De zon maakt wel bruin, maar niet zalig
1994-01-28
Ik las onlangs een regel van een rabbijn, Lionel Blue, die mij niet meer loslaat: 'Op de dag des oordeels zal de mens rekenschap moeten afleggen van alle goede dingen, waarvan hij had kunnen genieten en het niet heeft gedaan'. Ik ben ervan geschrokken.- Jaargang 38
- nummer 2
Waarschijnlijk omdat ik me voel aangesproken.
Soms bekruipt mij de vrees: werk ik niet te hard? Altijd in de weer zijn voor de Heer, dat klinkt heel goed en braaf, maar er zitten bedenkelijke kanten aan. Ik ervaar het werk niet als een last, maar als een lust, al zijn er natuurlijk best wel eens lastige dingen te doen. Als je dan nog gezegend bent met een goede gezondheid, eigenlijk nooit moe bent, dan heb je de neiging maar door te gaan.
In de omgang met elkaar en in de omgang met de Bijbel wordt je een spiegel voorgehouden. Wat je dan ziet is niet altijd een reden om vrolijk van te worden. Het is goed je te realiseren dat de Here God jou, kleine mens, bezige bij, in het gericht zal doen komen.
Dat gericht hebben we helaas uitbesteed aan bepaalde kringen op het kerkelijk erf, die we aanduiden als: rechts, ultra-gereformeerd, zware lieden, zwarte-kousen-mensen. Het is gevaarlijk en oneerlijk om een boeketje van bijbelteksten te maken, die je aanstaan en andere domweg over het hoofd te zien. In de Bijbel gaat het ook over oordeel, over gericht. Als je dat niet leuk vindt, jammer dan, maar het staat er wel. En als een tekst je niet ligt - zo zei prof. A.J.Th. Jonker een eeuw geleden - moet je zelf maar anders gaan liggen.
De dag van het oordeel. Mijn eerste gedachte en wellicht ook de uwe, als lezer, is: verantwoording afleggen voor alles wat niet goed, faliekant fout was. Dat is geen slechte gedachte, maar 't is goed om deze ernstige zaak ook eens van een andere kant te bezien.
Dan komen we weer bij de woorden van die rabbijn: verantwoording afleggen van alle goede dingen, waarvan je had kunnen genieten en je hebt het niet gedaan.
Ik denk en schrijf over deze dingen, omdat we in de kring van de eredienst in Hellendoorn geruime tijd het boek Prediker hebben gelezen. Eindeloos boeiend. Je hoort en leest Bijbelwoorden, die je niet of nauwelijks hebt overwogen. Zo'n voorgaande lezing is een goed medicijn om geen stokpaardjes te berijden, niet getrouwd te raken met je eigen patronen en systemen. In het voorlaatste hoofdstuk (11:7-10) lezen we de merkwaardige regel: 'het licht is zoet en het is aangenaam voor de ogen de zon te zien!'. Het is een aansporing om te genieten. Als je verder leest struikel je haast over de woorden die eenzelfde sfeer ademen: zich verheugen, vrolijk zijn, het verdriet en het kwade op een afstand houden. Zulke geluiden verwacht je niet van die tobberige, ietwat zwaarmoedige man, Prediker. Hoewel... Door geduldig en aandachtig te luisteren komt toch een duidelijk portret naar voren. Hij past echt niet in het koor van stemmen, dat vandaag de dag klaagt over de zinloosheid van het leven, over de absurditeit van het bestaan, en dat in geuren en kleuren uitbeeldt in dans en muziek, op het toneel en in boeken. Het is blijkbaar goed èn zelfs geboden om van de zon te genieten, de lichtzijde te zoeken en je daarin te laten koesteren.
Is Prediker dan een oppervlakkige levensgenieter? Oppervlakkig is hij in geen geval. Een levensgenieter wèl!
Als hij u in de voorzichtige januari-zon zou zien zitten op een terrasje, achter beschermend glas, dan zou hij niet nors reageren: "Werkt meneer niet meer?". Hij zou zeggen: "Groot gelijk!".
En als hij iemand zag kijken bij de nieuwe knoppen van de rodo's of van de azalea's, of bij de gele schoonheid van een toverhazelaar, dan zou hij er stil bij komen staan.
Dit is het eerste gedeelte van een artikel van de hand van Dr. G.W. Marchal, hervormd predikant te Hellendoorn, gepubliceerd in het 'HERVORMD WEEKBLAD'. Het opschrift boven dit artikel is ontleend aan een preek van wijlen Prof.Dr. G. Th. Rothuizen, jarenlang hoogleraar te Kampen.
Deze belichting van het naderende gericht verruimt de geloofsblik.
Vaak is de gedachte aan het komend oordeel voor velen alleen maar angstaanjagend.
Zo'n artikel als van kollega Marchal kan bevrijdend werken voor allen, die verstrikt zitten in een eenzijdige opvatting van wat ons straks van God te wachten staat. Dan gaat de christelijke vreugde weer de boventoon voeren. En dat is Gods bedoeling!