Innerlijke bevrijding
1995-05-19
Het was een duidelijk bezorgde koningin Beatrix, die op bevrijdingsdag tot ons, haar volk, het woord richtte. Ze sprak van de "dreiging van een maatschappij die in ontbinding raakt."- Jaargang 39
- nummer 10
Maar ze kwam ook met een remedie: "Zoals volken zich moeten teweerstellen tegen tirannie van buitenaf, zo geldt voor ieder mens dat echte vrijheid pas mogelijk is na innerlijke bevrijding."
Eerst een paar kanttekeningen bij wat de koningin zegt over de maatschappelijke ontwikkeling. Typerend voor de Nederlandse samenleving was het "evenwicht tussen individueel en algemeen belang, tussen de vrijheid van iedere burger een eigen weg te gaan en het besef op elkaar te zijn aangewezen", aldus de koningin.
In '40-'45 hebben we meegemaakt waar het ontbreken van dat evenwicht toe leiden kan. De vrijheid van de individuele mens werd opgeofferd aan het algemeen belang van het Derde Rijk van Hitler.
Het andere uiterste vinden we daar waarde solidariteit tussen mensen ten prooi valt aan de vrijheid van het individu.
De koningin is nu terecht bezorgd dat het in ons land die kant op gaat: "Vereenzaming, criminaliteit en het buitensluiten van mensen zijn mede het gevolg van een gebrek aan belangstelling voor elkaar." (...) "Er zijn tekenen, die wijzen op een reëel gevaar van langzaam afglijden naar een egocentrisch denken en handelen, dat de vrijheid van medemensen aantast. Wezien verschijnselen van onverdraagzaamheid en ontbrekend medegevoel."
Ontbrekend medegevoel
De koningin laat het in haar bevrijdingstoespraak echter niet bij het verwoorden van haar bezorgdheid. Er moet iets gebeuren om het tij te keren.
Ze roept ons op om "ons met overtuiging in te zetten voor het behoud van alles wat de mensenrechten en de werking van de democratie waarborgt." En: "Het vereist een doorbreken van onverschilligheid en het overwinnen van gevoelens van haat."
Maar waar vindt een mens de kracht om verdraagzaam te zijn en tolerant, Iiefhebbend in plaats van haatdragend?
De koningin: "Echte vrijheid is pas mogelijk na innerlijke bevrijding" (...) als "zijn kracht vanuit het eigen hart komt."
Toen ik haar dat hoorde zeggen schoot me dit woord van de Here Jezus tebinnen: "Uit het hart komen boze overleggingen, moord, echtbreuk, hoererij, diefstal, leugenachtige getuigenissen, godslasteringen" (Mattheüs 15:19).
Inderdaad, innerlijke bevrijding is nodig, een hart dat vrij is van de verslaving aan het kwaad, aan egoïsme, aan intolerantie.
Maar vervolgens werpt de koningin ons op onszelf terug. Want de kracht om tot die zo nodige innerlijke bevrijding te komen vinden we, volgens haar, in ons eigen hart. Wij geloven echter, dat een nieuw en vrij bestaan veeleer buiten onszelf te vinden is. In het spoor en in de kracht van onze Heiland Jezus Christus.
Van Gods kant is Hij ons gegeven om ons ontspoorde leven weer in goede banen te leiden.
Met Hem sterven, met Hem opstaan, dat maakt een mens vrij om lief te hebben, te vergeven en te aanvaarden, om eerst het Koninkrijk Gods van vrede en recht te zoeken.
Kracht voor bevrijding
Schrijf ik dit nu om eens even kritiek op de koningin te kunnen geven? Nee, veeleer om onszelf ervan te doordringen, dat wij in het evangelie een unieke boodschap hebben, die werkelijk remedie biedt tegen datgene waarvan we in 1945 zeiden: Dat nooit weer. Om in ons eigen persoonlijke en kerkelijke leven te laten zien dat de gezindheid van Jezus Christus onder ons leeft (Filippenzen 2:1-11). En dat er daarom geen plaats kan zijn voor een gezindheid die ruimte geeft aan haat, aan racisme en discriminatie.