Pastoraal en realistisch je zorgen te lijf
2010-06-11
Predikant-schrijver Max Lucado is onder christenen ongekend populair. Ik kan erin komen: hij heeft een vlotte pen, een herkenbaar levend geloof, liefde voor de Heer en een warm hart voor zijn lezers.- Jaargang 54
- nummer 12
‘Normale’ angsten
‘Vrij van angst’ heet zijn meest recente boek. Toen ik het verzoek kreeg het te bespreken was mijn eerste gedachte dat een psycholoog daar een meer geschikte persoon voor zou zijn. Maar toen ik er eenmaal in begonnen was merkte ik: hier is een pastor aan het woord: hij schrijft niet voor mensen met ernstige fobieën of psychische ziekten, maar voor en over mensen als u en ik en Lucado zelf. Mensen voor wie Jezus zijn vaak herhaalde woorden ‘Vrees niet’ en ‘houd moed‘ uitgesproken heeft. Mensen met ‘normale’ angsten en zorgen om hun kinderen (blijven ze wel geloven?), minderwaardigheidsgevoelens (ben ik wel in tel?), angst voor ontslag, voor geweld, voor de dood, geldzorgen, twijfel (bestaat God wel?). Voor velen herkenbare angsten.
He is echt niet zo´n optimistisch Amerikaans goedkope-oplossingenboek. Daarvoor staat de schrijver veel te veel met beide benen op de grond. Hij weet heel goed dat er ook kínderen omkomen, dat jongeren het geloof kwijt raken, dat er christenen worden gemarteld en gedood, dat ook gelovige zieken niet altijd beter worden en kinderen van de Heer werkloos raken. Maar hij leert je wel met die situaties omgaan.
Kruistocht
Aan de andere kant is heel zijn boek een kruistocht tegen onterechte en overbodige angst en bezorgdheid. ‘Waarom hebben jullie zo weinig moed, kleingelovigen?’ (Matt 8:26) Dat verwijt Jezus de discipelen notabene na de storm op zee, waarin ze in doodsgevaar waren. Deze woorden vormen Lucado’s uitgangspunt. Van hieruit neemt hij je mee en hij doet dat op een aanstekelijke manier. Boeiend en geordend, volgens een strak stramien. Elk hoofdstuk is aan een categorie angsten of zorgen gewijd en begint met een anekdote, een eigen ervaring of fantasieverhaal. Dan laat de schrijver zien hoe verwoestend die zorgen op je leven kunnen inwerken, je denken beheersen en je blijdschap wegnemen. Maar ze zijn wel realiteit. Met een sprekend bijbelverhaal, woorden van onze Heer of van bijbelschrijvers laat hij dan zien hoe je ze kunt bestrijden of hoe je ermee moet omgaan. Om je dat eigen te maken bevat het boek een studiewijzer. Daarin geeft hij bij elk hoofdstuk een handreiking. Telkens in drieën: je angsten in kaart brengen; ze ontmaskeren, ze bestrijden. Vooral het tweede en derde onderdeel zijn waardevol: aan de hand van Bijbelstukjes (en) soms teksten om te mediteren probeert Lucado je te leren je zorgen en angsten te onderdrukken, te relativeren of ze te hanteren. Al klinkt het misschien anders; ze zijn heel praktisch.
Levendig
Lucado schrijft onderhoudend in een directe, aansprekende stijl. Bijbelverhalen vertelt hij op een levendige manier, beeldend. Hij heeft zich in de karakters en situaties ingeleefd en actualiseert ze naar onze tijd. De rijke dwaas laat hij zien als een agrariër uit 2010, die tegelijk een spiegelbeeld is voor onze jacht op geld. Je wordt geraakt als hij je, in het hoofdstuk over angst voor de dood, meeneemt naar Jezus in Getsemane.
Behalve een goed verteller is Lucado ook een precieze lezer: geen detail uit een verhaal ontgaat hem; alles krijgt zijn plaats. Overigens, conclusies moet je zelf trekken, hij schrijft niet moralistisch.
Zijn ver gaande vertrouwdheid met de Bijbel blijkt ook in ander opzicht een goudmijn. Hij diept soms onverwacht teksten op die je in het kader van zijn verhaal diep raken en zich in je hoofd en hart vastzetten. Zoals een gedeelte uit Jeremia’s klaagliederen in het hoofdstuk ´over overweldigende moeilijkheden´. Of Jezus’ omgaan met de twijfel van de Emmaüsgangers. (Waarom zegt Hij niet meteen: ‘Ik ben het’ ?). En wat concreet de steun van de heilige Geest betekent bij overgrote moeilijkheden. En zo is er veel.
Met humor
Ook in ander opzicht is Vrij van angst een plezier om te lezen. Behalve boeiend is het,
ondanks de serieuze thematiek, humoristisch geschreven, soms leuk ironisch. Naar aanleiding van Jezus’ woorden Maak u geen zorgen (Matt 6:25-27) lees je: Het lijkt erop dat vogels en bloemen zich uitstekend redden, zelfs zonder het gebruik van maagzuurremmers. Lucado gebruikt meestal overtuigende beelden en mooie one-liners: over Babel: De eentalige stad werd als de kakofonie van de Verenigde Naties zonder tolken.
Of: Jaïrus is niet de enige ouder die de Bijbel inrent om een kind. Wees gerust, Lucado vertelt Jezus handelen tegenover Jaïrus fijnzinnig en de opwekking van het dochtertje als een intieme gebeurtenis.
Aangepaste vertaling
De vertaler heeft het boek goed aangepast aan de Nederlandse situatie. Je komt hier geen Amerikaanse plaatsnamen tegen, maar Nederlandse. En de straten van het als beeld gebruikte monopolyspel (in 'angst voor mindere tijden') komen overeen met die uit je eigen speelgoedkast. De aanpassing spreekt ook uit de gebruikte Bijbelvertalingen: NBG, NBV, Statenvertaling, Willebrord, Het boek.
Een grote misser vind ik de door rijmdwang mislukte vertaling van het Engelse gedicht waarmee hoofdstuk 2 begint. Als sinterklaasgedicht is het nog onder de maat. Gelukkig is het Engelse origineel ernaast afgedrukt.
Voer voor ouderlingen
Vrij van angst is een fijn boek, geschreven door een warme, betrokken pastor. Juist omdat het zo pastoraal is lijkt het me heel bruikbaar voor ouderlingen die in hun wijk met zorgen en angsten geconfronteerd worden. Trouwens voor ieder gemeentelid dat zijn broeder of zuster tot steun wil zijn. Hier vind je woorden waar je de ander misschien mee kunt helpen.
En zelfs voor elk kind van de Heer dat denkt volledig onbezorgd te zijn, is het een rijk boek. Ik heb ervan genoten en zal er nog vaak naar grijpen.
Lucado, M. (2009), Vrij van angst. Kok, Kampen. 223 p. € 18,50.
Jan Lakerveld is neerlandicus en lid van NGK Emmeloord.