Het Woord werkt door (2)
1994-09-23
Het kerkelijk leven in de Oekraïne- Jaargang 38
- nummer 19
De Hongaarse gereformeerde kerk in de Karpaten is niet groot, maar de geest is levend. De meeste predikanten dienen meerdere gemeenten. Het kerkelijk centrum is Beregszász (in het Russisch Beregovo), daar woont en werkt Forgon Pál, de bisschop van de gereformeerde kerk. Degenen, die met de situatie in de hongaarse kerk op de hoogte zijn, weten dat de funktie van bisschop een andere is dan in de R.K. kerk. Forgon is 81 jaar en zal na z'n emeritering verhuizen naar Hongarije.
Hij heeft een veel bewogen leven achter zich en heeft na de Tweede Wereldoorlog 5% jaar doorgebracht in een werkkamp in Siberië. Met nog 19 dominees en een aantal RK en Grieks-orthodoxe priesters werd hij in het stalinistische tijdperk verbannen, alleen om het doodsimpele feit dat hij een voorganger was in de christelijke kerk, een dienaar van God.
Na de dood van Stalin keerde hij terug in Beregszász. Hij heeft in die periode een uitgebreid dagboek bijgehouden, '1628 dagen in Siberië'. In het werkkamp leerde hij schilderen en schreef hij gedichten en zo hield hij zijn geest in leven. Voor z'n correspondentie met thuis gebruikte hij zelfgeschilderde briefkaarten en verwerkte daarin persoonlijke boodschappen of schreef die onder een postzegel. Ook borduurde hij op zakdoeken zijn levensverhaal en naderhand is dat allemaal verwerkt in een boek voor zijn familie, vrienden en gemeenteleden. Door wat hij heeft meegemaakt en de wijze waarop hij deze tijd doorstaan heeft, heeft ds Forgon respect afgedwongen en zijn gemeenteleden spreken daarom ook met liefde en genegenheid over hem.
De stalinistische periode heeft z'n sporen achtergelaten ook in de Oekraïne.
In een klein dorpje, vlakbij Nagy Dobrony, stonden we op een begraafplaats voor een monument met een lange lijst namen van mannen, die onder Stalin in werkkampen zijn omgekomen na 1946.
Kerkelijk activiteiten
In dit hongaarssprekende deel van Oekraïne is een levendig contact ontstaan met kerken uit het westen. Vanuit Nederland, maar ook vanuit Frankrijk en Noord-Amerika. De hervormden en gereformeerden samen, en niet te vergeten de vrijgemaakten. Vanuit Hongarije (standplaats Debrecen) bezoekt ds Jos Kolijn regelmatig de Karpaten. En de Vrijgemaakte Kerk heeft een zendelingpredikant klaar staan om naar deze streek te vertrekken.
Het kerkelijk leven bloeit op. De kerkdiensten worden goed bezocht en allerlei kerkelijke aktiviteiten worden ontplooid. In Beregszász bijvoorbeeld werd in de maanden april en mei 2 maal 4 dagen straatevangelisatie georganiseerd vanuit de plaatselijke gemeente. In Nagy Dobrony woont ds Horkay László. Hij heeft een eigen evangelisatieprojekt. Wekelijks verstuurt hij bijbels naar alle delen van de voormalige Sowjet-Unie, de adressen komen er van zelf, vaak van mond tot mond. Een uitgebreide correspondentie vult het blad van zijn bureau. Mensen, die hem vragen om uitleg, om 'Bijbelstudie. Mondjesmaat maar heel doeltreffend. Zo zoeken de kerken, ondersteund door een wereldwijdvertakte broederschap, inhoud te geven aan de verspreiding en verbreiding van het evangelie van onze Heer Jezus Christus.
Opleidingen
De gereformeerde kerk heeft geen eigen opleiding en ook geen eigen vooropleiding, het gymnasium. De predikanten werden in het veld opgeleid, dwz ze kregen persoonlijk onderricht van de beschikbare predikanten onder leiding van de bisschop. Ook voor hun talen moesten ze bij hen terecht. De opleiding was erg provisorisch en van beperkte omvang.
Na de grote verandering in USSR gaan de jonge mensen, die predikant willen worden naar de gymnasia en de theologische opleidingen in Hongarije. Vanwege de afstand wordt meestal gekozen voor Sárospatak. Een situatie die niet helemaal bevredigt, want ondanks dezelfde taal en kerkelijke cultuur zijn er verschillen tussen Hongarije en de Karpaten, maar ook met Erdély (het Hongaarssprekende deel van Roemenië). Een eigen opleiding? In ieder geval is er in Nagybereg een begin gemaakt met een eigen gereformeerd gymnasium. Nog klein in omvang met alle problemen die zo'n start met zich meebrengt. Vaak een tekort aan gekwalificeerde leerkrachten, huisvesting voor de school en de studenten.
Vorig jaar is het gymnasium met ongeveer 30 studenten van start gegaan. De meeste leerlingen wonen in het internaat, wat in deze landen heel gebruikelijk is gezien het vervoersprobleem, maar ook vanwege de traditie. Leven in een internaat heeft ook een vormend element. Meer aktiviteiten gezamenlijk (van eten en slapen - dit laatste streng gescheiden - tot sport en kultuur) en voor de sociale vorming. Leven met elkaar is een kunst die geleerd moet worden. Eén lerares, die overdag les geeft, heeft 's avonds en 's nachts ook nog de verantwoordelijkheid voor het internaat.
Met 40 uur in de week houdt een onderwijsbaan vaak niet op. Een zware opgave die veel van haar vraagt. Voor de nieuwe kursus worden meer jonge mensen verwacht die niet allemaal gehuisvest kunnen worden. Nagybereg is klein en er is geen geld voor een nieuw gebouw.
Omdat Bergeszász niet zo ver weg ligt, ongeveer 10 km, is het plan gerijpt voor de aankoop van een schoolbus, zodat er dagelijks gependeld kan worden. Bovendien kan de bus voor allerlei kerkelijke aktiviteiten ingezet worden, en voor vervoer naar Hongarije. Door de broederschap ter plaatse werd een beroep op ons gedaan om te helpen. Frank Sawyer zal dit doen in Canada en Noord-Amerika, wat inmiddels gebeurd is, ik doe het op u.
Ik weet dat er de laatste maanden via Opbouw vaker aan de bel is getrokken, toch heb ik de vrijmoedigheid het nog een keer te doen. Alle beetjes helpen en misschien kunnen we zo met elkaar een probleem oplossen voor onze broederschap. Mijn gironummer is 1722740 tnv J.Bouma in Kampen, met vermelding van 'bus Oekraïne'. Bij voorbaat dank!