Waarom zou het niet in Zaltbommel gebeurd kunnen zijn?
1994-01-14
Op de voorpagina van de NCRV-gids van 19 december 1992 - al weer bijna een jaar geleden, de tijd gaat vlugstond een afbeelding van een schilderij van Kees Bol (toen 76 jaar) uit Heusden. Het schilderstuk stelt voor een winters gezicht op Zaltbommel vanaf de overkant van de rivier. De redaktie van de gids liet er bij drukken: "Waarom zou het niet in Zaltbommel gebeurd kunnen zijn?" Daaronder stond nog "Kerstfeest 1992".- Jaargang 38
- nummer 1
Ik heb wat tegen de naam Bol. Dat klinkt wellicht gek, maar het is zo.
Daar kan trouwens schilder Kees Bol niets aan doen. Ik zeg het ook niet helemaal goed, want eigenlijk heb ik iets tegen de naam Boll, met twee ellen dus. Maar Bol klinkt nu eenmaal hetzelfde als Boll, dat kan ik ook niet helpen. Dat ik wat tegen de naam Boll heb komt, omdat er ruim 50 jaar geleden - tijdens de Tweede Wereldoorlog dus - een N.S.B.-burgemeester in Zaltbommel kwam, die Boll heette. Dat was op zichzelf natuurlijk al vervelend genoeg, maar die man was nog gereformeerd ook. En of dat allemaal nog niet erg genoeg was, zat hij praktisch naast me in de kerk, elke zondag opnieuw.
Hij zat bijna naast mij en ik zat niet bijna naast hem. Want ik zat er het eerst, bijna zolang als ik naar de kerk ging. En als jongen van 17 jaar vond ik, dat ik de oudste rechten had en dus stelde ik - en volgens mij is daar weinig tegen in te brengen - dat hij zowat naast mij kwam te zitten. Ik had daar niet om verzocht en hij zal wel gedacht hebben, dat de plaatsen vrij waren en dat was, geloof ik, ook zo.
Ik mopperde daar thuis wel eens over, maar dan zei m'n moeder, dat ik dan maar ergens anders moest gaan zitten.
Dat was ik gans niet van plan, want ik bedankte er voor om voor een NSB-er op de loop te gaan, ook al was het in de kerk. En toen ik het er eens met onze dominee over had - een beste man, maar preken kon hij niet - zei hij, dat ik eigenlijk blij moest zijn, dat Boll met zijn gezin in de kerk kwam. Zo werden ze tenminste nog in aanraking gebracht met het evangelie.
Daar was weinig tegen in te brengen.
En zo berustte ik tenslotte, ook al ergerde ik me vaak aan het feit, dat nij de psalmen uit volle borst zat mee te zingen, maar ondertussen wel mee deed aan de jodenvervolging en andere rotstreken. En als de dominee van tijd tot tijd bad voor de koningin en haar tamllle, dan deed ik m'n ogen wel even open om te kijken, wat Boll deed.
Niet erg eerbiedig - toegegeven - maar ik deed het. Er was echter nooit iets bijzonders te merken. Wel kreeg de dominee regelmatig een waarschuwing van hem. Maar hij heeft nooit echt maatregelen tegen de dominee genomen. Maar goed, zo kwam ik van Kees Bol bij Boll terecht.
Kees Bol is een gelovig mens en hem werd gevraagd een schilderij te maken voor de NCRV-gids. Zelf zei hij hiervan het volgende:
"Ik dacht: "Waarom zou het niet in Zaltbommel gebeurd kunnen zijn?" Zaltbommel is voor mij zo'n bijzondere stad. Ik heb er tientallen keren geschilderd, omdat het silhouet van die stad zo prachtig is. Maar ook omdat ik er een geweldige herinnering aan heb.
Toen ik achttien was, fietste ik met twee kwartjes in mijn zak van Oegstgeest, waar ik geboren ben, naar Eindhoven. Ik had een bloemistenopleiding gehad, maar het was volop crisis en ik kon alleen werk krijgen bij Philips in Eindhoven. Daar begon ik als het war.e aan een nieuw leven.
De rivier bij Zaltbommel was toen echt nog de grens tussen noord en zuid. Over de brug kwam je in een totaal andere wereld. En ik zag het beeld van die stad en het maakte op mij een geweldige indruk. Vandaar Zaltbommel. Hier zou de Heer vandaag op aarde kunnen komen. Ik heb in de lucht een engel geschilderd, net zo'n engel als mijn vrouw altijd in de kerststal hing."
Waarom zou het niet in Zaltbommel gebeurd kunnen zijn?
Hier is maar één antwoord op: Het is niet in Zaltbommel gebeurd, maar in Bethlehem. Zo heeft God dat bepaald, al lang geleden en dus zou het hier ook niet gebeurd kunnen zijn. Want het is hier allemaal wel mooi, maar Zaltbommel ligt niet in het beloofde land. Dáár moest het gebeuren!
Bol zegt dan verder: "Hier, in Zaltbommel, zou de Heer vandaag op aarde kunnen komen."
Ja, waarom niet?
Nu kunnen wij ons er moeilijk een voorstelling van maken, hoe dat zijn zal op die grote dag. Hij, Jezus, zal komen en iedereen zal Hem zien.
Maar hoe zal dat zijn? Als je daarover gaat nadenken, gaat het je begrip te boven. En dus: Hier zou de Heer vandaag op aarde kunnen komen? Ja en nee. Ja, want ook hier wordt de aarde vernieuwd.
Nee, want de Heer denkt niet in menselijke termen als hier en daar.
Eén ding is zeker: Hij zal straks zijn alles in allen.