Wat denk je dat dat allemaal kost?
1994-08-26
Ik sta in de rij op het postkantoor. Voor me staat een jonge vrouw met een kind in een wandelwagen.- Jaargang 38
- nummer 17
Het is een parmantig kereltje, dat met zijn voetjes speelt. Af en toe kijkt hij even rond. Dan zie je duidelijk de uiterlijke kenmerken van een handicap: de stand van de ogen, de te grote tong. Het onregelmatige ademhalen verraadt een snellere vermoeidheid dan bij andere peuters van zijn leeftijd. Misschien heeft hij een aangeboren hartafwijking.
Mongooltje
Als de vrouw aan de beurt is bij het loket, zet ze de wandelwagen even opzij. De mensen achter me zien het jongetje nu ook goed. Ze merken de handicap op: het is een 'mongooltje'. Dan zegt een vrouw van middelbare leeftijd: "Zoiets hoeft toch tegenwoordig niet meer?" Een oudere heer reageert met: "En wat denk je dat het allemaal kost?" Het is dus écht waar. Je gelooft bijna je eigen oren niet. Ik zeg niets... Waarom niet? Ben ik te perplex, omdat ik nu eens hardop hoor zeggen wat al langer gefluisterd wordt in onze samenleving? Durf ik niet goed, ben ik te bang om er iets van te zeggen? Of vraag ik me af wat het helpt wanneer ik er iets van zeg? Even komt het als boze reactie in me op om maar eens te vragen hoe hoog hún doktersrekening in de komende jaren gaat worden... Zo'n boze reactie doet vaak meer kwaad dan goed. Uiteindelijk zeg ik toch niets...
Van kindertehuis naar kindertehuis
's Avonds kijk ik naar een rapportage over de opvang van jongeren met een crimineel verleden. Het is een aaneenschakeling van ellende. Vaak werden ze van kindertehuis naar kindertehuis overgeplaatst. Vaders zijn meestal onbekend en met de noorderzon vertrokken. Als ze nog wel thuis woonden, mishandelden ze hun vrouwen hun kinderen. De wereld van deze jongeren kenmerkt zich door gebrek aan perspectief. Wat voor zin heeft hun bestaan eigenlijk nog? Wanneer je altijd in de steek bent gelaten heb je ook geen zin meer om je aan de ander en aan de wereld te binden. Eén van de jongens zit vast omdat hij al vóór zijn 16e jaar enkele moorden heeft gepleegd. Hij vertelt het zonder een spoor van emotie. Zelfs als de verslaggever bij herhaling probeert om iets van spijt te kunnen vastleggen blijft hij volhouden. Hij vindt dat je niet zomaar iemand mag vermoorden, maar als je geld nodig hebt mag het natuurlijk wel. "Ik had gewoon geld nodig en dan mag het". Het is wéér een jongen die van kindertehuis naar kindertehuis trok. Zijn eigen vader heeft hij nauwelijks gekend. Hij is in de steek gelaten...
Ontwrichte gezinnen
"En wat denk je dat het allemaal kost?" schiet me door het hoofd. Niet iedere jongere die gespecialiseerde opvang nodig heeft komt uit een gebroken gezin. In deze documentaire werd echter wel schrijnend duidelijk welk gevolg een niet-harmonieuze opvoeding kan hebben op het gedrag van kinderen. Gebroken en ontwrichte gezinnen waar jonge kinderen geen enkele veiligheid aan hebben kunnen ontlenen. Pubers die de wereld alleen maar met wantrouwen tegemoet kunnen treden. Vaders (en soms ook moeders) die nooit luisterden naar de behoeften en wensen van hun kinderen.
Ze namen dan ook geen enkele verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun kinderen. Ze vertrokken uit het gezin, de anderen met de problemen achterlatend. Wat denk je dat dát allemaal kost? Stel je eens voor dat we 'de kosten van die zeer intensieve opvang zouden verhalen op deze vaders en moeders...
Kosten doorberekenen?
Stel je eens voor dat de samenleving zo in elkaar zou zitten? Dat we alle kosten zouden doorberekenen. Iedereen betaalt waar hij zelf verantwoordelijk voor wordt gesteld. Dan kunnen de meesten van ons nog wel eens een gepeperde rekening ontvangen. Mensen die veel roken, die meer alcohol drinken dan goed voor hen is, mensen die een aanrijding veroorzaken, die het met de seksuele moraal niet zo nauw nemen, die onvoldoende rust in hun leven nemen, mensen die het milieu aantasten door hun consumptiepatroon. Wat denk je dat dát allemaal kost? Let wel: daarbij gaat het om zaken die we nog voor een groot deel zelf in de hand kunnen hebben...
Onbetaalbaar ....
Daar zat dat kleine mongooltje in die wandelwagen. Daar stond zijn moeder in de rij op het postkantoor. Ze lachte vriendelijk naar haar zoontje, trok zijn jasje recht, aaide hen over zijn wang en over zijn kuif. Een jongetje dat anders is dan andere kinderen, maar het kreeg op dat moment wel de zorg die het nodig had. Wat denk je dat dat allemaal kost? Het is onbetaalbaar.... Daar zijn instellingen als 'De Hoop' en 'Heil des Volks'. En de mensen van het Leger des Heiis. Er zijn er veel meer, in ons land en vér daarbuiten. Hulpverleners die bijna met de moed der wanhoop verslaafde zwerfjongeren in Boekarest opvangen. Artsen zonder grenzen en het Rode Kruis. Mensen van 'Redt een Kind' en van 'Tear Fund' die verlaten of verstoten kinderen in de derde wereld een tehuis bieden. Natuurlijk moeten ze op de centen letten. Maar ze berekenen niet eerst de kosten door aan de veroorzakers: ze bieden hulp waar dat nodig is. Wat denk je dat dát allemaal kost? Nee: het is onbetaalbaar... Het is maar goed dat niet iedereen bij voorbaat vraagt wat het allemaal kost. Want die mentaliteit komt nogal eens voort uit het 'ikke, ikke en de rest kan stikken!' Dan heeft Jezus ons iets anders geleerd...