Boek of film
1994-12-02
De verfilming van een boek valt vaak nogal tegen. Als je tenminste het boek gelezen hebt. De film vult het verhaal ongetwijfeld anders in dan het in de fantasie van de lezer was. De mensen in het boek zien er in de film anders uit, dan de lezer zich voorstelde. En doorgaans is het verhaal zelf ook grondig aangepast aan de eisen ven: het andere medium. Film is immers zien en lezen is horen. Film is kijken naar de visie op het boek van de regisseur.- Jaargang 38
- nummer 24
Ben ik daarom tegen het verfilmen van boeken? Nee, natuurlijk niet. De kijker moet zich alleen tevoren realiseren dat er altijd afstand zit tussen boek en film. Die twee dekken elkaar van nature niet. En dat hoeft natuurlijk ook helemaal niet.
Veelbelovend
Nu zendt de NCRV dit seizoen een aantal verfilmde bijbelverhalen uit. Begonnen werd met de aartsvaders Abraham en Jacob. Blijkens een recensie kozen de filmmakers "voor een serieuze benadering, waarin naar een zo getrouw mogelijke weergave van de Oud-Testamentische verhalen gestreefd werd." Dat klinkt veelbelovend.
Alleen, wat is de 'droom' van de initiatiefnemers van de reeks films? Volgens de recensie dit: " ..te laten zien dat de traditioneel door joden, christenen, moslims en humanisten serieus genomen waarden over gezin, trouw en sociale rechtvaardigheid ook nu hun betekenis nog niet verloren hebben". De filmmaker 'preekt' met z'n beelden dus over het bijbelverhaal. Was het nu nog maar een goede preek. Het christendom wordt echter met jodendom, Islam en Humanisme op één hoop gegooid. Het gaat steeds om waarden. Mooie waarden, goede waarden, bruikbare waarden, zeker en vast. Maar het is in ieder geval wat betreft Christendom veel te weinig gezegd. Ons christelijk geloof bestaat niet uit een stelsel van normen en waarden, ontleend aan de bijbelverhalen. Wij geloven in de persoon en het werk van Jezus Christus. De vergeving van zonden, de verzoening met God, het nieuwe leven. Ik ben bang dat die boodschap er niet uitkomt in de NCRV-films. Veelzeggend is het in dat verband, dat alleen het Oude Testament aan bod komt.
Via-via
Is dat nu zo'n ramp? Wie thuis is in bijbel prikt daar wel doorheen en houdt een interessante speelfilm over.
Voor wie thuis is in de Schrift is het inderdaad geen ramp. Maar wie de Schrift zèlf niet kent en het moet doen met films als die de NCRV uitzendt, komt wel degelijk tekort. En dan denk ik met name aan de jongere generatie.
Zelf hebben ze vaak de bijbel niet leren lezen. Ze kennen de bijbelverhalen wel, maar dan alleen via-via. Dat begint al met de kinderbijbel. Er is al een hele generatie groot geworden met de romantische visie op de bijbel van een man als W.G. van der Hulst. Die generatie heeft nog wel de wel naar een zelfstandig lezen van de tekst van de bijbel gevonden.
Liever op computer
De jongere generatie vindt die weg niet zo makkelijk meer. Want na de kinderbijbel thuis volgt de bijbelles op school. De meeste prot.chr. scholen gebruiken daarvoor de methode Kind op Maandag. Denk maar niet dat de juffen en meesters nog gewoon het 'kale' bijbelverhaal vertellen. Nee, de kinderen moeten al flink bepreekt worden. Ze moeten weten dat het verhaal van Ruth bijvoorbeeld diskriminatie aan de kaak stelt. Nu zou dat best kunnen, alleen de kinderen kunnen het nu en later moeilijk zelf nagaan. Want ze krijgen de bijbeltekst zelf maar mondjesmaat onder ogen. Voor die generatie is een verfilming van de bijbel geen uitkomst. Want ook daardoor blijft de bijbel zelf een gesloten boek.
Als we niet uitkijken wordt nergens in de opvoeding meer het zelfstandig lezen van en luisteren naar de bijbel bevorderd. Trouwens, was het geloof niet uit het gehoor?
Veel beter dan de bijbel op film lijkt me dan ook de bijbel - in allerlei vertalingen - op de harde schijf van de computer van onze jongeren. Want dat noodt tot zelfstandig bijbellezen, meer dan een bijbelfilm.