Terug naar Platland
2010-05-28
‘Mijn ouders zullen me nooit geloven als ik hun vertel dat wat je over het antropisch principe hebt gezegd, me aan het denken heeft gezet over al die antigodsdienstige info die ze me hebben bijgebracht sinds ik een kind was.’ ‘Wat mij nerveus maakt, was je suggestie dat het een beetje stom was om ervanuit te gaan dat de spirituele wereld automatisch goed is. Dus heb ik een boek gekocht over tarotkaarten, geschreven door een christen…’ Het lijkt ongelooflijk, maar dit zijn reacties van studenten na gesprekken met Ed Middleton, die behalve natuurkundige ook psycholoog en filosoof is. Hij probeerde een groep studenten duidelijk te maken dat de natuurkunde een veel bredere kijk op de werkelijkheid heeft dan menigeen denkt. Onze wereld heeft niet zomaar drie ruimtelijke dimensies, maar op zijn minst tien. In ons heelal kunnen we maar drie dimensies waarnemen, maar daarmee zijn die andere niet minder reëel.- Jaargang 54
- nummer 11
In een boek - Terug naar Platlandverbindt Middleton deze natuurkundige inzichten met het Bijbelse spreken over de zichtbare en onzichtbare aspecten van de werkelijkheid.
Platland
Om uit te leggen dat er meer dan drie dimensies zijn, gebruikt de auteur het bekende verhaal van Edwin Abbott over een wereld die maar twee dimensies heeft: Platland. In een boeiend gesprek laat Middleton zijn studenten ontdekken wat de beperkingen en mogelijkheden van zo’n 2D-wereld zijn.
Natuurlijk bespreken ze ook uitvoerig hoe een 3D-object (bijvoorbeeld een bol) door Platlanders waargenomen zou worden. Wanneer de bol met Platland in aanraking komt, dan zouden de Platlanders alleen een cirkel zien en wel één die ‘zomaar’ groter of kleiner kan worden. Daaruit blijkt dat de blik van een 2D-bewoner enorm beperkt is én dat er best hogere dimensies kunnen zijn zonder dat de Platlanders het ook maar een seconde in de gaten zouden hebben.
Mysterieuze wereld
Op dezelfde manier kunnen wij ons niet zo makkelijk voorstellen dat er meer dimensies zijn dan de bekende lengte, breedte en hoogte. Hier komt de natuurkunde om de hoek kijken.
Met een redelijke vaart legt de schrijver uit wat bekend is over het uitdijende universum, sterrenstelsels, zwarte gaten, enz. Vervolgens neemt hij zijn gesprekspartners mee naar de mysterieuze wereld van atomen en subatomaire deeltjes die allemaal ‘geregeerd worden’ door de wetten van de kwantummechanica.
Een wereld waarin ons gangbare begrip van materie bijna volledig verdampt. Bijvoorbeeld: deeltjes die zich soms als golven gedragen.
Uiteindelijk komt Middleton bij de kern van zijn betoog: de snaartheorie waarmee theoretische natuurkundigen alle bestaande deeltjes en fundamentele krachten proberen te beschrijven. En dan blijkt dat ‘snaren’ – de meest fundamentele deeltjes – bestaan in een tiendimensionale wereld, waar onze 3D-wereld slechts een deel van is (p. 49).
Profetisch inzicht
Niks voor mij, zou iemand bij dit boek kunnen denken. Maar misschien is het toch wel wat. Allereerst omdat Middleton al deze dingen op een betrekkelijk eenvoudige manier duidelijk maakt. Bovendien laat hij zien dat de hedendaagse natuurkunde allerlei inzichten kent die helemaal tegen de intuïtie en de dagelijkse ervaring ingaan, maar die niettemin de basis vormen voor onder meer de elektronica van onze mobieltjes. Dus als de natuurkunde uitgaat van een ongrijpbare multidimensionale werkelijkheid, waarom zouden we dan verbaasd zijn over de onzichtbare wereld waarover de Bijbel schrijft? Middleton vindt dit zo belangrijk dat hij spreekt over ‘een profetisch inzicht’ (p. 177).
Binnen zo’n multidimensionale wereld zijn het bestaan van engelen en Jezus’ verschijningen na zijn opstanding begrijpelijk en aannemelijk te maken. Dat dit zo is, blijkt wel uit de reacties van zijn gespreksgroep. Temeer omdat hij klip en klaar aangeeft dat de onzichtbare wereld niet neutraal is – ook de duivel komt ter sprake. Tja, en dan zou het gebruik van tarotkaarten wel eens met verkeerde machten te maken kunnen hebben.
Studententijd
Ed Middleton schreef een inspirerend en boeiend boek dat ik van harte kan aanbevelen. Dit boek kan helpen om een gesprek op gang te brengen met mensen die op zoek zijn naar een vollediger wereldbeeld dan het materialistische, vooral jongeren in hun studententijd. Zeker omdat allerlei onderwerpen aan de orde komen: fine tuning, evolutie, bewustzijn, bidden, wonderen, orde en chaos, de waarom-vraag van het lijden, enz.
En toch… ik ben er een beetje huiverig voor om één aspect van de werkelijkheid – het multidimensionale – uit te lichten als dé aanwijzing voor God als Schepper. Want wat gebeurt er met je als blijkt dat de snaartheorie toch niet juist is? Temeer omdat er voor deze theorie vooralsnog geen experimentele aanwijzingen zijn.
Desondanks blijft Terug naar Platland een zeer lezenswaardig boek.
Middleton, E (2009), Terug naar platland. Zoeken naar antwoorden op de grote vragen. Boekencentrum, Zoetermeer. 208 p. € 16,90.
Dr. ing. Rolie Barth is sinds 2004 predikant in de NGK na een loopbaan in het kernfusieonderzoek.