'65 is een brugte ver'
1994-04-22
Er moet een regeling komen die zorgt voor een taakverlichting voor oudere predikanten.- Jaargang 38
- nummer 8
Daarbij valt te denken aan de VUT, TOP (Taakverlichting Oudere Predikanten) of een combinatie hiervan. Dit is de belangrijkste conclusie die de commissie voor onderzoek van een VUT-regeling voor predikanten trekt na drie jaar informeren, oriënteren en meningen peilen. De Landelijke Vergadering (L V) zal zich zaterdag over hun rapport buigen en op basis daarvan een beslissing moeten nemen. Met in hun achterhoofd de uitspraak van een oudere predikant: '65 is een brug te ver'.
Een beslissing voor de duur van maximaal vijf jaar, zo bepleit de commissie.
Uit de statistieken blijkt dat tussen 2000 en 2003 geen enkele Nederlands Gereformeerde predikant een 65e levensjaar ingaat. De commissie vraagt zich dus af wat een regeling voor zin heeft wanneer er niets te regelen valt. Zij stelt daarom voor om een nieuwe commissie in te stellen die zich onder andere voor de volgende LV met dit onderwerp gaat bezighouden.
Centrale vraag. daarbij is, wat te doen na het jaar 2000 met deze regeling.
Wiel
Terwijl Nederland zich afvraagt of de VUT nog haalbaar is en er aan alle kanten aan wordt getrokken, pijnigen de Nederlands Gereformeerden zich het hoofd over het al dan niet instellen van een VUT-regeling voor hun predikanten.
Drie jaar geleden werd tijdens de LV in Ede een commissie gevormd van vier leden onder aanvoering van de heer M.S. Liefhebber uit Eindhoven.
De opdracht die zij mee kreeg, was om 'ten aanzien van de dienaren des Woords in onze kerken de mogelijkheid, cq. de wenselijkheid te onderzoeken van een gehele of gedeeltelijke ontheffing van hun ambtelijk werk voordat de leeftijd van 65 jaar is bereikt'.
Kortom: Wensen oudere predikanten taakverlichting en zo ja, hoe is dit dan te realiseren.
Het is niet nodig om zelf het wiel nog een keer uit te vinden en daarom keek de commissie eens om zich heen. Hoe zit het met de maatschappelijke ontwikkelingen, de VUT in de Nederlandse samenleving? En de collegakerken?
De hervormde en gereformeerde broeders en zusters kennen het VUT-fenomeen al enkele jaren.
Zo'n 60 procent van de Nederlands Hervormde predikanten maakt gebruik van de mogelijkheid om vanaf 62 jaar in de VUT te gaan.
Financiën
Liefhebber geeft aan dat het zeer bruikbare systemen zijn, maar dat de financiën het struikelblok vormen: 'De VUT-regeling voor predikanten is in zowel de HerVormde als de Gereformeerde kerken al een aantal jaren in gebruik. Zij hebben daar een fonds voor gecreëerèl waaruit ze dit kunnen financieren. Wlj beschikken daar niet over en uit hef onderzoek blijkt dat één jaar VUT voor ons echt het maximaal haalbare is.' Hij doelt daarmee op de hoge kosten van een VUT-regeling. Berekend is dat de ruim 30.000 leden voor een gering aantal 'vuttende' predikanten tussen 1995en 2000 een behoorlijk bedrag moeten opbrengen. De commissie heeft nu vastgesteld dat één jaar VUT voor de oudere predikant betaalbaar is. Zij zou graag 'een vrijwillig vervroegde uittreding vanaf 62 jaar' presenteren, 'in combinatie met een vrijwillige deelneming aan nader te noemen taakverliêhtingsregelingen tussen 60 en 65 jaar'. Het bi ijkt echter praktisch onmogelijk. Daarom lanceert de werkgroep op basis van wat wel mogelijk is een drietal voorstellen. Daarbij lopen de regelingen uitéén van een combinatie van TOP en VUT tot alleen een TOP. De kosten per ziel variëren van f 3,- tot f 7,50 per jaar. In het rapport doet de commissie alleen een dringende oproep gericht aan de LV om niet alleen de financiën te laten meewegen in hun oordeel 'gezien het belang en verantwoordelijkheid voor onze oudere predikanten'.
Part-time
Een tweede deel van het onderzoek vormden de gesprekken met 25 predikanten in de leeftijdscategorie 57 - 70 jaar. De behoefte aan taakverlichting op oudere leeftijd blijkt groot. liefhebber hierover: 'Dit onderwerp leeft heel erg. Wij vinden ook dat dit in het verleden te veel onderbelicht is gebleven, gezien de taakverzwaring die predikanten ondervinden naar mate ze ouder worden.' Zo blijkt dat het bijvoorbeeld steeds moeilijker wordt om problemen binnen of buiten de gemeente het hoofd te bieden. 'Overigens iets dat iedereen merkt bij het ouder worden', zo weet de voorzitter.
De voornaamste reden waarom de taakverlichting voor predikanten niet eerder op de agenda van de LV verscheen, is volgens Liefhebber de lange procedure die nodig is om een onderwerp op de landelijke agenda te krijgen: 'Lukt het je niet om het er in de classis doorheen te krijgen, dan ben je zo drie jaar verder.' De commissie concludeert in haar rapport dat de wens om taakverlichting groot is. Uit de enquête wordt echter niet helemaal duidelijk in welke vorm die gewenste taakverlichting gegoten moet worden. Over het werken in een kleinere gemeente na het 60e jaar - overigens een voorstel dat van de kerkeraad uit Den Haag komt en door de LV verwerkt is in de opdracht aan de commissie - zijn twaalf van de 25 predikanten niet te spreken.
Tien van hen zien echter wél wat in deze mogelijkheid. De meningen zijn ook erg verdeeld over andere vormen van taakverlichting, zoals preekbeurten wisselen, part-time werken en (professionele) pastorale hulp. Wel blijkt dat deze mogelijkheden slechts overwogen kunnen worden, afwegend tegen de bestaande situatie.
Realistischer
Een aantal kerkeraden blijken over de VUT-mogelijkheden niet zo te spreken.
AI voor het overleg op de LV hebben zij hun reactie op hrt rapport gegeven.
Daarbij komen arqumenten naar voren als 'te duur' en worden vraagtekens geplaatst bij de effecten van een VUTregeling ('Zijn die gewenst?'). De vertegenwoordigers van de plaatselijke gemeenten menen dat een TOP regeling realistischer is. De Commissie-Liefhebber heeft deze argumenten ook overwogen, maar de voorzitter wil hier verder niets over kwijt. Hij wil eerst de discussie van zaterdag afwachten. Liefhebber verwacht overigens een uitgebreide bespreking gezien de financiële haken en ogen van dit onderwerp. 'Dat moet ook, want je neemt toch een beslissing die gezamenlijk gedragen moet gaan worden. Maar ik hoop dat we uiteindelijk samen ervoor kiezen dat die brugte-
ver niet meer genomen hoeft te worden.'
(Mocht er overigens nog tijd over zijn, dan vormt de bespreking van het Akkoord van Kerkelijk Samenleven (AKS) het volgende agendapunt voor deze tweede editie van de LV.)