Voor ongeleerde en eenvoudige mensen
2007-07-06
In het inleidend artikel waarmee de allereerste Opbouw opent, presenteert de redactie zijn plannen met betrekking tot de inhoud en schetst ze een profiel van de lezers en in verband daarmee het niveau waarop geschreven zal worden. We lezen: ‘De redactie zal zich richten op de meelevende leden van de kerk’. Die worden verder aangeduid als ‘ons kerkvolk’. Van ‘onze mensen geldt dat ze merendeels ongeleerde en eenvoudige mensen zijn’ en dus zullen de artikelen ‘eenvoudig geschreven worden’.- Jaargang 51
- nummer 14
Eenvoudig! Je zou het niet zeggen als je de eerste jaargang doorbladert. Van de lezers wordt een behoorlijk uithoudings- en doorzettingsvermogen gevraagd. Je komt hoofdzakelijk ellenlange artikelen tegen, vaak met veel vervolgen. De boekbespreking die in het eerste nummer begint strekt zich uit over tien nummers en bestaat uit ongeveer 30.000 woorden. Ter vergelijking: op een Opbouwpagina anno 2007 gaan ongeveer 700 woorden. Bij de huidige typografie zou het artikel dus 43 bladzijden beslaan. Het langste artikel in één nummer is overigens van prof.
Veenhof: 15.000 woorden; daarvoor zouden nu 23 pagina’s nodig zijn. Ook in een ander opzicht werd veel van de ‘merendeels ongeleerde lezers’ gevraagd: in nummer 3 kom je een uitgebreide voetnoot tegen in het Latijn.
Ambitieus programma
Over de inhoud kondigt de redactie in hetzelfde artikel aan dat er veel Schriftuitleg gegeven zal worden, want een van de doelstellingen is het bevorderen van bijbelkennis, waaraan ‘onder ons een ontstellend gebrek is’.
Een andere doelstelling is ‘het bevorderen van meeleven met elkaar’. ‘Verder hopen we aan ons kerkvolk voorlichting te kunnen geven met betrekking tot het brede menselijke leven, waarmee we in aanraking komen’. Genoemd worden: politiek, economisch leven, literatuur en kunst.
Een ambitieus programma, maar als je afgaat op de eerste jaargang heeft de toenmalige redactie dat meer dan waar gemaakt. Want Opbouw geeft in 1957 blijk van een grote maatschappelijke betrokkenheid, meer dan nu het geval is. Er is geschreven over de Euromarkt, het toenemende tekort van de handelsbalans, de groeiende werkeloosheid met voor Opbouw een heel bijzonder initiatief, de lancering van de Spoetnik, (eerste kunstmaan), de opening van de nieuwe Technische Universiteit in Eindhoven, de AOW voor predikanten (is onjuist), kernenergie en vele onderwerpen meer.
Rooms opperhoofd
De auteur die er het best in slaagt eenvoudig te schrijven is ds. C. Vonk uit Schiedam. In nummer 2 begint hij een reeks van vijf artikelen ter verdediging van de kinderdoop. Anders dan je zou verwachten ziet hij als oorsprong van de ‘dwaling over de doop na belijdenis’ de Roomse dooppraktijk.1) In zijn verontwaardiging gaat hij bepaald niet zachtzinnig te werk:
Zelfs heeft dat Roomse opperhoofd zich boven Christus verheven als hogepriester. Want hij laat elke dag door zijn priesters een offer brengen van brood en wijn, welke in die Christus zouden zijn veranderd.
Maar wist U, dat volgens de Roomse leer een kindje niet gedoopt mag worden alvorens het geloofsbelijdenis heeft afgelegd? Natuurlijk vraagt U mij nu: Maar hoe moet dat dan? Zo’n klein kindje van een dag of twee, drie kan toch nog niet praten? Inderdaad, maar daar is wat op gevonden. Daarvoor komen de zogenaamde peter en meter in de plaats.
Door middel van de mond van bijvoorbeeld de meter – ’t is vaak maar een juffrouw uit de kennissenkring – doet het kindje belijdenis van z’n geloof. Tenminste, hoho ….niet te vlug. Eerst wordt er door de priester nog drie maal op het kindje geblazen. Dat is om de duivel uit te drijven.
1) De hele jaargang door vind je een felle gerichtheid tegen de rooms-katholieke kerk. Ds. J. Meester geeft in een artikelenreeks ‘Evangelisatie onder Roomsen’ een aanpak voor dit soort evangelisatie.
‘…om de Roomsen te lokken door en tot het evangelie, waarin alleen is te vinden wat ook zo menig rooms hart in zijn onrust en vrees vanwege zondebesef zoekt, maar bij priester en altaar niet vindt’, haalt hij prof. Lindeboom aan.
Jan Lakerveld is neerlandicus en lid van de NGK te Emmeloord.