Kerst, Goede Vrijdag en Pasen in de Koran
1995-03-24
- Jaargang 39
- nummer 6
De voorloper: Arius
In het begin van de vierde eeuw trad een man op in Egypte die Arius heette.
Hij was priester in de Christelijke kerk van de stad Alexandrië, zag er imponerend uit, had een goede stem en was zeer begaafd. En hij kwam met een andere, afwijkende leer aangaande Christus! Zijn visie valt in vier punten samen te vatten:
* Er was (een tijd/eeuwigheid) toen Hij (Jezus) er niet was
* Christus kent de Vader niet zoals de Vader de Zoon kent
* de Zoon had in principe kunnen zondigen, al deed Hij ’t niet
* Christus wordt 'Gods Zoon' genoemd!Het is een eretitel.
De Zoon is, hoe dan ook, minder eeuwig dan de Vader. Dat is een kenmerk van de vader-zoon relatie: een vader is er altijd eerder dan een zoon. Een zoon dankt zijn ontstaan aan de vader en niet omgekeerd. Dat is logisch. Ook hier blijkt een kloof in kennis en ervaring tussen Vader en Zoon, en ook in wezen, in eeuwigheid.
Er ontstond over dit alles een enorme controverse, die heeft geleid tot het bijeenroepen van het concilie van Nicea in 325. Arius' leer werd daar veroordeeld. We vinden de weerslag van die veroordeling op vele plaatsen, o.a. in artikel 6 van de NGB waar hij, samen met andere ketters met naam en toenaam genoemd wordt als een dergenen wier leer Christenen slechts kunnen afwijzen. Ons heil is ermee gemoeid.
Nog vele eeuwen lang waren er echter Arianen. Pas rond de 6e of 7e eeuw verdwijnen ze als groepering van het wereldtoneel. Wie meent dat sinds die tijd ook hun opvatting verdwenen is, maakt echter een grote fout. Arius heeft tenminste tweeërlei nazaten te weten de Jehovah's Getuigen en de Moslims 1. Het behoeft nauwelijks betoog dat die twee groepen onderling sterk verschillen; in hun Christologie echter, hun visie op Christus bestaat er een gemeenschappelijk kenmerk.
De Islam We laten hier de visie van Jehovah's Getuigen buiten beeld en concentreren ons op de Moslims. Wat geloven die dan aangaande Christus en waarin wijkt dat af? En ook: is dat ernstig? Het is duidelijk dat Moslims en Christenen heel wat gemeen hebben in ons geloof in God als Schepper en Onderhouder van de aarde en haar volheid. Een vergelijking met mensen die Hindoegoden aanbidden of het Nobele Achtvoudige Pad van de Boeddha begaan laat ons dat zien. Dan blijken moslims ons 'theologisch' veel en veel nader te staan! In de Koran komen we vele namen en ook zaken en begrippen tegen die we ook in de Bijbel aantreffen.
De Islam is immers de enige na- Christelijke wereldreligie en dat is in de inhoud van de Koran naspeurbaar.
(Dit zeggend ga ik andere wegen dan moslim-exegeten; dat zal wel geen grote verwondering wekken.)
Overeenkomsten en
verschil
Zijn de overeenkomsten tussen Bijbel en Koran snel duidelijk, datzelfde geldt ook van de verschillen in verkondiging tussen beide boeken. Het meest wezenlijke verschil in boodschap zit echter niet in de verkondiging aangaande God de Vader, die in de Koran nooit 'God de Vader' heet, overigens.
Het verschil is vooral te vinden in de opvatting aangaande God de Zoon.
Het is bij de Tweede Persoon van de Drieënige God dat de immense verschillen in opvatting zich manifesteren.
Met andere woorden de wegen gaan uiteen bij de vraag van Christus zelf: "Wat dunkt u van de Christus?
Wiens Zoon is Hij?"
Een groot Profeet
Voor de Moslims is Isa, Jezus, een groot Profeet, samen met Mohammed.
"Vrede en zegeningen van Allah zij op hen" staat in islamitische boeken vaak achter zijn naam. Dat gebeurt alleen bij Issa, Jezus, en bij Mohammed. Isa is een zeer groot mens, een van de grootste Profeten. Heel wat moslims geloven dat Hij eens de trompet zal steken en de Oordeelsdag zal aankondigen.
Men schat Isa zeer hoog in en gelooft dat hij de 'Masih' was (wat wij met 'Messias' vertalen), noemen Hem 'het Woord van God' en geloven in zijn maagdelijke ontvangenis door Maria.
Daarin gaan ze verder dan menig modern theoloog!
Hij is echter geen God! De term 'Zoon van God' kan men niet voor Hem gebruiken en, als dat al kan, dan hoogstens in zuiver overdrachtelijke zin.
God hééf geen Zoon; geen enkel wezen is ooit in zijn buurt gekomen. Niemand komt zelfs in de verste verte op zijn niveau. Hij heeft geen zoon; het geeft aanstoot te denken dat er een God en godin samen een zoon voortgebracht hebben.
Opvallend: de waarheid van de Drieënigheid en de vleeswording zijn de thema's die Christenen en Moslims verdeeld houden.
De vraag voor ons vandaag is de vraag: Is Jezus echt de Zoon van God of lijkt Hij dat? Heet Hij zo? Is het een eretitel? En ook: is de Zoon van God echt.mens geworden of lijkt dat zo?
Over beide thema's lezen we natuurlijk in de Bijbei en ook in de Koran. We vinden voorbeelden van de afwijzing van Jezus als de Zoon van God.
Tweeëndertig keer heet Isa 'de Zoon van Maria', van Marjam. Dat tegen één keer in de Evangeliën! (Markus 6:3) Daar zit tegelijk een belangrijk gegeven in besloten.
Volgens sommigen is de naam 'tsa' verwant met Ezau! Dan zou in die naam kunnen meespelen dat de Joden Jezus verworpen hebben zoals Jakob, de stamvader van het volk Israel, zijn broer Ezau steeds een hak heeft gezet.
Te bewijzen valt het niet, maar 't is denkbaar dat een polemisch doel meespeelt.
Zoals de moslims in elk geval heel duidelijk zeggen dat zij 'zonen van Abraham' zijn via de lijn van Ismael.
De vraag is dus: Wie van de twee is de uitverkoren zoon: Ismael of Izaak?
Een tweede ding is dat steeds blijkt dat in het Midden-Oosten mensen hun kinderen noemen naar de vader, niet naar de moeder. Als Isa 'de zoon van Marjam' heet, kan dat twee verschillende dingen betekenen: a. er wordt op geattendeerd dat hier iets heel bijzonders met de geboorte van Jezus is gebeurd.
b. er wordt op gewezen dat Isa niet . Gods Zoon is.
Naar ik denk, zijn beide dingen het geval. Moslims geloven dat Jezus geen menselijke vader heeft gehad.
Marjam/Maria is de enige vrouw die bij name in de Koran wordt genoemd.
Er wordt met nadruk gezegd dat ze zuiver is en kuis. Moslims geloven in 'een maagdelijke geboorte'. (Soera 3:42-47 en Soera 19:16-21.
"Zie, de engelen zeiden: '0 Maria!
God heeft u uitgekozen en u gereinigd - u uitgekozen boven de vrouwen van alle volkeren. 0 Maria! Aanbidt gelovig de Heer. Werp u voor Hem ter aarde en buig u in gebed neer, met hen die zich neerbuiqen.t]: Zie de engelen zeiden: 0 Maria! God geeft u blijde boodschap van een Woord van Hem: zijn naam zal zijn Jezus Christus, De Zoon van Maria, die in eer gehouden wordt in deze wereld en in het Hiernamaals en van het gezel schap van hen die God het naaste staan." 0 Toen zei zij: ,,0 mijn Heer.
Hoe zal ik een zoon hebben, als geen man me heeft aangeraakt?" Hij zei: "God schept wat Hij wil. Als Hij een Plan heeft verordineerd, hoeft Hij slechts te zeggen: 'Wees' en het is er. En God zal hem het Boek en Wijsheid leren. de Wet en het Evangelie.
Dan zal hij naar het volk Israel gaan.
zich kenbaar maken en onder andere zegen: 'Ik ben tot u gekomen om de wet te bevestigen die voor mij was.I) Het is God. die mijn Heer is en uw Heer. Aanbidt Hem dan. Dit is de een weg die recht is." Zo staat het in Soera (hoofdstuk) 3:42-47.
In Soera 16. die naar haar genoemd is.
de Soera van Marjam. staat er nog bij dat ze zegt: ..Hoe zal ik een zoon hebben.
gezien het feit dat geen man me aangeraakt heeft en ik niet onkuis ben?" De engel geeft Gods antwoord: ..Dat is gemakkelijk voor Mij. Wij willen hem als een teken voor de mensen en een genade van Ons aanwijzen. Het is een aangelegenheid die aldus besloten is."
Geen aardse vader
Isa wordt geboren zonder aardse vader.
zoals Adam en Eva zijn geschapen zonder aardse vader én moeder!
Bij God is mogelijk wat voor ons onvoorstelbaar is. Precies dat argument vinden we in het derde hoofdstuk van de Koran (3:59) Mijn Engelse tekst heeft als kanttekening o.a. dit: ..Na een beschrijving van de hoge positie die Jezus als profeet inneemt. treffen we hier een volstrekte afwijzing aan van het dogma dat hij God was. of iets meer was dan een mens. Men zegt dat hij zonder aardse vader werd geboren.
Adam werd ook geboren en nog wel zonder menselijke vader en moeder.
Met betrekking tot ons fysieke lichaam moet men zeggen dat we stof zijn. In Gods oog is Jezus net zozeer stof als Adam dat was of de mensheid dat is Jezus' grootheid komt voort uit het goddelijke gebod 'wees'; daarna was hij - meer dan stof - een groot geestelijk leider en leermeester ..2.
De Here Jezus is volgens Moslims dus niet de Tweede Persoon van de goddelijke Drieënigheid. zoals de Kerk daar later over is gaan spreken. De 'Heilige Geest' die een keer genoemd wordt als degene die Jezus' wonderbaarlijke geboorte mogelijk heeft gemaakt is een kracht die Allah stuurt.
niet de Derde Persoon van de Goddelijke Drieeënigheid. Hij komt dicht in de buurt van wat Jehovah's Getuigen zeggen: ..Gods werkzame kracht". die uitvoert wat God wil dat gebeurt
Zelf nooit gezegd ...
Jezus heeft ook zelf nooit gezegd dat Hij Gods Zoon is. Dat is door zijn volgelingen beweerd! Op de Dag van het Oordeel zal Hij tegen ons getuigen ...
De meest dramatische tekst in dezen vind ik zelf in Soera 5 van de Koran. In vers 112 lees ik: ..Op een dag zal God de apostelen vergaderen en vragen: Welke antwoord hebt gij van de mensen ontvangen op uw onderricht? Zij zullen dan zeggen: 'Wij hebben geen kennis. Gij kent volledig alwat verborgen is.' Dan zal God zeggen: '0 Jezus.
zoon van Maria! Vertel mijn genade aan u en uw moeder. Zie! Ik bekrachtigde u met de heilige geest. zodat ge in uw kinderjaren en in volwassenheid sprak.' 0 En zie: God zal zeggen: '0 Jezus. zoon van Maria! Hebt ge tot de mensen gezegd: aanbidt mij en mijn moeder als goden. afbreuk doend aan de ene God?' Hij zal zeggen: 'Eer aan U. Nooit heb ik kunnen zeggen waar ik geen recht op had. Had ik zoiets gezegd.
Gij zoudt het geweten heben. Gij weet wat in mijn hart is. hoewel ik niet weet wat in het uwe is. Want gij kent volledig alwat verborgen is.' Nooit heb ik tot hen iets gezegd dan wat Gij me geboden had te spreken. te weten: 'aanbidt God. mijn God en uw God' ...
Christenen hebben het dus niet van Jezus zelf geleerd dat Hij Gods Zoon zou zijn ... Hij zal zelfs in het oordeel tegen ons getuigen! Als de Koran waar is zijn wij verdoemd. Dan hebben we uitgerekend de ergste zonde begaan die er volgens de Islam bestaat. We hebben iets of iemand op Gods niveau geplaatst. De zonde van het 'shirk' is het islamitische equivalent van ..de zonde tegen de Heilige Geest" ...
Er zit in het islamitische verhaal nog veel meer waar je van alles over zou kunnen zeggen. Verhalen over Jezus in de Koran die vveverder alleen in de apokriefe evangeliën teqenkornen.Wat zit daar achter? We weten het niet.
Welke visie hadden de Christenen op Maria. in Mohammeds tijd en naar zijn ervaring? Heeft Mohammed op zijn reizen inderdaad een 'ketterse' monnik Bahira ontmoet en heeft die hem beïnvloed in een volledig misverstaan van de inhoud van de Bijbel? Het zijn alle zeer interessante vragen waar niemand. naar mijn idee. het antwoord op weet. Belangrijk is echter dit: Volgens Moslims is de Koran niet van Mohammed afkomstig. maar van God.
Door bemiddeling van engelen is de Koran bij de mensen gekomen. Hij komt dus rechtstreeks uit de hemelse gewesten.
Geen Hemelse Vader
Dat boek heeft dus tenminste één spits anders dan de Bijbel. En die betreft de Zoon. Er wordt in toegegeven dat Maria zijn moeder is. dat zij geen aardse vader voor het kind had en toch kuis was. En daar blijft het bij! In de Koran is geen ruimte voor een Zoon van een aardse moeder en een Hemelse Vader.
Er is geen Zoon des Mensen die zal terugkeren op de wolken des hemels.
Er is geen zoon die is opgevaren naar de Vader en die daar zit aan de rechterhand van de Vader. Er is geen Zoon die 'een Hemelse Hogepriester' is en die ons langs het voorgangsel laat gaan tot de troon der genade. Er is geen Zoon die voor ons bidt en pleit.
die dat doet als Iemand die tegelijkertijd aan ons menszijn en aan de goddelijkheid van de Vader deel heeft. Hij is niet de Grote Bruggenbouwer. niet waarachtig God en waarachtig Mens beide!
De 'Isa' van de Koran heeft een bijzondere geboorte en ook eenoijzondere levensloop. Hij heeft een bijzondere moeder en geen aardse vader. Omdat Hij echter ook geen Hemelse Vader heeft. hebben wij mensen die ook niet.
Hebt u die ene uitspraak in de Koran opgemerkt? ·u weet wat ik in mijn geest heb maar ik weet niet wat u in uw geest hebt.' Dat is Arius' visie ten voeten uit. Je mag van Arius Jezus eventueel 'Gods Zoon' noemen. Mits je dat maar bedoelt als beeldspraak.
of als een eretitel. Maar je mag het niet zo letterlijk bedoelen dat God een Zoon hééft!
Verontrustende vragen
Wat bedoelt Paulus in Galaten 1:8 als hij het heeft over een ander ... zelfs een engel uit de hemel. die een ander evangelie brengt dan ik heb gebracht.
die zij vervloekt."
Ten tweede is er dat woord in 1 Johannes 4: ..Iedere geest die belijdt dat Jezus in het vlees gekomen is. is uit God; en iedere geest. die Jezus niet belijdt is niet uit God. En dit is de geest van de antichrist. waarvan gij gehoord hebt dat hij komen zal. en hij is reeds in de wereld." (2.3) De beslissingen vallen bij Jezus! Hij is degene aan wie velen zich stoten. Hij is ook een val en opstanding van velen.
Wij moeten ons afvragen: wat maakt nu precies die Vleeswording tot zoiets aanstotelijks dat zovelen te hoop lopen om dat aan te vechten? Het antwoord is: daar Iigt de basis van onze hoop! In wat de Here Jezus voor ons is komen doen ligt onze hoop. En in Wie Hij in zichzelf is. In de Bijbel zegt Hij: ..Wie Mij gezien heeft heeft de Vader gezien". In zijn aangezicht zien we Gods heerlijkheid. (2 Korinthiërs 4:6) Dat is het verschil tussen het Woord voor ons en voor de Moslims.
En wat een verschil!
Noten:
1. Arius wordt in positieve zin vermeld in Jesus. A Prophet of Islam van Muhammad Ata ur-Rahim. MWH London Publishers. 1979. Hij is een van de mensen in de Christelijke traditie die echt wist wie Jesus was ...
2. A. Yusuf Ali. The Holy ûur'en. Text, Translation and Commentary. The Islam ic Foundation.
Leicester. noot 398. p.138.