Breed spectrum aan boeken over de Geest
2007-05-25
Misschien is het wel typisch voor het werk van de Geest, dat de bui aan boeken van de laatste drie jaar over dit thema losbarstte met een boek dat de titel ‘Meer dan genoeg’ meekreeg. Een twaalftal boeken uit de kring van onze kerkelijke buren stip ik in dit artikel kort aan, maar had ik de kring iets wijder gemaakt, dan was ik misschien wel op het dubbele uitgekomen.- Jaargang 51
- nummer 11
‘Meer dan genoeg’ is een co-productie van predikanten uit Vrijgemaakte en Christelijke Gereformeerde kring.
Achter het boek ligt de wens om zowel degenen te bereiken die van de charismatische invloeden niets moeten hebben als ook anderen, die verlangen naar een opwekking in de gevestigde kerken.
‘Over’
Het gaat in het boek dan ook over de thema’s zoals ‘luisterend bidden’, ‘gebedsgenezing’ en ‘het spreken in tongen’. Met mooie gedachten over het werk van de Geest in het lijden, soms prikkelend, bijvoorbeeld met de poging om tongentaal te duiden als spreken in vreemde talen en niet (ook) als klanktaal. Maar vaak is het ‘schrijven over’, zoals in de weergave van een genezingsdienst van Jan Zijlstra. Zou één van de auteurs wel eens een conferentie van New Wine of de Charismatische Werkgemeenschap hebben meegemaakt, denk je al lezend in het boek? Of een predikanten-retraite in Houten?
Opener
Een vervolgbundel kwam twee jaar later en dat was ‘meer dan een aanvulling’ en geregeld dus een heuse koerscorrectie. Zo begint E.A. de Boer bij een ‘direct’ profetisch woord niet meteen over de canon die toch al afgesloten is. Maar hij onderscheidt een zekere gelaagdheid in het profetische spreken, waarbij het ook meer kan liggen in de sfeer van bijzondere leiding in je leven. De ‘Houten’-gangers vanuit CGK en GKv zullen meer (h)erkenning vinden in dit boek, zo schat ik in. Het was daarmee nog niet afgelopen want, dit jaar verscheen een derde verzamelbundel, naar aanleiding van een congres in Kampen aan de Theologische Universiteit, met de titel Levend water. Van de drie is dit boek het boeiendst, en dat niet alleen omdat de kring van auteurs breder is - zoals blijkt uit bijdragen van Cees van der Kooi (PKN) en Dick Westerkamp (NGK) - maar zeker ook, omdat in deze bundel de openheid voor en de affiniteit met het charismatische groter is dan in de andere twee boeken.
En nog meer
Een overeenkomst tussen de drie boeken is dat steeds meerdere auteurs een bijdrage leverden. Dat heeft zijn minkanten (samenhang, kwaliteitsverschil), maar het kan ook uitnodigen tot een verdiepend vervolg.
De laatstgenoemde bundel zou je kunnen overhalen om Tegenwoordigheid van Geest (Van der Kooi) of Christus ontvangen (Troost) te gaan lezen. Typerend voor het boek van Troost is het woord ‘ontvankelijkheid’ en boeiend is zijn aandacht voor de psychologische en communicatieve kanten aan geloven en geloofservaring. Daarin kruist dit warme boek het charismatische zonder het gereformeerde te verliezen.
Het vijfde Vrijgemaakte boek is van de hand van Gert Hutten. Dat is een boek dat helemaal van binnenuit als een soort getuigenis is geschreven (zoals je al hoort in de titel Verrast door de Geest). Een uitnodigende kant van dit boek is dat je hoort over Hutten’s eigen ups en downs in het ervaren van het werk van de Geest. Gevoegd bij de breedte van de thematiek en de vragen bij elk hoofdstuk leent dit boek zich prima voor bespreking op een kring.
Gaven van de Geest
Boeiend om te lezen vond ik een boek uit ‘Ede’, geschreven door theologen die werken aan aan de Christelijke Hogeschool en de opleiding voor Godsdienst Pastoraal Werk met de titel Gaven voor de gemeente.
In kort bestek hoor je over het werk van de Geest in Oude en Nieuwe Testament, met verderop in het boek hoofdstukken waarin ‘de gaven van de Geest’ belicht worden vanuit historisch perspectief (terug tot in de 2e eeuw). Bijzonder om vanuit zulke ‘oude’ ervaringen met het werk van de Geest te kijken naar het hier en nu. Zo gaat het op een gegeven moment over het ‘toetsen van ingevingen’ en dan is de nuchtere overweging: wekt een ervaring liefde tot God en de naaste op, of vreugde en vrede, dan kan het niet van de duivel zijn. Verwant is het boekje Stromen van levend water, waarin gaven als die van profetie, spreken in tongen, genezing en onderscheiding besproken worden. Daarbij zitten, net als in het vorige boek, kerkhistorische doorkijkjes. Maar ook de praktischgemeentelijke kant komt goed uit de verf. Zo vertelt Bottenbley over de zorgvuldige opzet van bevrijdingspastoraat in Drachten, om maar iets te noemen. Wie zich wil verdiepen in de bijbelstheologische kant van de gaven van de Geest en de vrucht van de Geest kan goed terecht in de boekjes van de nieuwtestamenticus Floor met gelijknamige titels.
Verdieping
De stevigste studies heb ik voor het laatst bewaard. Van Cees van der Kooi, hoogleraar charismatische theologie aan de VU, kwam een bundel uit met artikelen van zijn hand. Boeiend vind ik hoe Van der Kooi het werk van de Geest in verband brengt met de cultuur in de breedte (emotiecultuur). In het boek proef je verder dat Van der Kooi niet ‘over’ het charismatische schrijft, los van de eigen ervaring in de omgang met God en mensen.
Datzelfde geldt ook voor zijn voorganger Jan Veenhof. Veenhof is mee vanuit zijn studie en predikantschap in het buitenland al decennia lang geboeid door de charismatische kant van christelijk geloof en leven.
Steeds zoekt hij daarbij naar verbindende schakels tussen het gereformeerde (dat hij van huis uit meekreeg) en het charismatische. Dat levert boeiende artikelen op; onder andere rond thema’s als schepping en herschepping. Het is te vinden in de bundel Vrij gereformeerd.
Tenslotte noem ik nog het meest recente boek van Willem Ouweneel De Geest van God. Het is de opening van een reeks dogmatische studies van zijn hand. Bij alles aan verbondenheid met het gereformeerde (Ouweneel promoveerde in de filosofie met een studie binnen de Reformatorische Wijsbegeerte) is dit een stem uit de evangelische wereld. Zal die toch weer met een andere benadering bevruchtend werken in de gesprekken tussen gereformeerd en evangelisch? Dat is een vraag, waarop we in Opbouw zeker nog terugkomen.
E.A. de Boer (redactie), Levend water; Barneveld 2007 (180p.€ 16,90)
H. ten Brinke (redactie), Meer dan genoeg; Barneveld 2004 (168p.€ 13,75)
H. ten Brinke (redactie), Geestrijk leven; Barneveld 2004 (168p. € 13,75)
R.J.A. Doornenbal (redactie), Gaven voor de gemeente; Zoetermeer 2005 (256p. € 17.50)
L. Floor, De gaven van de Geest; Kampen 1999 (116p. € 11,50)
L. Floor, De vrucht van de Geest; Kampen 2004 (120p. € 13,50)
G. Hutten, Verrast door de Geest; Heerenveen 2004 (264p. € 17.50)
C. van der Kooi, Tegenwoordigheid van Geest; Kampen, 2006 (252p. € 17,50)
W.J. Ouweneel, De Geest van God; Vaassen 2007 (450p. € 39,95)
Ph. Troost, Christus ontvangen; Kampen 2006 (230p. € 14,90)
J. Veenhof, Vrij gereformeerd; Kampen 2005 (368p. € 19,50)
R. Westerbeek (redactie), Stromen van levend water; Amsterdam 2005 (134p. € 7,50)
Drs. Freddy Gerkema is lid van de redactie van Opbouw en predikant van de NGK te Amersfoort-noord.