Geestelijk winnen
1994-09-23
Zaterdagavond in Amersfoort. In de stadsbus vragen verscheidene instappers aan de chauffeur of deze bus naar de Heiligenbergerweg gaat. Dat gaat hij inderdaad. En of de bus in de buurt van de Kandelaarkerk stopt.- Jaargang 38
- nummer 19
Dat blijkt eveneens het geval. De chauffeur is goed op de hoogte. "Ik roep de Kandelaarkerk wel even voor u af. "
In het kerkgebouw is het nog rustig. Wel speelt de organist er in de kerkzaal lustig op los en de koster heeft de koffie al klaar. Hoeveel mensen er vanavond zullen komen, is niet duidelijk. Voor een deel van Nederland is het nog vakantie. Bovendien was vandaag ook de Vrijmakingsherdenking in Apeldoorn. Iemand vraagt zich af of de 'echte' vrijgemaakten daar zijn geweest en of de anderen hier komen? Of zouden er ook mensen zijn die én in Apeldoorn én in Amersfoort acte de présence geven? Dat zou een goed vrijgemaakt gebruik zijn, want we mogen niet vergeten dat deze kerken in de eerste jaren na de Vrijmaking toch enig oecumenisch denken uitstraalden. Misschien komen de 'echte' vrijgemaakten dus juist wel hier. ...Laten we gewoon maar blij zijn met iedereen die hier komt, want wat is echt?
We horen bij elkaar
Eens ever) vragen aan twee veertigers wat ze hier komen doen. "We horen bij elkaar, het is fijn dat zoiets kan, vorig jaar zijn we hier ook geweest." "Hebt u in uw eigen gemeente contact met andere kerken?" "Nee, eigenlijk nog niet, het leeft niet zo erg, misschien komt dat nog." Het echtpaar blijkt lid te zijn van een vrijgemaakt-Gereformeerde kerk in de Randstad.
Een ander echtpaar, van gevorderde leeftijd: "We komen van oorsprong uit de vrijgemaakte kerken. Tijdens de scheuring in '68 zijn we christelijk gereformeerd geworden. We voelen ons er best thuis. Maar ons hart ligt toch nog bij de vrijgemaakten en de Nederlands Gereformeerden. Daar zit onze familie ook. Het blijft dus trekken.
Alleen was het in die tijd van scheuringen geen leven in de kerken, je ging er kapot aan."
Geestelijk winnen
Vanavond is de 3e gebedssamenkomst van het Gereformeerd Appèl. De bedoeling van het Appèl is dat we als kerken dichter bij elkaar komen, legt Dr. Kuiper in zijn welkomstwoord uit. Het Gereformeerd Appèl is geen actiegroep; men wil vooral door middel van gebed en door het stimuleren van plaatselijke contacten steun geven aan de samensprekingen. Het thema van de avond is: 'Geestelijk winnen'. Hoe winnen we de Geest? Niet als we ons niet verootmoedigen in gebed of als we niet ons hoofd buigen voor wat Christus ons zegt, of als we onderling blijven twisten over kleine kwesties.
We kunnen ons verbonden weten doordat we het over de hoofdzaken van ons christelijk geloof eens zijn.
Moedeloosheid? Of: vat moed!
Het eerste lied dat gezongen wordt is Psalm 84. "Hoe lieflijk zijn mij Uw huis en tempelzangen; welzalig hij die al zijn kracht en hulp alleen van U verwacht." Het lied zet ook de toon voor deze avond. In de gebrokenheid van de verdeeldheid van de kerken kunnen we het alleen van God verwachten, want als mensen het van zichzelf verwachten worden er brokken gemaakt.
Gelezen wordt uit Ezechiël 12: de tijd verstrijkt en geen enkel gezicht komt uit... Daarna uit Efeze 3, over de grote liefde van Christus. In zijn welkomstwoord legde Kuiper enkele accenten bij de gekozen schriftgedeelten. In de tijd van Ezechiël leefde men niet bij het profetisch woord, er was sprake van moedeloosheid en matheid. Geldt dat ook niet voor het streven naar kerkelijke eenheid? Ontbreekt ons de overtuiging dat het kan? Tegen Gideon zegt de Here: Vat moed, Ik zend u immers! We moeten niet vergeten dat God meer kan doen dan wij bidden of beseffen. Verbondsvernieuwing betekent: verootmoediging, verandering van houding, een nieuw begin.
Verlies en winst
In zijn meditatie legde drs. E.A. de Boer (Gereformeerd-vrijgemaakt predikant in Krimpen aan den IJssel) de vraag voor wie er nu rijker wordt in de Here temidden van de kerkelijke verdeeldheid. Er dreigt in zo'n situatie eerder verlies aangewezen te worden. Dat biedt echter meteen ook een opening naar winst: in je onmacht word je al naar de Here gedreven, omdat je de kracht van Hem moet ontvangen.
Ds. De Boer vertelde al een aantal jaren bezig te zijn met het zoeken naar parallellen van de situatie van de verdeeldheid in de Bijbel. Kun je in de Bijbel situaties vinden, die te vergelijken zijn met onze omstandigheden? In het boek van de Richteren wordt beschreven, hoe er al spoedig grote verdeeldheid was in het land dat men van de Here Zélf had gekregen. Aan de hand van de geschiedenissen uit Richteren 7, 12, 18, 19 en 20 liet ds. De Boer zien welke rampzalige gevolgen dit had voor het volk. Het boek Richteren eindigt met: "In die dagen was er geen koning in Israël; een ieder deed wat goed is in zijn eigen ogen."
Elkaar ontmoeten
Onze tijd is anders, aldus ds. De Boer. Wij hebben wél een Koning, en we willen dus niet doen wat goed is in onze eigen ogen. We moeten sámen de Here onder ogen komen. We moeten ons ook realiseren dat het onze schuld kan zijn als de ander een verkeerde weg op gaat, bijvoorbeeld als we niet vergevingsgezind zijn. Een grotere mate van nederigheid is al winst. We moeten naar Hem toe, van Hem alles verwachten. We zijn medeverantwoordelijk voor de gezamenlijke schuld, we moeten elkaars eigenwijsheden kunnen dulden en we moeten dankbaar zijn voor het bij elkaar gevonden geloof. Je kunt elkaars boeken en publicaties bestuderen, maar dat is niet genoeg. Zonder ontmoeting gaat het niet, aldus ds. De Boer, we moeten elkaar dus onder de ogen kunnen komen. Onze Richter is daarbij de Here Jezus Christus, Hij is niet gedeeld.
Somber gestemd
De tweede meditatie werd verzorgd door Prof.dr. E. Schuurman uit Breukelen. Hij is gewend om spreekbeurten te verzorgen. Toch gaf hij aan, het moeilijk te vinden om op deze avond te spreken. "Als we elkaar aankijken, herkennen we elkaar in Christus en tóch trekken we geschheiden op. En soms hebben we elkaar ook wel wat te zeggen of elkaar nog wat te verwijten. Van sommige initiatieven werd het contact niet beter en soms werd het er zelfs slechter van. Ik ben dus somber gestemd." Een bewogen toonzetting van een spreker die de gebrokenheid van de kerken aan den lijve voelt. Blijven we dus bij die somberheid steken? "Nee, want onze gescheidenheid moet ons onrustig maken. We weten dat het in Christus één kudde onder één herder zal zijn. Kijken we naar ons ongedeelde verleden en kijken we naar die ongedeelde toekomst, dan is het des te pijnlijker dat we nu zo verdeeld zijn, juist omdat we allemaal Christus toe willen behoren. Wij hebben gebroken en zijn zelf niet in staat om de breuk te herstellen."
Autonome (kerk-)mensen. Óf….
Tijdens colleges en in publicaties laat Prof. Schuurman voortdurend zien, hoe mensen op een dwaalspoor komen als ze denken dat ze de wereld naar hun eigen hand kunnen zetten. Hij signaleerde het gevaar van de autonome mens ook in het kerkelijk denken. Juist in het feit dat we zélf niet kunnen herstellen zag Prof. Schuurman ook de enige mogelijkheid om tot herstel te komen. Dat betekent echter wel dat een radicale ommekeer noodzakelijk is. "Weten we écht nog wel wat het betekent om van genade te mogen leven? Niet de gereformeerde herstel, maar het zien op het Lam van God, dat de zonde wegneemt. Uit onszelf kunnen we ons niet bekeren. We moeten bidden, vasten en waken; volhardend en aanhoudend Gods aangezicht zoeken en daarin niet verslappen. "Bekeer ons, Here, dan zullen wij ons bekeren. Dan zal de kerkelijke en geestelijke eenheid ons weer gegeven worden en kunnen we de ander in liefde aanvaarden"."
Scheuringen en de toekomst
De laatste meditatie werd verzorgd door Prof.dr. J.W. Maris (Theologische Universiteit Apeldoorn). Hij las Openbaringen 19:6 tot 9 ("zalig zijn zij, die genodigd zijn tot het bruiloftsmaal van het Lam"). "We zoeken naar geestelijk winst vanuit een benaderde situatie", . hield Prof. Maris zijn gehoor voor. "We lezen in het Nieuwe Testament in de vroege christelijke gemeenten al direkt over partijschappen. En toch hebben ook die gemeenten een weg verder gevonden. Dat mag een teken van hoop zijn."
Prof. Maris bepaalde zijn gehoor bij de achtereenvolgende reformaties. Tijdens de Reformatie ging het om Christus, om de genade. Het was een scheur die wel in de kerk móest komen, want het bestaan van de bruidsgemeente was in het geding. Daarna kwamen nieuwe reformaties: 1834, 1886, 1892, 1944, 1968. Misschien is alles niet even heilig geweest. En toch zijn we op weg naar de tijd van de bruiloft van het Lam, waarin de Bruid (enkelvoud!) ongedeeld zal zijn en herkenbaar zal zijn aan haar kleding. De aarde zal dan bedekt zijn door een hemelse heerlijkheid, die gegeven wordt. In dat licht moeten we als kerken met elkaar bezig zijn. Dat kan alleen als "de veelkleurigheid van ons historisch gelijk geabsorbeerd kan worden door ons gebed om genade. We moeten als kerken leven onder een intense verwijzing naar de Here Jezus.
Hoe graag maken we ons gereed voor Hem? Naarmate we meer vervuld zijn van Hem zullen we eenheid beter kunnen zien".
Gebed
Het gebed nam op deze bijeenkomst van het Gereformeerd Appèl een belangrijke plaats in. De verschillende sprekers gingen voor in gebed. De avond werd besloten met het gezamenlijk bidden van het 'Onze Vader'.
Het gebed dat de Here Jezus ons Zelf geleerd heeft, werd hardop uitgesproken door leden van verschillende kerken.
Gesprekken
Na afloop was er nog gelegenheid voor verder gesprek. De meeste aanwezigen maakten hier ruimschoots gebruik van. Het gaf uw verslaggever de gelegenheid om nog een paar vragen op enkele bezoekers af te vuren.
Twee jonge bezoekers: "Onze kerkenraad begint volgende maand gesprekken met de kerkenraad van de Nederlands Gereformeerde kerk. Dan is het goed om je als gemeentelid ook op de hoogte te stellen. We zijn in de streek waar wij wonen als gereformeerde kerken op elkaar aangewezen, want we vormen een heel kleine minderheid.
Vreemd eigenlijk dat je elkaar in al die jaren nooit tegenkwam. De sfeer vonden we hier erg goed, we denken dat de goede toon werd gezet. En voor onze gemeente hebben we maar een flinke stapel folders in de tas gestopt."
Een ouder echtpaar: "We hebben de scheuring in 1968 nooit begrepen. We hebben destijds geprobeerd om er van alles over te lezen, we hebben stukken opgevraagd, synodeverslagen gelezen. Niemand heeft het ons ooit echt duidelijk kunnen maken. In onze gemeente leeft samenwerking met andere kerken niet echt, we leven op onszelf, op een eilandje. Dat moet anders, maar hoe? Jammer dat er niet meer mensen uit onze gemeente waren. Ze hadden hier heel goede woorden kunnen horen ...."
Nog een echtpaar: "We werken in onze woonplaats al jaren samen met de Christelijke Gereformeerde kerk.
De laatste tijd ging het wat stroever. Dan heb je zo'n avond nodig om weer te horen waar je je bron moet vinden.
We vonden het een inspirerende avond." Een oudere broeder uit de Randstad: "Wanneer je over de landelijke gesprekken leest, raak je ontmoedigd. Gelukkig zijn er in onze gemeente nu bemoedigende kontakten met de Nederlands Gereformeerde kerk. Daar heb ik al jaren op gehoopt en het blijkt dus ook te kunnen."
Een jongere uit een studentenstad: "Ik vind het kenmerkend dat zoiets tegenwoordig mogelijk is. In de plaats waar ik studeer groeien die kontakten ook; je komt elkaar nu tenminste tegen. Het was fijn om hier te zijn en om medechristenen te kunnen ontmoeten. Dat heb je in deze tijd hard nodig. Ik denk dat hier de goede toon werd gevonden."
Verdere informatie
Er waren deze avond minder mensen dan in voorgaande jaren (ongeveer 300 aanwezigen). Betekent dat dat er minder belangstelling is voor kerkelijke samenwerking? Uit de sfeer die op deze avond heerste kan die konklusie niet worden getrokken. Mogelijk hebben andere oorzaken een rol gespeeld (vakantie, de Vrijmakingsherdenking).
Belangstellenden die niet in Amersfoort aanwezig waren (en zij die de meditaties nog eens door willen lezen), kunnen het volgende nummer van de rondzendbrief van het Gereformeerd Appèl opvragen. Daarin wordt de tekst van de meditaties gepubliceerd. U kunt deze brief opvragen bij: de heer B.P. Vreugdenhil, Rietland 20, 3621 GZ Breukelen, telefoon (03462)64697.