Het Woord werkt door (1)
1994-09-09
In het voorjaar was ik in de gelegenheid een bezoek te brengen aan Hongarije en Oekraïne. Deze keer niet met een hulptransport zoals dat de laatste jaren het geval is, m.n. naar Roemenië en twee jaar geleden voor het eerst naar Oekraïne, maar voor uitbreiding van de kontakten. Op uitnodiging van Frank Sawyer, die in Sárospatak o.a. ethiek doceert. Hij is samen met z'n vrouw Aria uitgezonden door de Christian Reformed Churches van Canada en Noord-Amerika, voor ongeveer 10 jaar. Zij doceren er ook Engels, Engelse literatuur en sinds kort zelfs Nederlands.- Jaargang 38
- nummer 18
Bij hen was ik te gast en op woensdagavond zou ik een lezing houden, verder waren we van plan een bezoek te brengen aan het Hongaarstalige deel van Oekraïne, Karpátalya, gelegen aan de westflank van de uitlopers van de Karpaten.
Sárospatak
Een oud stadje in het NO van Hongarije, dicht bij de slowaakse grens, een klein uurtje naar Oekraïne. De oudste gereformeerde theologische opleiding is hier gevestigd. Een prachtig academiegebouw en vlak daarbij het gereformeerd gymnasium en het internaat voor de studenten. Behalve Frank Sawyer doceert hier ook een oude vriend, die ik 17 jaar geleden heb Ieren kennen, ds József Berényi, een oude, maar vitale predikant, die na de Hongaarse opstand in 1956 vanuit Debrecen naar Bojt, een klein plaatsje in het oosten aan de roemeense grens, werd verbannen. Zijn vrouw llonka is er psychisch ondergegaan en is van verdriet gestorven. Sinds een paar jaar is hij door de kerkleiding, na zijn emeritering, gerehabiliteerd en nu is hij docent homiletiek en begeleidt hij studenten. Een echte pastor met liefde voor jonge mensen, die de Here willen dienen in de Dienst van het Woord. De opleiding is drie jaar geleden opnieuw van start gegaan (tijdens het communistisch regiem was de academie gesloten), en telt nu drie studiejaren. De bedoeling is deze uit te bouwen tot een 5 jarige opleiding. Er studeren nu ongeveer 110 studenten, waarvan zo'n 30 uit het buitenland, dwz uit Roemenië, Oekraïne, Slowakije en Kroatië, waar veel Hongaren wonen. Aan het eind van de dag werd ik uitgenodigd om de dagsluiting te verzorgen. Als tekst koos ik Joh. 21:19 "Volg Mij", het belang benadrukkend van de persoonlijke navolging. Na de avondmaaltijd heb ik een lezing gehouden over het onderwerp, "ouderling-zijn in een geseculariseerde tijd". Het ambt van ouderling is in de Hongaarse kerk ondergewaardeerd. De kerkelijke hiërarchie is daar mede debet aan. Een bisschoppelijke kerkregering laat minder ruimte voor de ouderling.
AI zien we gelukkig in de grotere steden, dat de ouderling steeds meer wordt ingeschakeld. Tijdens en na de lezing volgde er een geanimeerde discussie, en de veelal jonge studenten, die lange dagen maken, bleken prima gesprekspartners te zijn. We hebben de paar dagen die we hadden, gebruikt om een paar oude vrienden, die we lange tijd niet gezien hadden, te bezoeken en bij te praten en omdat we toch in het wijngebied van Tokaj waren hebben we ons geen rechabitische regel laten opleggen.
Oekraïne
Ik wilde graag nog eens terug naar Oekraïne, waar ik twee jaar geleden was, maar eigenlijk tekort.
Van Sárospatak naar de Oekraïense grens is doorgaans maar een uur rijden, tenminste wanneer je de rivier de Tisza kunt oversteken. Maar ook in Hongarije stond in het voorjaar het water erg hoog, het water van de Donau liep in Boedapest over de kaden, zodat we een omweg moesten maken over Nyiregyeháza. Oekraïne, ooit de graanschuur van Oost-Europa is een verschrikkelijk arm land. De radicale hervormingen, die elders met wisselend succes resultaat hebben opgeleverd, zijn hier uitgebleven. Maar het doorsukkelen op de oude voet heeft hier geen enkele vooruitgang gebracht. De infrastructuur is totaal verouderd, de machines zijn haast nog vooroorlogs. Oekraïne heeft, na de afschaffing van de roebel, nog steeds geen eigen munt. Je betaalt met koupons, die geen cent waard zijn. Voor een brood betaal je 3500 koupons, nauwelijks 20 ct, maar met een maandsalaris van 25 tot hooguit 50 gulden kom je niet ver. Om brood te kopen sta je nog steeds in de rij, als er tenminste voldoende brood is. Mijn indruk was dat de situatie in Oekraïne zelfs nog schrijnender is dan in Roemenië. We logeerden in een hotel, twee kamers met badkamer, voor 10 gulden per nacht, maar geen water. En dat is soms een paar dagen achter elkaar zo, dat er geen drup water uit kraan komt. Er is weinig of geen energie, de economische afhankelijkheid van Rusland is in dit opzicht een strop om de nek. De vooruitzichten van dit eens zo welvarende gebied zijn zonder ingrijpende maatregelen weinig rooskleurig.
Een volgende keer wil ik een beeld geven van het gereformeerde kerkelijk leven en iets vertellen over de gereformeerde bisschop Forgon Pál.