De profeet
1994-07-01
Frank Peretti, De Profeet. Novapress. Apeldoorn. 1994. f 34,50- Jaargang 38
- nummer 13
Na twee bestsellers over de Onzichtbare Wereld, over engelen en demonen, en een novelle Tilly, over de geestelijke gevolgen van het laten aborteren van een kind, is bij Novapress een vierde werk van Peretti verschenen, De Profeet.
Het gaat ook in Peretti's laatste boek om vele honderden pagina's proza. Ik heb er een beetje ambivalent op gereageerd en kan dat alleen aangeven door verwijzing naar Peretti's eerdere boeken.
De vorige twee dikke boeken heb ik destijds met interesse, zij het ook toenemende skepsis, gelezen; het waren boeken die niet al teveel inspanning van de lezer vergden en ook wel aardige plots hadden. En ze waren ontegenzeglijk spannend!
Een engel die vermomd als motorrijder een van de hoofdpersonen redt was me iets te veel van het goede (het kwam wat te dicht bij, letterlijk, een "deus ex machina"!) Niettemin, het accent op de noodzaak van gebed, een scherpe maar m.i. niet onjuiste typering van New Agedenken en een inzicht in de Amerikaanse cultuur van Kerk en Staat stonden me wel aan. Beide boeken heb ik, min of meer bij toeval, grotendeels in een en dezelfde flat in de stad Sofia gelezen. Ik was daar bij verschillende gelegenheden om lezingen te geven over alternatieve Religieuze Stromingen en Geestelijke Strijd, thema's die wonderwel bij bij Peretti's realiteit aansloten.
De boeken gaven me op de een of andere manier een steun waarvoor ik toen best dankbaar was. Toch werd me na enige tijd het verblijf in de door Peretti geschilderde onzichtbare wereld ook wel eens iets te veel van het goede.
En datzelfde gevoel dat het me toch iets teveel is heeft me bij lezing van De Profeet, eerlijk gezegd, wel weer bekropen.
Tegelijk weet ik zelf niet of dat nu helemaal reeel is. Er is in het nieuwe boek minder sprake van zowel engelen als demonen dan in de voorgaande twee boeken. Er worden minder "stemmen" vernomen en de kosmische en demonische kaart wordt ook minder opvallend gespeeld. Positiever, er is een scherpe typering van de ethische wereld van de televisiemakers die me niet onjuist lijkt.
De Waarheid met een hoofdletter wordt soms verkwanseld in een drang om de kijker steeds sterker prikkels toe te dienen, altijd het laatste nieuws en de meest aktuele situatie te schetsen. Daardoor wordt trivialisering van het nieuws en vervalsing van de Werkelijkheid in de hand gewerkt. Naar ik vrees, beeldt Peretti behartenswaardig echt bestaande situaties af. Zo komen ze in de VS voor; zo vallen te onzent wellicht ook vergelijkbare situaties te verwachten.
Ook in die zin zit de nieuwe "Peretti" dichter bij de door ons dagelijks te ervaren werkelijkheid dan in zijn voorgaande boeken het geval was. De hoogst aktuele vraag is dan ook: wat is nieuws en wat is aktueel? En vooral: wat is Waarheid?
Eveneens blijkt in dit nieuwe boek weer het vertrouwde accent dat we Gods Woord moeten gehoorzamen en zijn getuigenis luid moeten laten klinken. De noodzaak om voor de Waarheid te staan komt, zoals steeds, goed uit de verf.
Als ik alles dat positief heb opgemerkt, word ik toch opnieuw bepaald bij een opmerking in een betrouwbaar evangelisch boek dat een jaar of twee geleden in de States verscheen. Daar las ik: "Zoals Richard Bachs boek Jonathan Livingstone Zeemeeuw (1972) het einde van de jaren '60 en het begin van de jaren '70 markeerde, hebben de mammoet bestseller van Frank Peretti De Duisternis Aanwezig en het vervolg de verandering in stemming in het conservatieve Christelijke kamp aan het einde van de jaren '80 getroffen(1)". Dr. Os Guinness, aan wiens boek ik dit ontleen, vervolgt: "Het agressieve vertrouwen dat veel Christenen aan het begin van de jaren '80 toonden sloeg om in alarm isme en in paranoia. Voor hen werd de oorsprong van het probleem plotseling verlegd van het menselijke naar het bovennatuurlijke vlak. Het was niet meer genoeg om de situatie tot de humanisten en New Agers te herleiden, de situatie werd door de duivel zelf veroorzaakt."
Bij lezing van De Profeet kan ik me aan diezelfde indruk niet onttrekken. Overal in Peretti's boeken steken boze machten voortdurend de kop op; overal en steeds is er wijdverspreide haat tegen Christelijk geloof en Christelijke ethiek, overal in de VS zijn de dijken die het kwaad moesten tegenhouden definitief en permanent doorgebroken. Dat is een boodschap die ook na enige reflectie er bij me toch niet helemaal in wil.
Op de een of andere manier ademt het boek ook iets teveel een (chiliastische) eindtijdverwachting die ik niet delen kan. Met het vleugje "christelijkrechtse" politieke opvattingen wordt de inhoud van De Profeet zo tot een mengsel dat me niet geheel bekoren kon.
Helaas, want ik draag de schrijver eigenlijk wel een goed hart toe.
Het is te hopen dat Peretti zijn krachten eens probeert op een geheel ander genre. Na drie dikke boeken moet hij oppassen om niet al te voorspelbaar te worden.
Noot:
1 Os Guinness & John Seel. No God but God. Breaking with the Idols of our Age. Moody. Chicago. VS. 1992. pp. 86,87.