Georgië, een (bijna) vergeten land (2)
1994-05-06
zuinig met alles- Jaargang 38
- nummer 9
'Hogeschool de Horst schrapt 20 banen'.
Die krantekop trekt m'n aandacht.
als ik in het dorpje Dogomi.
even buiten de Georgische hoofdstad Tbilisi. naar het toilet ga. (Dat toilet is.
net als vroeger bij ons. een hokje in de tuin; anders dan bij ons het geval was.
moet je echter boven een spleet in de grond hurken. Een simpel maar effektief systeem.) De krant moet een aantal maanden tevoren zijn achtergelaten door een Friese bezoeker. die bij 'Open Doors' werkte. Hij was er ook al eens eerder. zodat het bericht ook al ouder kan zijn. De krant is keurig in kleine vierkante stukjes geknipt die in 'het hok' aan de spijker zijn geprikt; zo zijn ze beschikbaar voor hun nuttige rol bij ons hele stofwisselingsproces.
Zuinigheid is troef. zoals onder andere dus blijkt bij aan repen geknipte kranten uit het verre Nederland.
Men is zuinig met alles. in het huidige post-communistische Georgië. Papiertjes worden nauwgezet gespaard voor gebruik in de haard. Meestal brandt in huis maar een haard; in de rest van het huis is het dan echt steenkoud.
zoals dat ook het geval is in nagenoeg alle collegezalen in de Universiteit en in de meeste kantoren.
Iedereen zit. eind maart. met een dikke overjas aan achter computers of in collegebanken.
Schaarste is kenmerkend voor een groot deel van het leven van de gemiddelde Georgische man. vrouw of kind.
De mensen zijn netjes gekleed. maar het valt me op dat mijn vriend Malchaz de hele week dezelfde pullover en dezelfde stropdas draagt (dat laatste doe ik ook. trouwens!); datzelfde geldt voor de meeste kleren die de leden van mijn gastgezin dragen. Er is weinig afwisseling in kleding. want er zijn maar weinig kleren. Erger nog is soms gebrek aan warm water; een keer tijdens mijn twee weken durende verb'lijf krijg ik het advies om me maar snel te gaan douchen. "want nu is er warm water!" Ik besluit het niet te doen; onder de gegeven omstandigheden vind ik het passender om mijn kalende kruin vol shampoovlokken onder de kraan met koud bergwater te houden. .
Nog storender is het feit dat er dikwijls.
onaangekondigd. een 'power cut' wordt uitgevoerd. Van het ene op het andere moment is er dan geen stroom meer. Dat is 's nachts niet onaangenaam.
want de van tijd tot tijd zwaar ronkende stokoude koelkast in mijn slaapkamer houdt dan eindelijk op!
Het valt me echter op dat mijn goede vriend Malchaz. die een uiterst hardwerkend hoogleraar aan de Universiteit van Tbilisi is. vaak tot vier uur 's nachts zit te lezen! Hij zit op bed. weggedoken onder een paar dekens die hij over lijf en hoofd heeft gedrapeerd.
..Je moet werken zolang er stroom is".
is mijn associatie met het Bijbelwoord.
"straks valt de elektriciteit uit en dan kan niemand werken." Ik ben zelf ook gewend aan lange dagen en dus korte nachten. maar de hoeveelheid tijd die hij aan lezen 's nachts besteedt kan ik toch niet opbrengen. Ik ken in ons land niemand die zo kort slaapt als hij, en om die reden!
tanken
Een ander punt dat mijn aandacht trekt is de ongewone gang van zaken rond het tanken. Nergens zie ik enig bouwwerk dat ook maar enigszins lijkt op de pompen die we in het Westen kennen.
Er staat wel een aantal mannen op bepaalde plaatsen aan de weg met jerrycans vol benzine of diesel. (Loodvrij is er uiteraard niet bij!) 't Is er steeds een drukte van belang ... Waar komt deze benzine nu vandaan"? wil.
ik van mijn begeleider weten ... Misschien legaal ingevoerd uit Turkije of Azerbaidjan ....zegt die ... Maar er is grotere kans dat die illegaal hier 'gewonnen' is. Er is een pijpleiding die van van de olievelden van Baku naar onze havenstad Batoemi loopt. Die bovengrondse oliepijp. die over grote stukken van Azerbaidjan en Georgië loopt. is voor velen een aantrekkelijk objekt. Er zijn mensen die heel goed een gaatje in de pijp weten te boren.
Dan zetten ze er een kan of jerrycan onder en lassen daarna het gat weer dicht. De volgende dag kan je die benzine hier kopen!"
Dat dat feitelijk crimineel is bestrijdt hij niet. ..Toch kan ik het me wel voorstellen".
zegt hij ... De armoede bij veel mensen is immers schrijnend. Als je geen hoge ethiek hebt. is dat een goede manier om aan geld te komen."
het verhaal achter het verhaal
Mijn vriend lIia vertelt het verhaal achter het verhaal. Hij spreekt voortreffelijk Duits en is diverse malen mijn tolk. Het verhaal achter het verhaal is het relaas over de lonen en prijzen in dit land in de Kaukasus.
..Voor 1990verdiende mijn moeder .
die lerares is. 130 Roebel per maand.
Daarmee kon je een retourticket naar Moskou kopen, voor het vliegtuig. Je hield nog redelijk wat over om de eerste levensbenodigdheden te kopen. Nu verdient mijn moeder 200.000Kupons.
de nieuwe Georgische munteenheid.
In Russisch geld omgerekend is dat 100'Roebel. maar dat is met de huidige koers maar 80 Dollarcent. Voor een vliegticket naar Moskou moet je nu 80.000 Roebel betalen! Op basis van het huidige salaris moet ze dus zeseneenhalf jaar werken voor een vliegticket...
Mijn moeder is blijven lesgeven vanwege de kontakten. niet vanwege het geld. Ze moet toch iets te doen hebben...
Zelf krijgt hij een studietoelage van 50.000 Kupons. ongeveer 20 dollarcent; hij gaat er niet voor in de rij staan. Dat is het niet waard! Naast zijn studie werkt hij als evangelist en lekeprediker in dienst van de (geregistreerde) Baptisten. In de tijd voor januari van dit jaar kreeg hij helemaal niets; er was geen geld voor enig salaris.
Sinds een paar maanden is z'n salaris 46.000 Kupons. Daarvan kan hij z'n transportkosten net betalen: 200 Roebel binnen Tbilisi; er is net genoeg voor eten. maar niet voor kleding.
Maar hij is er niet verslagen onder: ..Dennoch wir sind zufrieden. Gott gibt tagliches Brot."
llia heeft extra reden tot dankbaarheid.
vindt hij. Vorig jaar was hij voor het eerst in Duitsland. in Dortmund. als Georgisch tolk bij de Billy Graham campagne. Twee weken verbleef hij er om het hele videoprogramma in zijn taal weer te geven. Van z'n salaris van $140.- had hij thuis een koe gekocht.
Dat hadden ze thuis nog nooit gehad.
ook al kwam hij van het boerenland.
Zijn bescheiden salaris van twee weken was wel ongeveer het salaris van zijn moeder voor tien jaar!
Vond hij het niet moeilijk in het Westen zoveel welvaart te zien en te weten hoe arm ze het thuis hadden? Nee, dat viel erg mee; hij vond het alleen jammer dat hij geen foto van Billy Graham had kunnen maken. Hij had wel een camera, maar een filmrolletje kopen was op dat moment een onverantwoorde uitgave ...
veel onderlinge zorg
Verhalen als deze zijn moeiteloos te vermenigvuldigen, maar ik zal u die vele gegevens besparen. Is dat nu het enige dat over Georgië te melden valt?
Het antwoord is natuurl ijk nee. Er is een Christelijke Kerk die zich in veel opzichten voorbeeldig aan de opdracht lijkt te wijden om het Woord uit te dragen.
Er is ook een grote mate van maatschappelijke en geestelijke betrokkenheid op elkaar. Van beide zaken wat voorbeelden. Om te beginnen is het kerkgebouw veel meer een trefpunt voor vele aktiviteiten dan bij ons.
Op de zondag worden in de Baptistenkerk in Tbilisi de diensten in haast ononderbroken volgorde belegd en de mensen komen ook! De Georgisch sprekende Georgiërs (een ogenschij,nlijk nutteloze tautologie) komen het eerst bijeen; er gaan ruim 300 mensen in het kerkgebouwen die zitten er ook!
Daarna komen de Russisch sprekenden, de Armeens sprekende Georgiërs en de Zuid-Osseten, die ieder in hun eigen taal zingen, bidden, Bijbel lezen en de prediking aanhoren.
Op de maandag komen de Russisch sprekenden opnieuw bijeen voor een middagpauzedienst. De Zuid-Osseten volgen op dinsdag om 12 uur, de Georgisch tprekenden bleken in volle sterkte op de woensdagmiddag te komen en de Armeniers trof ik, in kleinere aantallen, op de donderdagmiddag.
Daarnaast is de kerk drie maal per week open voor consultatie van een arts, het verstrekken van medicamenten en andere taken die met maatschappelijke zorg te maken hebben.
Als er goederen uit het Westen aankomen, verzamelt zich iedereen in de buurt van de kerk. Allerlei instanties, de EG voorop, geven er verre de voorkeur aan om hulptransporten bij kerkgebouwen te laten stoppen. Dan is de distributie meest in veel betere handen dan het geval is bij overheidsbemoeienis!
sterke groei
Maar niet alleen dat. De Protestantse kerken groeien fors, met name in Oost-Georgië. (Waarom wel in Oost-Georgië en niet in West-Georgië? Niemand die er klaarblijkelijk een verklaring voor heeft.) Verzoeken om evangelisatiebijeenkomsten komen bij de Baptisten en Evangelischen binnen uit tientallen dorpen en gehuchten in Oost-Georgië, Er komen veel meer verzoeken dan men kan beantwoorden.
Mijn goede vriend, Levan is arts, chirurg om precies te zijn. Hij werkt in een ziekenhuis in de stad Gurjaani, aan de voet van de Kaukasus. Naast die drukke baan (nu soms minder drukke baan, vanwege de grote schaarste aan allerhande middelen) is hij aktief in evangelisatiewerk. Hij is verantwoordelijk voor zes plaatsen!
Een half jaar geleden is hij op die zes plaatsen met evangelisatiebijeenkomsten begonnen; in elk van die dorpen is er nu een kleine kerk. Ik kom in het dorpje Hawazi, omgeven door onbeschrijflijk veel modder, en alleen te bereiken via een asfaltweg met onnoemelijk veel kuilen. Dertig tot veertig mensen, oude en jonge, mannen en vrouwen, is bijeen en luistert en zingt bij kaarslicht. Het is een schilderachtig gezicht dat een paar maal verstoord wordt, als ik de flits van mijn camera korststondig het duister van de huiskamer laat klieven. Levan houdt een verhaal en ik doe hetzelfde daarna, door een tolk daarin bijgestaan. Na afloop geven drie mensen te kennen dat ze zich binnenkort willen laten dopen.
In het stadje Quareli, nog dichter bij de Kaukasusketen, zit de volgende zondag een groep van zestig mensen in de kerkzaal, schat ik. "Er zijn er 26 vandaag voor het eerst", fluistert mijn gastheer me in. Na afloop van de dienst blijven deze 26 mensen na om na te praten en nadere instrukties te ontvangen. "Het is oogsttijd in Oost-Georgië", zegt ook mijn gastheer Malchaz.
Hij voegt eraan toe: "De tijd is nu. Of het zo blijven zal? We weten het niet." Ook stafwerkers van de christelijke organisatie 'Open Doors', bevestigen dat in Oost Georgië meer 'opleving' en 'opwekking' lijkt voor te komen dan op enige andere plaats in het voormliage Oostblok! Omdat ze vanouds veel kontakten hebben in de hele voormalige Sovjet-Unie, van Moldavië tot Tadjikistan, is die bevestiging van dat bericht uit Georgië wel van enige betekenis!
maar geen geld!
Tegelijk geeft het schrijnend aan wat weer het probleem is in dat verafgelegen Georgië. De gelovigen, met name Baptisten, hebben aandacht voor verkondiging en evangelisatie ..Ze hebben tenminste vijftien evangelisten in fulltime dienst. Voor elk is er een enorme taak die men ook energiek oppakt. Er zijn echter te veel verzoeken om verkondiging om in behandeling te nemen.
En waar zit het nog het meest op vast? Op geld, "Wat we nodig hebben is geld voor auto's", stelt Malchaz vast. We kunnen op enorm veel plek- ken terecht, maar het zijn plaatsen die met ons openbaar vervoer haast niet te bereiken zijn. En als ze al te bereiken zijn, kost het vervoer erheen zoveel tijd dat het onrendabel is." Net als de Perzische koning aan Nehemia vroeg, wil ik weten: "Wat is dan uw verzoek?" Met enige schroom zegt hij: "Ik zou willen dat we uit het Westen geld kregen voor de aanschaf van een stel auto's! Maar ja, tegen wie moet je dat nu zeggen? Jullie in het Westen zien ons komen en reageren voorspelbaar: Juist, de mensen in het Oosten willen dus wel geld voor auto's. Dat zal best!. ..Toch, ons werk wordt momenteel bijzonder sterk beïnvloed door het feit dat we geen geld hebben voor auto's. Auto's zijn bij ons ook niet zo erg goedkoop. Voor een tweedehands auto moet je toch al gauw tussen de 2000en 3000 dollar neertellen.
Ik besef dat dat voor jullie ook geen kleine bedragen zijn. Het is echter veel beter om geld te sturen dan auto's", voegt hij eraan toe, als ik meer details wil hebben. "Punt een valt er bijna niets via de Oekraine aan te voeren en via Azerbaidjan is het nog hachelijker. Overal heb je groepen mensen die je aanhouden en die je fors laten betalen als je verder wilt.
Bovendien, het kost je ook via Turkije een paar weken voordat je een auto bij ons hebt. Het is veel gemakkelijker en veel goedkoper, als wij ze hier zouden kopen: tweedehands Lada's die nog goed zijn."
En daar zit ik dus mee. Het is heel gemakkelijk om je te laten inpakken door wensen van gelovigen in Oost-
Europa. Het zou me ook niet verbazen, als dat geregeld ook gebeurt. Dat we in ons geld besteden voorzichtig en kritisch moeten zijn is klaar en helder; juist in de regio achter het Ijzeren Gordijn is dat zo nodig. Maar als je aan de andere kant hoort, van betrouwbare kant hoort, dat een deel van de zegen die de Oogsttijd in Georgië met zich meebrengt afhankelijk lijkt van zoiets 'plats' als geld, dan vraag je je toch af: wat valt daar nu aan te doen?
Ik vraag me dus af: zouden er lezers zij die wat geld willen overmaken naar Open Doors (belastingaftrekbare giften dus) voor 'een evangelisatorische auto' in Georgië? Het geld zou in dat geval moeten naar gironummer 7733 van Open Doors te Ermelo met vermelding 'Georgië'.