Ex Libris
1995-04-07
Een nieuw boek van Yvonne Keuls- Jaargang 39
- nummer 7
"Is this a mercedes?" Dat zinnetje is een leidmotief in de laatste roman van Yvonne Keuls: Lowietjes smartegeld, of: Het gebit van mijn moeder. "Is this a mercedes?" vroeg de Jap. Hij eiste de sleutels op, maar het bleek dat hij niet kon rijden, hij botste direct tegen een boom en plonsde toen in de kali.
De ik, een jongetje van een jaar of vier, stond te juichen en te springen van plezier, toen de Jap druipnat op de wal klauterde. Woedend smeet de Jap het kind door de lucht; de moeder kwam aanrennen, zag dat het kind bloedde en ging als een furie protesteren op het Japanse hoofdkwartier. Het gevolg was dat ze aan een pilaar werd vastgebonden en tot bloedens toe werd afgeranseld, Haar kaak werd daarbij verbrijzeld. U begrijpt dat zich dit afspeelde in Indië tijdens de Japanse bezetting.
"Is this a mercedes?" Heel veel jaren later, als Lowietje taxichauffer is en een Japans tderistengezin in zijn wegen heeft, stelt de vader diezelfde vraag en dan slaan bij Lowietje de stoppen door ... Yes, mister Pappiejap, this is a mercedes. Where did I hear that before? Once upon a time ... to cut a long dreadful story short ... mijn moeder werd door een van uw geachte spleetneefjes aan een marmeren pilaar vastgebonden en finaal in elkaar gehengst, zodat ze nu geen kaak meer over heeft, geen kin en geen tand in haar mond, en iedere nacht in haar bed ligt te huilen van de pijn, van de aangezichtspijnen, nog stééds, mister Pappiejap, en er is geen hoop op genezing, er is geen hoop voor haar, er is niets, alleen die verdomde pijnkliniek waar ik haar twee maal per week naar toe moet brengen voor een behandeling die geen moer uithaalt. Niets, mister Pappiejap.
En uw regering heeft nog steeds geen cent aan dat mens uitbetaald ...
Zo gaat dat nog een poosje door. De Japanner begrijpt er natuurlijk niets van en zegt tot overmaat van ramp dat Holland zo 'nice ' is en ook nog: ..this is really a very nice mercedes". Dat doet bij Lowietje de gal overlopen en hij zet het hele Japanse stel uit de auto. Uiteraard gaat dat met krachtige taal gepaard, maar de gevoelige lezer die zich daaraan stoot, kan aan dit boek beter niet beginnen, Het tweede leidmotief, dat hebt u al begrepen, is het smartegeld waarop Lowietjes moeder jarenlang gehoopt heeft, maar dat ze nooit heeft gekregen.
Tenslotte, als zijn moeder niet meer leeft, krijgt Lowietje die uitkering.
En daar koopt hij dan een mercedes voor! Maar wel, om die voor een heel goed doel te gebruiken, Meer vertel ik u niet over de inhoud, er moet nog wat overblijven voor de lezer.
Het boek is volgens mij aan de ene kant heel anders dan we van Yvonne Keuls gewend zijn en dat zit naar mijn gevoel vooral in de stijl die op veel plaatsen cynisch is. Maar die stijl past uitstekend bij de inhoud en, zoals gezegd, wie meent dat zo'n taalgebruik geen pas geeft, moet dit boek dan maar ongelezen laten liggen, Hij of zij gaat dan wel voorbij aan de harde realiteit van het leven!
Toch past dit boek ook weer geheel in het werk van Yvonne Keuls die ons opnieuw confronteert met de ellende van mensen die aan de rand van de maatschappij terecht zijn gekomen.
Maar ... niet zonder hoop! Lowietje vindt tenslotte iets dat zijn leven doel en zin geeft: de zorg voor ánderen die zijn hulp en liefde nodig hebben.
Het boek telt 220 bladzijden, is verschenen bij Ambo in Baarn en kost f 29,90,