Over een preek na het hoge water
1995-07-14
In het begin van dit jaar moesten de bewoners van een groot deel van het Rivierengebied evacueren vanwege het hoge water. Ook de bewoners van de Bommeierwaard moesten alles achter laten. Het was niet de eerste keer. Vijftig jaar geleden was de Bommelerwaard ook voor een groot deel leeg. Het begon op 6 september 1944, toen Zaltbommel moest evacueren en in de maanden daarna moesten steeds meer bewoners uit hun huizen weg, voor een groot deel omdat hun huizen door de beschietingen onbewoonbaar waren, totdat eind januari 1945 veel mensen in groepen de kapotte Bommelse brug over moesten naar het Noorden, in twee dagen moesten lopen naar Culemborg of Schalkwijk teneinde vandaar te worden vervoerd naar Friesland. Vijftig jaren geleden was de situatie anders dan dit jaar. Toen ging men op pad met tassen en koffers, nu evacueerden de meesten per auto en dus kon er heel wat worden meegenomen.- Jaargang 39
- nummer 14
Begin 1995 was er echter de dreiging van het water en was het dus nodig zoveel mogelijk naar boven te sjouwen.
Bij een doorbraak zou het water binnen de wallen van Zaltbommel 1 1/2 meter hoog komen te staan, maar daarbuiten zou het 2 1/2 en 4 meter worden. En in de waard zou het nog beroerder kunnen zijn. En dus moesten we weg. De maatregel van overheidswege was goed, maar gelukkig was alles voor niets.
Het water was hoger dan anders - we hebben hier elk jaar hoog water en dus zijn we wel wat gewend - maar de dijken hielden het dank zij het harde werken van een groot aantal mensen. Bij Heesselt ten noorden van de Waal en Hurwenen ten zuiden van de Waal liggen de zandzakken nog. In februari kwamen de 'toeristen' er naar kijken, maar nu trekt niemand er zich nog iets van aan. Die zakken horen er nu gewoon bij, totdat de dijkverzwaring echt gaat beginnen. Iedereen vindt inmiddels, dat het moet.
Het laatste weekend van januari waren we druk in de weer met het water, precies als in 1953; het volgende weekend waren we druk met het weer naar huis gaan en weer een week later werd in verschillende kerkdiensten aandacht besteed aan wat er was gebeurd. In de hervormde kerk van Rossum vlak bij ons preekte Ds. A.C. Korbijn. Ik neem er enkele gedeelten uit over:
"Het kon vandaag bijna niet anders dan over water gaan. Toch was het moeilijk een passend gedeelte te vinden.
In de bijbel gaat het vaak over water. Het water van de zee waarin de Leviathan huist, het monster dat mensen eet, het water waardoorheen je volgens het wereldbeeld van toen zo de onderwereld in kon drijven. Water dat dreigt, water waarin je kunt verdrinken.., maar ook water dat je schoon wast....heel even werd duidelijk hoe klein en kwetsbaar we zijn als het water komt en blijft komen. Zo klein en kwetsbaar als de mensen in de tijd van Noach."
In de preek werd daarna gewezen op de angst, waarin velen door het hoge water hebben geleefd. In het verhaal van Noach gaat het echter niet alleen over angst; het is vooral het verhaal van de rechtvaardige die dreigt onder te gaan in een wereld waar het kwaad tot aan de hemel reikt.
"Het verhaal van Noach gaat over al die momenten in een mensenleven, concreet of minder concreet, waarop de vloed op komt zetten en je als mens voor keuzes staat...Water staat daarin (In het verhaal van Noach - v.W.) voor alles waarin een mens verdrinken kan, voor chaos, voor dood, voor losgeslagen zijn van je ankers, voor niet weten waar je zult eindigen... Voor dat waarvan we weten, dat wanneer de grenzen die er door God aangesteld zijn, zoals Genesis 1 ons vertelt, wegvallen, dat we dan nergens meer zijn, verloren. Als God aan dat wat ons bedreigt geen paal en perk stelt, zo vertelt het verhaal van Noach, als het kwaad niet ingedamd wordt maar vrijelijk zijn gang mag gaan dan gaat de wereld onder. Niet over water gaat het in het verhaal van Noach, maar over het kwaad dat de wereld bedreigt zoals het water dreigen kan..."
In het tweede deel van de preek werd gesproken over 'het verhaal over de storm op het meer'.
"Misschien kunt u zich, na vorige week, beter voorstellen hoe bang die discipelen waren daar bij Jezus in de boot. Ze zagen het water komen en ze wisten zich machteloos. Ze stonden op het punt te vergaan, met man en muis, verzwolgen door de diepte, verloren. Ze waren nergens meer...En Jezus sliep.
Wie vorige week ook slecht geslapen heeft kan zich misschien voorstellen hoe verbaasd en wanhopig de discipelen geworden zijn van dat geslaap van hun Heer. Je hachje staat op het spel, het water stuwt hoog om je op, ze hozen, ze hangen in de touwen, en dan ligt er één rustig te slapen. De dijkgraaf die een dutje doet op het moment dat de dijk op bezwijken staat... Ook in dit verhaal moeten we bij het water niet alleen aan het meer van Galilea denken en aan een van de gemene, onverwachte stormen die daar op kunnen steken. Ook hier gaat de betekenis verder, en staat water voor alle machten die levensbedreigend kunnen zijn, waar je als mens klein bij wordt..."
Het wordt te veel voor één keer en dus ga ik de volgende keer verder.