Vervreemd
1995-12-15
Twee mensen lopen zwijgend door een woud- Jaargang 39
- nummer 25
in late herfst nog enk'le bruine blaren
dwarrelen langzaam neer in 't droeve staren
der naaktgelaten bomen; even houdt
de man een blad, dat hij toen 't aan kwam waren
zo zonder denken greep, langzaam ontvouwt
boven haar hoofd hij dan zijn hand. en koud
omvangt de lucht het blad dat weer gaat waren -
doch even slechts, want in de zware pracht
van 't haar der vrouw die zwijgend hem beg 'leidt,
daalt het zacht neer terwijl zij verder schrijdt.
En als wat later wind haar haren doorwoelt
en 't blad weer daalt naar waar het de aarde wacht
ziet hij haar aan, maar zij heeft niets gevoeld.
A. Roland Holst
(uit Verzen 1911)
Een gedicht als dit vraagt erom heel aandachtig gelezen te worden. Let op de elementen waarmee de sfeer van de herfst wordt opgeroepen. Zie hoe de verhouding tussen de beide mensen aansluit bij die sfeer van stilte en vergankelijkheid; ze weien elkaar niets te zeggen en het kleine, wat plagerige gebaar van de man wordt door de vrouw niet eens opgemerkt haar aandacht is niet op hem gericht. Hij hoopt nog op iets als herkenning van een signaal, hij ziet haar aan. maar zij heeft niets gevoeld. Wat er ooit tussen hen geweest mag zijn. het is voorbij, over, uit. Dit kleine gebeuren krijgt extra reliëf door de sfeer eromheen en de symboliek wordt wel heel duidelijk in de voorlaatste regel: het blad daalt naar waar het de aarde wacht.
Iets over de 'technische' kant van het gedicht. Een bepaalde klinker komt heel veel voor (assonantie) en dat is de aa. Sommigen zeggen; dat is een sombere klank en het gedicht wordt er ook somber door. Maar zo zit het niet! In het gedicht van vorige week kwam de aa-klank ook veel voor, maar het was helemaal geen somber gedicht. Geen enkele klinker is op zichzelf droevig of blij, maar de betekenis van de woorden staat voorop. De dichter biedt ons de gelegenheid die betekenis bij het hardop lezen extra goed uit te laten komen door middel van bij voorbeeld de klinkers en het ritme. Roland Holst is een meester op dit gebied!
Nog even dit: Reacties zijn welkom.
Mijn adres is:
Spooiderbergweg 18,
8019 BD, Zwolie.