Onlangs debatteerden een vakbonder en een econoom over de winkelsluitingswet bij NOVA. De econoom noemde als argument vóór het openstellen van winkels op zondag, dat het publiek daardoor een grotere vrijheid zou krijgen om inkopen te doen op een voor hen geschikt tijdstip. Je kunt nu immers lang niet altijd iets gaan kopen op het moment, dat je er behoefte aan voelt.- Jaargang 39
- nummer 2
Een grotere vrijheid van de consument zou, volqens de econoom, bovendien een forse impuls aan de werkgelegenheid geven.
Offer
Meer mensen aan het werk, grotere vrijheid voor het kooplustige publiek, wat wil je nog meer? De vakbondsman vroeg hoe het dan moet met winkeliers, die hun zaak niet op zondag willen openhouden. Ook dat mocht van de econoom een kwestie van vrijheid zijn. Net zo min als iemand gedwongen kan worden op zondag boodschappen te doen, kan iemand verplicht worden z'n zaak open te houden op de eerste dag der week. Wie sluiten wil, moet dat vooral doen. Aldus de econoom.
Het argument van de vrijheid. Dat ieder mag doen en laten wat hem het best uitkomt. Dat argument klinkt mooi, maar het klopt niet. Iedere middenstander kan uitleggen dat hij, als al z'n collega's wèl op zondag open zijn, niet kan achterblijven zonder zichzelf uit de markt te prijzen. Het is geen lood om oud ijzer-keuze. Een winkelier, die principieel dicht blijft op zondag waar anderen de kassa gewoon door laten rinkelen, brengt een offer.
Hij derft inkomsten. En da's geen vrije keuze meer. Want zo kunnen winkeliers economisch gedwongen worden hun zaak ook maar open te houden.
De vrijheid waar de econoom het over heeft, is de vrijheid van de sterkste.
Positief
Het tweede dat me opvalt, is dat het niet alleen christenen zijn, die zich tegen de opening van winkels op zondag verzetten. Ook anders en nietgelovigen hebben bedenkingen. Zij het met andere argumenten. Bijvoorbeeld dat het sociale leven van mensen ontregeld wordt als de zondag als vaste vrije dag wegvalt. Of dat het milieu er verder onder zal lijden. De consumptie zal immers toenemen, als de winkels meer open zijn. Mensen zullen sneller toegeven aan de drang iets te gaan kopen als er altijd wel ergens een winkel open is.
Ik vind dat positief, dat er kennelijk ook veel niet-christenen zijn, die het belang van een vaste rustdag erkennen.
Het is kennelijk nog niet zover, dat bijbelse leefregels alleen nog van belang zijn voor een steeds kleiner wordend groepje gelovigen. Ook al worden we geregeerd door een kabinet zonder directe binding met het christelijk geloofsgoed.
Toch is er wel enige reden tot zorg. De discussie over de winkelsluitingswet is aangezwengeld door D'66-minister Wijers van economische zaken. Dat D'66 en ook de VVD als liberale regeringspartijen de zondagsrust willen uitleveren aan de persoonlijke vrijheid van ondernemers en consumenten ligt voor de hand. Maar, dat een sociaaldemocratische partij als de PvdA daaraan lijkt te willen meedoen, is bevreemdend. Het paarse kabinet met PvdA lijkt een beleid voor te staan, dat meer liberaal dan sociaal is.
En dat zou kunnen leiden tot een samenleving met veel persoonlijke vrijheid, maar zonder voldoende solidariteit om de zwakken te beschermen.
In Christus
Tenslotte, vanuit christelijk perspectief zijn 'persoonlijke vrijheid en solidariteit even belangrijke zaken. Niet in zich- .
zelf echter, maar alleen in Christus kunnen zowel vrijheid als solidariteit op een goede manier tot hun recht komen. Want alleen in Christus hebben mensen werkelijk de vrijheid om een offer te brengen ten gunste van de zwakkere broeder of zuster.
Daarom, als het er echt op uitdraait, dat onze samenleving zo liberaliseert, dat de solidariteit in het gedrang komt, zullen juist de kerken de mensen die daar slachtoffer van zijn op moeten vangen om hun recht te doen.