Christenen en moslims (2)
1994-10-07
In het vorige nummer van 'Opbouw' werd enige informatie gegeven over het werk van de Stichting 'Evangelie & Moslims’ 1. Daarnaast werd verslag gedaan van een thema-avond over de verhouding tussen christenen en moslims. Spreker was Ds. H.P. Brandsma, die een aantal jaren zendingspredikant is geweest in Indonesië. Verharding in onze houding jegens moslims is niet de weg die we als christenen moeten gaan... ln dit nummer volgt het tweede gedeelte van het verslag van deze thema-avond.- Jaargang 38
- nummer 20
Contacten met moslims
Hoe kunnen we iets van de betekenis van het christelijk geloof doorgeven aan moslims? Ds. Brandsma is van mening dat we in de eerste plaats zélf vanuit het Evangelie moeten leven en dagelijks gevoed moeten worden door de bijbelse boodschap. Wanneer je je overtuiging serieus neemt, spreekt dat een moslim aan. In de tweede plaats: wanneer we in gesprek komen zal onze houding nederig en zachtmoedig moeten zijn. We moeten de ander met respekt tegemoet treden. Wanneer we moslims ontmoeten, zullen we niet moeten proberen om hen met 'machtsmiddelen' te bekeren. Ze worden het meest getroffen door het eenvoudig geloofsgetuigenis. Met 'debatten' bereik je weinig. Maar: om de moslim te bereiken zullen we ook zeker iets van zijn godsdienst af moeten weten (hier kan de Stichting 'Evangelie & Moslims' behulpzaam bij zijn). Moslims kennen ook hun geschiedenis. Een zwarte bladzijde in die geschiedenis wordt gevormd door de Kruistochten. Als christenen zullen we moeten erkennen dat dit het fout is geweest van het christenendom: met vuur en zwaard evangeliseer je niet.
Bijbel en koran
Naast fundamentele verschillen zijn er ook overeenkomsten (en dus: bruggen) tussen christendom en islam. In de koran vind je de invloed van het jodendom en van het Nieuwe Testament. De koran kent Noach, David en Henoch als profeet. Jezus is voor de moslims heel belangrijk; ze vinden het een ernstige zaak als de naam van Jezus door het slijk wordt gehaald. Ds. Brandsma noemde in dit verband het feit dat moslims de kerstfeestvieringen in Indonesië bijwoonden. De koran zegt dat "Jezus is geboren zoals Adam werd geboren". Daarop kunnen christenen inspelen door uit te leggen wie Jezus werkelijk voor hen is. Jezus is voor de moslims echter niet de Zoon van God, want God is Geest en een geest kan geen kinderen krijgen. Ook de vergeving van de zonden is voor de moslim onbekend. Hij leeft met het idee dat als hij sterft zijn goede daden en zijn slechte daden op een weegschaal zullen worden gewogen. Wanneer je zo leeft, word je bang voor de toekomst. Wanneer een moslim dan ook oog krijgt voor de verzoening, kan dat een enorme bevrijding voor hem betekenen. Christendom en islam hebben gemeen dat het geloof beslag legt op het hele leven. Daar waar het christendom verwatert en God geen recht meer heeft over heel ons leven, zal de moslim dat als een aanfluiting van het geloof zien. Als christenen serieus 'werk van hun geloof maken', zal ook de moslim zich hierdoor aangesproken voelen.
Onderwijs
Wat het onderwijs betreft is het van groot belang, dat onderwijzers en besturen weten hoe de moslim denkt.
Dat wil echter niet zeggen dat je je identiteit als christelijke school prijs moet geven 2 Ds. Brandsma merkte op dat het wel belangrijk is dat de christelijke school aan moslimouders uitlegt wat de identiteit van de school inhoudt en aan hen vraagt deze overtuiging te respecteren. Sommige mensen zijn van mening dat je kunt overwegen om islamitische kinderen vrij te stellen van (christelijk) godsdienstonderwijs. Toch kun je ook de vraag stellen of deze vrijstelling wel zo verstandig is. Het christelijk godsdienstonderwijs behoort immers integraal bij de identiteit van de school hoort. Bij een gevoelige benadering kan juist hier een brug geslagen worden naar de moslims, zodat ze het eigene van de school beter gaan begrijpen. Vrijstelling van godsdienstonderwijs zal door moslims gewaardeerd worden, maar kan tegelijkertijd gezien worden als een zwakte van de christenen. Ds. Brandsma stelde nadrukkelijk dat het van levensbelang is om duidelijk te zijn ten aanzien van de identiteit van de school. Een aantal moslims stuurt hun kinderen bij voorkeur naar een christelijke school, omdat ze de normen van het christelijk onderwijs beter vinden dan die van het openbaar onderwijs 3.
Wanneer ze die keuze niet hebben, of wanneer de inhoud van het christelijk onderwijs verwatert, zullen de moslims zich genoodzaakt voelen om eigen scholen op de richten. 4 Dit kan een bedenkelijke ontwikkeling in gang zetten. Veel islamieten wonen al in een getto (in bepaalde wijken); eigen scholen versterken dit isolement nog en kunnen fundamentalistische tendensen versterken.
Groei in andere werelddelen
Vooral in Afrika maakt de islam een sterke groei door. Hoe komt dat? Eén van de redenen is dat de islam tolerant is ten opzichte van de zgn. natuurgodsdiensten en daar soms ook elementen van integreert. Aan de '5 zuilen' moet je je houden, daarnaast mag je er wel andere gebruiken bij nemen. Ook het hindoeïsme wordt doorgaans tolerant benaderd. Met het christendom en het jodendom heeft de islam gemeenschappelijke wortels, maar vaak een gespannen verhouding.
Positie van de islam in Nederland
De positie van jonge Turken en Marokkanen in Nederland is vaak moeilijk. Zij verkeren in een klempositie tussen de alles omvattende islamitische cultuur van hun ouders en de geseculariseerde westerse cultuur. Er is onder deze jongeren in het westen sprake van een grote mate van secularisatie. Dat wordt mede in de hand gewerkt doordat de westerse wereld niet is ingesteld op de godsdienstige plichten van de islamiet; je zet immers niet zomaar een lopende band stil. Dit verklaart ook weer de weerstand van fundamentalistische moslims tegen de westerse technokratie. Moderne ontwikkelingen en secularisatie kunnen de groei van de fundamentalistische bewegingen op hun beurt ook weer versterken als een soort tegenbeweging.
Overgang naar een ander geloof
In Nederland komt het niet zo vaak voor dat mensen islamiet worden; in Engeland zijn meer mensen bekend die moslim werden. Ze werden vaak aangetrokken door de eenvoudige boodschap en door de sterke gemeenschap.
In de Afrikaanse landen en in Indonesië begon de groei van de Islam vaak door 'gemengde huwelijken': Arabische handelsreizigers trouwden met dochters van stamhoofden, waardoor een heel dorp of een hele kampong islamiet werd.
Om in een islamitisch land christen .te worden vraagt bijzonder zware offers. Je zegt niet alleen je geloof vaarwel; vaak wordt je uit je familie en uit de gemeenschap gestoten. In een aantal landen word je als 'afvallige' op allerlei manieren onderdrukt. Voor deze christenen is onze voorbede steeds weer nodig.
Geen water bij de wijn
Duidelijk werd in de lezing door ds. Brandsma dat de beste manier om onze christelijke boodschap over te brengen is: je geloof serieus nemen. We mogen geen water bij de christelijke wijn doen. Neem de moslim serieus in zijn situatie, toon respekt. Ons beste getuigenis is: leven vanuit een christelijke overtuiging die tastbaar is én daar ook in onze houding (bijv. gastvrijheid tonen) gestalte aan geven.
Noten
1. De Stichting 'Evangelie & Moslims' wil Kerken en christenen behulpzaam zijn bij het Leggen van contacten met moslims(zie voor adressen:Informatieboekje1994,blz. 207), De Landelijke Vergadering in Ede (1991) besloot dat onze kerken in deze stichting zullen participeren.
2. Dat deze uitspraak van Ds. Brandsma zeer terecht was bleek uit de reactie van een moslimjongere op de inhoud van het christelijk onderwijs. "Ik heb op school gemerkt dat de mensen serieus met hun geloof bezig waren.
Dat vind ik goed. Je moet aan iemand kunnen merken wat hij gelooft". In: 'Wat betekent Pasen eigenlijk?', 'Opbouw', 22 april 1994.
3. In het proefschrift 'Islamitisch godsdienstonderwijs op de basisschool' wordt vermeld dat het merendeel van de islamitische ouders thans eerder kiest voor het openbaar/neutraal onderwijs (proefschrift van dr. Arslan Karagül aan de U.v.A., 1994). Mogelijk heeft dit gegeven mede te maken met het feit dat de meeste moslims in de geseculariseerde gebieden van Nederland wonen.
4. Inmiddels zijn er al enkele islamitische scholen opgericht in ons land.