"Het geloof in Jezus Christus moet mensen raken"
1995-05-19
Ds. Wim Rietkerk in gesprek met Victor van Heusden - Jaargang 39
- nummer 10
Een vrij kleine, gedrongen gestalte. Heldere, beweeglijke ogen. Vrolijke grijsblonde krullen zijn blijvend in gevecht met een oprukkende haarlijn. Over de veertig, da 's duidelijk.
Elke zondag in de kerk. Nou ja, bijna elke zondag. Nederlands Gereformeerd. Vader van vier kinderen. Denker, doener en dromer van beroep. Aangenaam: Victor van Heusden.
Een vluchtig portret van een man.
Terwijl dit artikel eigenlijk niet gaat over die man, maar over zijn droom.
Zijn droom heeft, in tegenstelling tot de meeste overige dromen, een naam.
Stichting De Spil. Centrum voor christelijke spiritualiteit en levensstijl, verduidelijkt het foldertje van de stichting.
Uit datzelfde foldertje:
De Spil wil een plaats zijn waar hemel en aarde elkaar raken. De persoon van Jezus Christus staat voor ons centraal. De Spil sluit met de boodschap van het Evangelie aan bij de leefwereld van de deelnemers...
Als ik het zelf probeer te formuleren: De Spil is een centrum waar jonge (en oudere) mensen uit alle kerken kunnen nadenken over hun geloof in Christus. Een centrum dat probeert de brug te slaan tussen het Evangelie en het dagelijks leven.
Een jaar of twee bestaat zij nu, die stichting De Spil. En nog steeds heeft bijna niemand van De Spil gehoord.
Dat komt niet door een gebrekkig PR, maar door een bewust gekozen kleinschalige opzet. En, eerlijk gezegd, ook een beetje doordat het niet meevalt' om voor de stichting een passend onderdak te vinden. Misschien dat het binnenkort lukt. Als alle bevoegde instanties en inspraakorganen aan het woord zijn geweest, als alle toestemmingen en vergunningen zijn afgegeven, heeft De Spil binnenkort misschien een eigen plek. Een boerderij ergens in de buurt van Dordrecht.
Maar wat willen ze nu precies, die mensen van De Spil? Ik sprak erover met die beweeglijke veertiger, die man met dat onmiskenbare Youth for Christ-verleden, doener, denker en dromer Victor van Heusden.
De gedachte
"Het begon allemaal in een klooster", legt Victor uit. "Daar werd gezongen, gebeden en - dat was nieuw voor mij als Gereformeerd mens - niet gepreekt.
De woorden van de Bijbel kl onken en verder was er stilte. In de stilte en rust deden die woorden hun werk.
Uit de hele gang van zaken sprak een overweldigend vertrouwen dat de woorden van het Evangelie hun toepassing wel zouden vinden. Dat heeft me toen heel diep geraakt. Ik realiseerde me dat ik zo met mijn geloof en met de mensen zou willen omgaan. De woorden laten klinken en dan zeggen: 'Luister maar, wat hoor je nu?' Ik denk dat dat een manier is, naast de preken en de bijbelstudies die we vrij overvloedig meemaken, om het Evangelie van de Bijbel te vertalen naar onze eigen belevingswereld. En ik richt me dan vooral op jongeren, omdat ik dat nu eenmaal gewend ben, maar ook omdat de meeste ouderen zullen zich daar prima bij thuisvoelen."
De daad
Tot voor kort werkte Victor van Heusden bij Youth for Christ Nederland. Hij stond aan de wieg van het bekende Flevofestival, organiseerde talloze jongeren manifestaties en werkte bij een afdeling die zich bezighield met christelijk onderwijs- en vormingswerk.
Een man met een onstuitbare dadendrang. En dan nu plotseling stilte en rust?
"Ja, inderdaad. Ik ben rust en bezinning enorm gaan waarderen en neem de tijd om even stil te zijn en te luisteren naar mijn eigen hart en naar het Woord van God. Uit dat zoeken naar rust komen ideeën naar voren en die drijven me dan naar de actie. Voor mijn gevoel zijn bezinning en actie nu meer in evenwicht.
Ik wil het Evangelie zó aan bod laten komen, dat het mensen raakt in hun eigen belevingswereld. Dat verlangen heeft alles wat ik tot nu toe op poten heb gezet, getekend. Bij De Spil willen we ook heel andere dingen bij mensen in werking zetten. Niet de actie, maar ook de bezinning, het gesprek, het contact onderling. De Spil zal veel minder vluchtig zijn; de ontmoeting staat centraal."
De droom
Het is niet eenvoudig om de activiteiten van De Spil concreet te beschrijven.
Ook in die zin hebben de plannen van Victor iets van een klooster. Wat dóen ze daar nu eigenlijk? Stil zijn, bidden, geconcentreerd zijn op Godniet bepaald produktief. Toch zal De Spil ook activiteit kennen, dingen organiseren.
Tot nu toe waren er kleine conferenties rond Kerst, Pasen en Pinksteren en er was de jaarlijkse Muziek-, Dans- en Theaterweek. En er komt nog meer, zeker als het met die boerderij allemaal gaat lukken. Meerdaagse retraites voor groepen, voor kerkelijke jongeren en ouderen, voor jeugdouderlingen. Dit alles binnen de setting van gastvrijheid.
Want dat is een sleutelwoord bij De Spil. Een plaats waar iedereen binnen kan vallen, voor één of meer dagen.
Victor: "Voor mij is het heel belangrijk dat De Spil een plek is waar je anderen ontmoet, maar ook God en jezelf.
En als er meer uit voort komt - we hebben bijvoorbeeld ook wel vage plannen voor een klein ambachtelijk bedrijfje - dan is dat prima, maar de ontmoeting blijft de kern van de zaak.
En we willen het bewust kleinschalig houden. De Spil is niet een organisator van grote conferenties. Dertig of veertig mensen, maximaal." Het unieke is niet de omvang, maar de aard: een centrale plaats voor gebed en retraite binnen een kader van gastvrijheid, waar door Victor, zijn vrouw Tonny en de vele vrijwilligers vorm en inhoud aan wordt gegeven. Als je nooit bidt, dan zul je er ook niet zo snel naar toe gaan.
Geloof raakt
Maar - en hoe eigentijds is deze vraag - wat heb je daar nu aan? Wat levert dat op? "Kijk", Victor veert op uit zijn stoel, "het geloof in het Evangelie moet ergens raken. Wanneer dingen als genade, liefde en vergeving niet te ervaren zijn, waar hebben we het dan over?
Neem nou die Surinaamse jongen, die we hier laatst hadden. Hij hoorde bij een groep scholieren uit Middelburg.
Die jongen, koud twee maanden in Nederland, had zich binnen de kortste keren onmogelijk gemaakt door de manier waarop hij achter de meisjes aan zat en door zijn irritante machogedrag.
We hadden een aantal vieringen die in het teken stonden van het thema: vriendschap. Voor de laatse viering hadden we een aantal jongeren gevraagd daar iets over te zeggen.
En stel je voor, je zit daar bij elkaar, met kaarsen en gewijde muziek, je leest wat over vriendschap, je leest Johannes 15... komt die Surinaamse jongen met een eigen gedicht over vriendschap. Zo mooi, zo kwetsbaar, zo absoluut anders dan iedereen hem kende... wat er op zo'n moment gebeurt is onbeschrijfelijk. Alles wordt op zo'n moment geraakt: die jongen zelf, maar ook zijn medeleerlingen.
Eigenlijk iedereen. Hij zat daarna veel lekkerder in die groep en dat is zo gebleven."
Symbolen
"Het Woord is woord geworden", grapt Victor, om de eenzijdigheid van onze westerse protestante kerkcultuur te typeren. "Ik denk wel eens dat er in onze kerken, naast al het goede dat we er vinden, wat weinig gelegenheid is voor bezinning. Met De Spil wil ik daarom niet zozeer met theoriën en dogma's bezig zijn, maar ook en vooral met bezinning. Ik wil dat verbale niet uitspelen tegen het spirituele, maar ik denk wel dat onze sterke kant ligt bij de bezinning. Laat anderen dan maar een andere invalshoek kiezen.
Neem nou l'Abri. Die manier van studeren, discussiëren en nadenken, dat vind ik prachtig, maar De Spil is anders.
Laat ons maar stil zijn, een sobere viering houden, wat symbolen neerzetten - en op die manier God ontmoeten. Eigenlijk, nu ik er zo over nadenk, vullen l'Abr i en De Spil elkaar prachtig aan. Allebei interkerkelijk, allebei kleinschalig, allebei Christocentrisch, maar in de werkwijze heel verschillend."
Geen kerkdiensten dus bij De Spil, wel bijbelstudies en vieringen. "Sober en basaal. Ik wil graag bereiken dat jonge en ouderen zich in zo'n viering iets kunnen voorstellen bij het geloof. Er zijn bijna geen plekken meer waar mensen die kans krijgen. Ik prikkel ze door symbolen te gebruiken. Natuurlijk moet je Christelijke symbolen ook Christelijk duiden. Zelfs mystiek moet je duiden, anders wordt het hocuspocus.
Maar ik hoop dat we mensen kunnen prikkelen om hun verlangens, die door het Evangelie zijn wakker geroepen, te volgen en daar vervolgens iets mee te doen. Deze verlangens concreet omzetten in levensstijl.
Ik draag niet aan wàt ze dan zouden moeten doen, want de kern is juist dat er in zo'n viering ruimte is voor de werking van de Heilige Geest, je eigen gedachten, voor eigen verdriet, schuld, troost, verlangens... en ook ruimte om gewoon alles even los te laten, de touwtjes te laten vieren. In een viering
moet je niet preken, maar vieren
Geen onduidelijkheden
Wie de foldertjes en nieuwsbrieven van De Spil leest, kan moeilijk om het woord 'spiritualiteit' heen. Een modewoord, voor velerlei uitleg vatbaar.
Maar niet bij De Spil. Van Heusden heeft veel nagedacht over dat woord en hij gebruikt het met opzet. "Misschien denk je bij dat woord spiritualiteit wel aan iets zweverigs. Maar ik houd niet van genavelstaar en het spelen met je eigen gevoelens en gedachten. Voor mij moet spiritualiteit slagvaardig zijn - een mooi woord in dit verband. Het gaat om je houding in deze wereld. Christus volgen en liefhebben.
Dat zet je leven op zijn kop.
Christelijke spiritualiteit is voor mij aan de orde waar de Geest van God onze eigen werkelijkheid, onze eigen geest raakt. Als je daar gehoor aan geeft, is word je een spiritueel mens.
Dan stop je met je eigen kleinburgerlijke bestaan als het enige zinvolle in je leven te zien. De navolging van Christus is wezenlijk anders. Die navolging resulteert in een kritische kijk op jezelf en op de manier waarop je naar de wereld kijkt. Maar je leven ligt dan niet meer keurig op een rijtje. Je leert onvrede kennen, verwarring, vragen, onrust. Maar ook verlangen naar heelheid, naar echtheid en rechtvaardigheid.
Logisch, want dat zijn de elementen van het Koninkrijk van God.
Je leeft intenser. Niet makkelijker, maar wel intenser."
Initiatieven als van Victor van Heusden en zijn vriendenkring rondom De Spil zijn schaars. Terwijl toch niets zo nodig is dan dit, dat we op een veelkleurige wijze - ieder met zijn/haar eigen talent - inspelen op de diepe behoefte van jongeren en ouderen om een Spil te vinden in hun persoonlijk leven en in de samenleving: een Spil waar alles om draait. Deze man, Victor van Heusden, lid van onze kerk, moeten wij niet zonder steun laten. Na het Flevofestival nu hopelijk een nieuwe vrucht van zijn leven! Hartelijk aanbevolen voor uw steun!
Zij die geïnteresseerd zijn om de nieuwsbrief van De Spil te ontvangen kunnen schrijven naar:
Stichting De Spil
Oranjelaan 1
3971 HD Driebergen