In de vakantie naar de kerk
2007-06-22
De oproep in eerdere nummers leverde tal van reacties op over kerken in het buitenland, waarmee onze lezers ervaring hebben. Voor het gebruiksgemak hebben we de gemeenten per land gerangschikt en daar de ervaringen van lezers aan toegevoegd. We beginnen met Duitsland.- Jaargang 51
- nummer 13
Tussen 1980 en 1989 bezochten wij kerken in Fürtwangen (Zwarte Woud), Dorlar (Sauerland) en Zorge (Harz). Wat mij vaak opviel en wat in onze kerken voor zover ik weet niet voorkomt, is het stille gebed bij binnenkomst van de kerk. Na dat staande, stille gebed ga je pas zitten. Een waardevolle gewoonte.
Je komt in het huis van God en richt je op God voordat je plaatsneemt. De gemeente in Zorge was zeer evangelisch en naar buiten gericht. Onze kinderen deden met plezier mee aan de bijbelklas. Er sprak warmte uit die gemeente. Aan Lechbruck in Beieren hebben wij ook goede herinneringen. De Evangelische Kirche in Tecklenburg was wel wat kenmerkend voor wat we in Duitsland veel hebben meegemaakt.
De eerste zondag ging het over de schepping en gaf de voorganger aan, dat je wel evolutionistisch kunt denken, mits je aanvaardt dat er een God is die de zaak bestuurt. In een tweede dienst bleek de gemeente bedroefd, omdat slechts zeven jongeren belijdenis deden. De voorzitster van de kerkenraad herinnerde zich, dat het er in de jaren vijftig soms wel 56 waren. Zij riep de jongeren op actief te worden in de kerk, omdat die anders doodbloedt door gebrek aan opvolging. Nou, dat kon ik mij wel voorstellen. Ook de preek viel mij tegen.
Luxemburg
In La Rochette was de dienst Nederlandstalig en dat was voor de kinderen wel zo leuk, want dan konden ze er tenminste iets van begrijpen. Het was een oecumenische dienst, half in een garage en half in de open lucht.
Oostenrijk
De gemeente in Ehrwald was heel klein en zat 'verstopt' in een kelder van een school. Maar de mensen waren blij ons te zien en het werd een mooie dienst.
Frankrijk
Ook in Pontalier (Jura) lag, zoals overal in Frankrijk, een boekje met een Nederlandstalige liturgie met daarnaast de Franse. Zo konden we min of meer samen dienst houden. We waren met enkele Nederlandse gezinnen en de predikant stelde voor dat de vaders mee voorgingen. Hij las de Franse liturgie en daarna wij de Nederlandse. Zo kon iedereen meer meemaken van de dienst. We mochten ook het avondmaal meevieren. In een halve kring rond de avondmaalstafel ging onder het zingen van A Toi la gloire de avondmaalsschaal rond.
De dienst in Sion bleek een Nederlandstalige Bondsdienst. We voelden ons wel wat opgelaten in onze trainingspakken tussen hoedjes, sjieke rokken en pakken. Een bondspredikant uit Nederland ging voor en de kerk was stampvol. Wel waren er alleen maar Nederlanders. De gemeente van het in de buurt van Calais gelegen Boulogne sur Mer is klein, maar warm. Ook daar mochten we het avondmaal vieren en kregen we een Nederlandstalige liturgie. Er kerkten hier nogal wat Britten, zodat we tijdens het koffiedrinken Engels konden praten. St. Gervais les Bains heeft een kleine, maar vriendelijke gemeente. Ook daar vierden we staande het avondmaal mee.
In Carnac (Bretagne) wordt een echt Franse dienst met Nederlandse liturgie gehouden. Aardige mensen. In plaatsen als Camaret sur Mer (Bretagne) en Barfleur (Normandië) was er geen protestantse kerkdienst.
Temidden van de grootsteedse drukte van Parijs staat in het XIIIde arrondissement een pittoresk kerkje, waarin de Nederlandse Protestantse Gemeente elke zon¬dag¬mor¬gen een Ne¬derlandstalige dienst houdt. Ie¬der¬een is welkom in deze oecumenische PKN gemeente.
De een is tijdelijk gedetacheerd vanuit Nederland, op stage, op doorreis als toerist of aangemeerd als binnenschipper, een ander woont er permanent, al dan niet getrouwd met een Hol¬landse of Franse partner. De moedertaal blijft voor velen bij uitstek het voertuig om het persoonlijke element in het geloof en je emotie te verwoorden.
Als regionale gemeente van Parijs en omstreken reizen de gemeenteleden (en bezoekers) een behoorlijk eind om bij de kerk te ko¬men. Na elke dienst is er ruimschoots gelegenheid elkaar te ontmoeten bij een kop koffie of thee.
Naast de zondagse diensten zijn er ook ge¬spreks¬krin¬gen (per regio), is er een literatuurkring en zijn er bijeenkomsten voor ‘couples mixtes’ (partners van verschillende nationaliteit/ker¬ke¬lijke achtergrond).
De Nederlandse Protestantse Gemeente in Parijs komt zondagmorgen om 9.45 uur bijeen in de Eglise Luthérienne de la Trinité, 172, bld. Vincent Auriol, 75013 Paris (métro: Place d'Italie). Er is oppas en op de eerste, derde en eventueel vijfde zondag van de maand is er kindernevendienst (niet in schoolvakanties).
Contactpersoon is ds. Harrie de Reus, 24 rue Berlioz, 92330 Sceaux, tel. 01 47023621, eglise.neerlandaise@wanadoo.fr.
Zwitserland
Wij bezoeken al jaren met onze kinderen in de vakantie de kleine Evangelisch Reformierte Kirche in Visp, gelegen in het Rhônedal in het kanton Wallis. Deze gemeente stelt het zeer op prijs gasten uit Nederland in hun zondagochtenddienst te ontvangen. Meer informatie over deze gemeente staat op www.rhone.ch/reformierte-kirchevisp/.
Hongarije
De gemeente in Mihályháza bestaat uit louter oudere mensen. Alleen de dominee sprak Duits. Maar ons bezoek deed hen wat. Wat opviel was, dat de liederen dezelfde waren als in Nederland (een gereformeerde traditie). Men zong langzaam, op hele noten en heel hard. Op de terugweg woonden we in Oostenrijk een traditionele Evangelische Gottesdienst bij. Er waren veel mensen, maar niemand sprak ons aan.
Létavértes heeft een gepassioneerde predikant. We werden uitgenodigd iets tot de gemeente te zeggen. Van de preek verstonden we helaas weinig. Het enige dat ik mij kan herinneren is, dat het over Mozes in de woestijn (de puszta) ging.
Szilvasvárad in het Bükk-gebergte heeft een mooi rond kerkgebouw met een vriendelijke organist en vriendelijke mensen. Maar toen wij er waren sprak iedereen alleen maar Hongaars.
Scandinavië
Scandinavië vonden wij kerkelijk gezien een droevige aangelegenheid. Zowel in Denemarken als in Noorwegen sprak niemand ons aan, hoewel we met ons gezin van zes personen bijna de helft van de kerkgangers vormden.
Misschien speelde de taaldrempel een rol, maar er ging totaal geen warmte van uit. Soms werden we weggekeken als wij na afloop nog even door de kerk wandelden.
Tsjechië
Aan Vrchlabi in het Reuzengebergte denk ik met veel plezier terug. Een zeer evangelische gemeente, ook gericht op jeugd buiten de kerk. Er waren veel jongeren en er werden speciaal kinderliederen gezongen.
We werden uitgenodigd iets over onszelf te vertellen en een groet aan de gemeente over te brengen. We kregen een Engelstalige liturgie en de tweede week zelfs een Engelstalige samenvatting van de preek.
Heel bemoedigend, aangezien we een aantal jaren eerder in het Boheemse Woud (Sumava) tevergeefs een kerk hadden gezocht. Ook in Brno maakten we een mooie dienst mee. Wat voor type gemeente het was, is ons niet goed duidelijk geworden, maar ze waren open en vriendelijk. We werden geholpen bij het opzoeken van liederen en tekst en na de dienst aangesproken.
Slowakije
In het Slowaakse Spisska nova Ves maakten we een wel heel bijzondere dienst mee. Het leek meer oosters orthodox. Met een zingende voorganger. Maar er was slechts één man die voor de dienst in het Duits iets tegen ons zei over het liedboek. Verder geen woord of gebaar.
Slovenië
In Ljubljana verstonden we niets van de dienst, maar spraken we na de dienst wel even met de predikant. Er is eigenlijk maar één kerk in heel het land. Er zijn vast wel kleinere gemeentes van andere kerkgemeenschappen of groeperingen, maar dit was de officiële Protestantse kerk van Slovenië. Er valt daar dus nog veel werk te doen om het Evangelie te brengen.
| Een Grieks-orthodoxe dorpskerk Binnen is het halfduister en koel. Er hangt een weeïge geur van wierook en olielampjes. Op de muren iconen – soms plakplaatjes op een stuk karton, soms mooie, handgeschilderde uit vorige eeuwen. De sfeer is geheimzinnig en sereen, mystiek bijna en vormt een schril contrast met de verblindende zon op de Egeïsche Zee en haar honderden eilandjes. De Oosters-orthodoxe kerk, met name die in Griekenland, is nauw verweven met de wereldse overheid, de cultuur en de lokale natuur. De kerkdiensten zijn een opeenvolging van oude riten, bewegingen en gesproken ‘vaste’ zinnen die, zeker voor gereformeerde buitenstaanders, weinig doen denken aan uitdieping van de bijbel en persoonlijke verlossing. Maria, de Panagia – de Allerheilige - lijkt belangrijker dan Christus en wordt alom aangeroepen, evenals de vele andere heiligen uit de orthodoxe kerk. Het is een komen en gaan in het kleine kerkje, fluisterende gesprekken met deze en gene en zelfs een mobiele telefoon is regelmatig hoorbaar. De aanwezigen, veelal oudere vrouwen, staan of drentelen, slechts een enkeling vindt een zitbankje langs de muur. De liturgie is strak en wordt mechanisch afgewerkt. Er lijkt de afgelopen eeuwen niets veranderd. De verkondiging en uitleg van Gods woord ontbreekt en het lijkt soms op een oude grammofoonplaat, die steeds wordt herhaald. De deelname van de aanwezigen is vrijwel nihil. Een doop Ik ben uitgenodigd voor de doop van een kleindochter van een van onze Griekse vrienden. Zes maanden geleden is ze geboren en ze heet nog ‘kind’ of ‘baby’, hoewel iedereen weet dat ze na de doop Maria gaat heten, naar haar grootmoeder. Maar haar nú al zo noemen zou ongeluk brengen. Familie, vrienden en dorpsgenoten zijn samengestroomd, iedereen op z’n paasbest. De ouders van de dopeling staan aan de zijkant van het kerkje, de hoofdrollen zijn weggelegd voor de baby en de peetmoeder (de koumbará of noná). Samen staan zij voor het doopvont bij de twee priesters. De peetmoeder belooft trouw aan de leer, bevestigt herhaaldelijk de christelijke opvoeding van de dopeling en beantwoordt de vragen van het Griekse doopformulier. Het kindje wordt uitgekleed door tantes en oma’s en de echte doop begint. Driemaal wordt ze volledig ondergedompeld in het doopvont, gevuld met water en een scheut gewijde olijfolie. De krijsende baby wordt daarna door de tantes en oma’s in een mooie roze doopjurk gehesen, kanten mutsjes over het hoofdje gestulpt en teruggelegd in de armen van de peetmoeder, waar ze weer tot rust komt. De plechtigheid wordt afgesloten met een gezamenlijke spreekzang van alle aanwezigen: ‘Christus is waarlijk opgestaan.’ Vanuit de achtergrond hebben de ouders het gebeuren gevolgd. Maar nu komen zij in actie. Ze worden uitbundig gefeliciteerd en overhandigen iedereen bij vertrek enkele herinneringen: een klein stukje gebak, een kaart en een zelfgemaakt keramiek vaasje - allemaal voorzien van de nieuwe naam: Maria. In een hoek van het kerkje trekken de priesters hun feestelijke robes weer uit en pakken hun spullen bij elkaar. Zij gaan in hun gewone, zwarte toga’s naar huis. Al met al is een uur verstreken. Priesters zijn hier een vanzelfsprekend onderdeel van het sociale leven. Zij drinken hun koffie op het terras, praten met de lokale vissers over de vangsten en wonen met hun vrouwen en kinderen midden in de gemeenschap. Ze ontvangen maandelijks een toelage van de staat en krijgen voor elke ambtshandeling apart betaald (al krijg je wel ‘korting’ als ze ’s avonds bij je mogen blijven eten). Wij, die de soberheid en helderheid van de gereformeerde traditie koesteren, missen soms de mystiek en sfeer van de Oosters-orthodoxe kerk als iets uit het verleden dat niet (meer) bij ons hoort. Peter Binnenkade, Amerongen |
Griekenland
In mei 2007 vierden we vakantie op het Griekse eiland Lesbos. We hadden een appartement aan de kust in Anaxos. In het plaatsje zagen we enkele keren een A4’tje met de Engelse tekst: ‘songen praisedienst bij het witte huisje aan het strand, aanvang 11 uur - maximaal 11.45 uur.’ Zondag 6 mei troffen we bij het witte huisje een lief ouder Engels echtpaar, dat erg blij was met het Hollandse bezoek. De echtelieden houden al enkele jaren gedurende hun verblijf op Lesbos elke week een dienst. We zongen samen Engelse praiseliederen, baden en lazen uit de bijbel. Het bijzondere aan deze dienst was, dat de Engelse broeder begon met het lezen van Psalm 8. Mijn vrouw zit in de commissie voor speciale diensten van onze gemeente in Wormer en 6 mei werd een speciale dienst gehouden met een groot koor en de preektekst was Psalm 8. Over leiding gesproken!
Zondag 13 mei waren er nog drie Engelse echtparen in de dienst. Waar twee of meer in mijn naam vergaderd zijn, daar ben Ik in hun midden. Deze bijbelse boodschap hebben we absoluut ervaren. En dan maakt niet uit vanuit welke kerkelijke gemeente je komt, laat staan uit welk land je komt.
Schotland
Elk Schots dorp van enig formaat herbergt wel een parochiekerk van de Church of Scotland. Deze kerken houden in het algemeen één dienst per zondag en meestal begint die op een comfortabel laat tijdstip.
Zo woonden we om 11 uur de dienst bij in Dalbeattie. Bij de ingang werden we hartelijk welkom geheten door diverse mensen en kregen we het benodigde liedboek mee. We zaten nog maar net, toen de koster naast ons in de bank schoof en een uitgebreid gesprek begon. Natuurlijk wilde hij ook weten waar we vandaan kwamen.
Toen rende hij weer weg en de dienst begon. De diensten wijken niet echt van onze erediensten af. Wel wordt elk lied staande gezongen. Wij durfden redelijk mee te zingen, want veel liederen klinken ergens toch wel bekend. En net als je denkt, dat het aardig lukt, gaat de toon precies een andere kant op dan jij verwacht.
Een bejaarde predikant in toga ging voor en hij heette de gasten uit ‘Denemarken’ hartelijk welkom. Eerst ging hij bezig met de kinderen, die daarna vertrokken naar iets als een zondagsschool. Hij hield een boeiende preek over Jozef. De collecte werd gehouden met open schalen (een vorige keer hadden we alleen een beetje kleingeld bij ons, dat we met schaamrood op onze kaken tussen de biljetten legden. Nu waren we beter voorbereid).
Na afloop schoot de koster ons weer aan. Hij verontschuldigde zich, omdat de dienst zo lang had geduurd. Wij keken hem verbaasd aan. Het had net vijf kwartier geduurd. Maar normaal duurde een dienst drie kwartier, dus was het wel erg lang. Hij begon meteen over de dominee, die al bijna negentig was. Zou het door de dominee komen?
We moesten natuurlijk in het gastenboek schrijven. Daarna kwam hij met een envelop op de proppen, of we die aan de kerkenraad van onze eigen gemeente wilden overhandigen. Er zat een kaars in, bij wijze van vredesgroet.
Dat gebruik is in 1966 begonnen in de Russisch Orthodoxe kerk en waaiert sindsdien uit over de hele wereld.
Dit artikel kwam tot stand met medewerking van Adri Kodde uit Nijverdal, Dirk Jan Dirkmaat uit Wormer, Peter Binnenkade uit Amerongen, Marjan en Robert Slot uit Enschede, Nico en Tina Stil uit Alkmaar en Mariët Soeters uit Parijs. Sander Klos is hoofredacteur van Opbouw en lid van de NGK-CGK-GKV in Deventer.
Meer informatie over buitenlandse kerken Er zijn tal van internetsites met informatie over buitenlandse kerken. Wij noemen er hier een aantal. - Nederlandse Protestantse Gemeente rondom het Meer van Genève, www.ned-pq.ch. - Dutch Church in London, www.dutchchurch.org.uk. - De Nederlandse Protestantse Gemeenschap in Luxemburg, http://homepages.internet.lu/npqonline. - Ook veel info biedt de website van de EO: www.eo.nl/kerkdienstenbuitenland of www.kerken.comin de rubriek: Weblinks / Kerken / Nederlandstalige kerken in het buitenland. - Op de PKN-site staat een rubriek: Nederlandstalige kerkdiensten in het buitenland: www.pkn.nl, zoekwoorden ‘Nederlandstalige kerkdiensten’ |