Omdat je wordt wie je bewondert
2010-05-28
Christenen bij wie het idee postvat dat we ons druk zouden moeten maken om zaken als armoede, gerechtigheid en duurzaamheid, hebben soms heel wat uit te leggen. Want is dat niet een te ‘aardse’ opvatting van geloven? En bovendien: er komt op een dag een nieuwe hemel en nieuwe aarde, dus waar maken we ons druk om? Juist op die momenten dat je ter verantwoording geroepen wordt, sta je even met je mond vol tanden.- Jaargang 54
- nummer 11
Reinier Sonneveld valt in zijn boek ‘Het goede leven’ meteen met de deur in huis met een ontroerend eenvoudig argument dat alle technische en theologische argumenten van latere zorg maakt: je wordt wie je bewondert (de ondertitel van het boek). Als je gelooft dat het de bedoeling is dat je steeds meer op Jezus zou moeten gaan lijken, maakt dat argument nieuwsgierig. Het is een argument dat prikkelt om verder te lezen, want wat betekent dat nou voor de praktijk van iedere dag?
Don Quichotte
Het boek van Sonneveld is opgebouwd uit drie delen. In het eerste deel doet hij uit de doeken hoe wij in het dagelijks leven gewoonlijk zoeken naar ‘het goede leven’. Dat we bijvoorbeeld nog steeds afgoden aanbidden.
Een aantal van zijn voorbeelden is overbekend, maar desondanks lukt het hem wel om de lezer geregeld een spiegel voor te houden. Waar hangen we bijvoorbeeld ons bestaansrecht, onze identiteit aan op? Zijn we wel zo vrij als we denken te zijn? Er zitten ongetwijfeld wat voorbeelden tussen die je een ongemakkelijk gevoel geven.
Met dat ongemakkelijke gevoel wordt je vervolgens het tweede deel in geloodst: ‘we logeren in een complexe wereld’. Oftewel: wat heeft onze omgeving te maken met onze zoektocht naar het goede leven? Hier houdt de schrijver een verhandeling over ‘het systeem’ waar we deel van uitmaken.
Goed dat hij dat doet, want juist dat systeem slaat mensen die het goed bedoelen al snel lam. Rechtvaardigheid en duurzaamheid zijn thema’s die te groot lijken om als een soort Don Quichotte bovenop te duiken. Wat kan ik in mijn eentje betekenen?
Maakt het uit wat ik doe? Kan ik me überhaupt wel onttrekken aan ‘het systeem’ waar we allemaal deel van uitmaken?
Sonneveld gebruikt geregeld theologische argumenten om zijn pleidooi kracht bij te zetten. Want het gaat er tenslotte om christenen te overtuigen van de noodzaak om het ware ‘goede leven’ te gaan zoeken.
Sonneveld heeft duidelijk een theologische achtergrond, waardoor het boekje niet oppervlakkig wordt. En tegelijk spreken zijn theologische verhandelingen tot de verbeelding en zet hij bekende passages uit de Bijbel in een ander licht. Hij parafraseert Paulus bijvoorbeeld: ´Er is geen keuze die los staat van God. Wij staan niet los van God, deze wereld staat niet los van God, elk moment is spiritueel.´ In hetzelfde tweede deel van het boek wordt een vergelijking gebruikt waarin Pinokkio en de Blauwe Fee een belangrijke rol spelen. Waarbij wij Pinokkio zijn en Jezus de Blauwe Fee.
Een vergelijking die niet altijd gelukkig is en gevoelsmatig wat uit de toon valt bij de rest van het boek.
Roeping verloren
Ten slotte komt het boek in deel drie met de praktijk van het goede leven.
Het leven is niet loodzwaar, ook niet als je zoekt naar gerechtigheid en duurzaamheid. Jezus genoot van het leven. En Jezus gaf alles van zichzelf omdat hij volledig vrij was. Citaat: “Juist wie vrij is, kan zich aan iedereen kan onderwerpen. Wie zich niet hecht aan etniciteit, streek, beroep, maar zijn zekerheid in God vindt, ervaart niets meer als een vernedering. Je kunt niets meer verliezen en je hoeft niets meer te houden.” Maar Sonneveld houdt het niet bij de persoonlijke geloofsbeleving. Hij trekt de verantwoordelijkheid door naar de kerk en laat zien dat de kerk in de geschiedenis het monopolie had op de zorg voor armen, zieken, gehandicapten en buitenbeentjes. De kerk is haar roeping verloren en de wereld smeekt om een kerk die een kerk is, meent Sonneveld.
Een groot verhaal
Alles staat met alles in verband in het boek. Gerechtigheid en duurzaamheid maken onderdeel uit van een groot verhaal, zelfs als je het probeert te verpakken in behapbare proporties. Misschien moet de gemiddelde zoekende christen het boekje twee keer lezen om alle verbanden goed te kunnen overzien die de schrijver probeert te schetsen. Maar ook de eerste keer is het boekje geschikt voor de ‘beginnende zoeker’.
Sonneveld, R. (2010) Het goede leven. Je wordt wie je bewondert. Buijten & Schipperheijn, Amsterdam. 240 p. € 12,50.
Suzanne Vermeulen is communicatiemedewerker bij TEAR en is lid van de NGK Ede.