Een eigen weg (1)
1995-09-08
Toen in de loop van mei Annie M.G. Schmidt overleed, kwam het weer bij me boven. Een van de eerste 45-toerenplaatjes die we thuis hadden, was Dikkertje Dap. Het andere, daarop stonden etudes van Chopin. Maar het eerste was Dikkertje Dap. Zo kan iedereen denk ik wel iets nomen. Kinderen zullen misschien eerder denken aan Jip en Janneke, of aan Pluk van de Petteflet. Een ander schiet een cabaretliedje te binnen, zoals Vluchten kan niet meer.- Jaargang 39
- nummer 18
Een eigen weg
Dat je in het leven je eigen weg moet vinden, is de rode draad die je in de liedjes en boeken van Annie M.G. Schmidt overal terugvindt. Met het zoeken van die eigen weg moet je al jong beginnen. Mensen zijn te mooi om domweg een kopie van een ander te worden. Dat is zelfs gevaarlijk. Het liedje van De regenworm en zijn moeder eindigt met de regel: Dus doe nooit wat je moeder zegt, dan komt het allemaal terecht. Doe nooit klakkeloos na wat je ouderen ziet doen. Dat kan je duur komen te staan. Zoek je eigen weg. Daar moet overigens wel deze kanttekening bij: hoe je dat doet, dat moet je zelf maar uitzoeken. Op haar eigen wijze maakt Annie M.G.Schmidt dat duidelijk in deze regels uit Zeur niet Spring in de gracht of knip je haar af, duw oude dametjes van het trottoir af, maar zeur niet.
Annie M.G. Schmidt laat er geen misverstand over bestaan: hoe je leven moet, daarvoor moet je niet bij mij zijn.
Als je maar geen saai, oppassend figuur wordt.
Verstandiger dan al mijn leermeesters
Wie op zoek gaat in de langste psalm uit het Psalmboek vindt daar een passage die Annie M.G. Schmidt op het lijf zou zijn geschreven. Iemand - het is een jongere - durft daar te stellen: Verstandiger ben ik dan al mijn leermeesters, ik heb meer inzicht dan mensen met veel ervaring .... Dát heeft Annie M.G. Schmidt willen losmaken. Laat je niet overbluffen door de kennis van volwassenen. Wees niet te snel onder de indruk van de ervaring van ouderen. Zoek a.u.b. je eigen weg. De weg van Psalm 119 Waarom stelt die jongere uit Psalm 119, die jongere van zo'n slordige 1500 jaar geleden zich zo op? Daar maakt hij geen geheim van:
Verstandiger ben ik dan al mijn leermeesters,
want uw getuigenissen zijn mijn overdenking.
Ik heb meer inzicht dan mensen met veel levenservaring,
want ik bewaar uw bevelen.
Ps 119, 99-100
Hij kiest vrijmoedig voor een onafhankelijke opstelling, omdat zijn vaste punt ligt in Gods geboden. Dat is het geheim. Dán word je iemand met ruggegraat. Dan vind je een vaste koers in je leven. Als Gods bevelen, zijn geboden je kompas vormen. Onafhankelijk word je niet door de dingen tegendraads te doen. Dat geeft je misschien wel een gevoel van zelfstandigheid.
Maar in feite gebruik je dan je ouders, leraars alleen om je tegen af te zetten. Als zij A zeggen, zeg jij lekker B. Resultaat: je blijft toch afhankelijk van het A van die ander. Onafhankelijkheid verwerf je je door Gods bevelen, zijn getuigenissen te bewaren. Door daarmee aan de gang te gaan in je eigen leven. Zeker, dat vraagt een keuze: voor Gods woord. Maar die zal in je leven uitwerken op vorming. Zodat je geen meeloper wordt, geen grijze muis, maar dankzij de geboden zelfstandig gaat denken. Zodat je keuzes durft te maken, als het moet tegen je omgeving, tegen de trend van de tijd in.
Een eigen weg. maar hoe?
Wat me geweldig aanspreekt in het werk van Annie M.G. Schmidt is dat ze je uitdaagt om een eigen persoon te zijn. Iemand met karakter. En dat ze er daarbij voor waarschuwt om toch vooral geen zeurpiet te worden. Als kerkmensen kunnen we die waarschuwing in onze zak steken. In het evangelie gaat het om het mooiste en het kostbaarste wat God voor mensen heeft weggelegd. Maar wat laten wij het goud van het evangelie makkelijk dof slaan door ons gezeur. Zodat de glans van de boodschap niet meer van ons leven afstraalt. Maar bij alle waardering, wat Annie M.G. Schmidt niet doet, is: je een weg wijzen hoe je je karakter dan kunt laten vormen. Stel je die vraag dan geeft ze - overigens heel bewust - niet thuis. Dat zoekt ieder voor zichzelf maar uit. Nu, dat zien we dan ook gebeuren. Nog niet zo lang is een klachtenlijn voor leerkrachten geopend. Een leraar houtbewerking die wordt bedreigd door een leerling met een steekbeitel in de aanslag. Een lerares die wordt uitgemaakt voor teringwijf. Als je dat durft, ja dan bén je iemand. Het is inderdaad een manier om je te manifesteren. Maar ook al is het een weg die door velen gegaan wordt, hij opent geen enkel perspectief.
De weg van Gods geboden
Jongeren stuur je het bos in, als je ze wel uitdaagt om een eigen koers te ontwikkelen, maar er niet bij vertelt hoe je die kunt vinden. Dát doet de bijbel nu juist wel. Het een én het ander. Gods woord spoort je aan om een eigen weg te zoeken, geen kopie van een ander te worden én wijst je daarbij op de weg van Gods geboden. Ik weet het, die weg heeft de náám dat hij van mensen saaie, oninteressante wezens maakt. Besef goed dat dat een leugen is waarmee iedere christen op z'n tijd wordt geconfronteerd. Wie de weg van de geboden gáát, weet beter. "Ik zal de weg van uw geboden lopen, want Gij verruimt mij het hart" (Ps 119, 32). De weg van Gods geboden is een weg met de belofte van groei, waarop je gevormd wordt tot een mens met karakter. Ik hoop daar over twee weken enkele voorbeelden van te geven.